TÜRK MODERNLEŞMESİNİN OTORİTER VE METONOMİK NİTELİĞİNİN SUNUMU: “BEYNELMİLEL” FİLMİNİN ELEŞTİREL ÇÖZÜMLEMESİ

‘Modern’ bir toplum olma ideali, 1700’li yıllardan itibaren Türk toplumunun aşamalı olarak her alanda Batılılaş(tırıl)masına yönelik sistemli ve sürekli bir uygulamayı gündeme getirmiştir. Özellikle Cumhuriyet döneminden itibaren Batı’nın pozitivist aydınlanmacı geleneğine dayandırılarak gerçekleştirilen bu süreç, bir anlamda metonomik bir çerçeveye hapsedilmiş, dolayısıyla Türk toplumunun özgün kültürel ve bilişsel niteliklerinin göz ardı edildiği bir sürece dönüşmüştür. Bu tür bir modernleşme anlayışının sonucunda ise, biçimsel anlamda daha ‘modern’ ancak içerik olarak büyük ölçüde hala geleneksel kalmış, dolayısıyla batılılaşma sürecini ancak yüzeysel / biçimsel alanda gerçekleştirebilmiş ve arafta kalmış bir toplum ortaya çıkmıştır.

Geleneksel ile modern olanın bireşimini yansıtan birçok toplumsal olay, bu sürecin izdüşümleri olarak sinemaya yansımakta ve modernleşmenin dinamikleri, günlük yaşamı temsil eden filmlerde, bir ardalan olarak belirleyici olma özelliğini sürdürmektedir. Bu çalışmanın amacı, toplumsal yapı-kültür arasındaki karşılıklı bağımlılık ilişkisini göz önüne alarak, Türk modernleşme sürecinin biçimci-metonomik niteliğinin, toplumsal yaşama yansıyan traji-komik sonuçlarının ‘Beynelmilel’ (Sırrı Süreyya Önder, Muharrem Gülmez: 2006) filmi nezdinde ortaya çıkartılmasıdır.