BİREYSEL DÜŞÜNCE İLE BİREYSEL EYLEMİN EŞİTSİZLİĞİ VE TOPLUMSAL TEPKİSİZLİK: KURAMSAL BİR YAKLAŞIM

Yıl 2025, Cilt: 16 Sayı: 1, 39 - 68, 26.06.2025

Mustafa Alpay

Öz

Bu makale, bireysellik ve toplumsallık kavramları arasındaki karmaşık ilişkiyi kuramsal açıdan ele almakta ve derinlemesine incelemektedir. Kısaca bireysellik, bireyin özgürlüklerini ve kişisel gelişimini vurgularken, toplumsallık ise bireyin toplum içindeki rolünü ve sorumluluklarını ifade etmektedir. Çalışma, bireyselliğin aşırı vurgulanmasının toplumsal yabancılaşma, duyarsızlık ve sindirilmeye yol açabileceğini ve buna paralel olarak bireyi toplumsal sorumluluk bilincinden yoksun bir bireyselliğin içinde anlamsızlaştırdığını savunmaktadır. Bireysel düşünce ile bireysel eylem arasındaki ilişkinin ele alındığı makalede, bireysel hakların farkındalığı ortaya konulmuş ve bireysellik ve toplumsallık arasında dengeli bir yaklaşım benimsemenin öneminden bahsedilmiştir. Çalışma sonucunda varılan nokta kısaca bireylerin toplumsallık aşamasında hem kendi haklarını korumaları hem de toplumun bir parçası olarak sorumluluk almalarının gerekliliğini ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

Bireysellik , Toplumsal Sorumluluk , Toplumsal Yabancılaşma , Sindirilme , Toplumsal Değişim

Kaynakça

• Ağaoğulları, M A. (1989). “Fransız Devriminin Birey-Devlet İlişkisi”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 3-4, 195-228.
• Aksakal, İ. (2021). “Durkheim’ in Ahlak Eğitimi ve İdeal Vatandaş Modeli”, Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 42, 511-529.
• Aristoteles, (MÖ 384–322). Politika, Kitap I, Bölüm 2 (1253a).
• Aşkaroğlu, V. (2017). “Toplum ve Birey: Yabancılaşma Üzerine Kuramsal Bir Tartışma”, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 35, 72-77.
• Bahadır, Ç. (2022). “Durkheim’ın Bilgi ve Toplum Anlayışı Üzerine Bir Değerlendirme”, Nosyon: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 9, 115-130.
• Braun, V., & Clarke, V. (2006). “Using Thematic Analysis in Psychology”. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
• Brown, R. (2020). “The social Identity Approach: Appraising the Tajfellian Legacy”. British Journal of Social Psychology, 59(3), 545-564.
• Castells, M. (2015). Networks of Outrage and Hope, Cambridge, Polity Press. Cezayirli, G. (2004) “Küreselleşme Bireyselleşme ve Toplumsallaşma”, Erdem İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 41, 29-58.
• Cüceloğlu, D. (1998), Yeniden İnsan İnsana, İstanbul, Remzi Kitabevi. Demir, A. (Ed.). (2023). Türkiye’de Toplumsal Yapı ve Değişim. İstanbul, Nobel Akademik Yayıncılık.
• Giddens, A. (1991). The Consequences of Modernity. Stanford: Stanford University Press https://www.academia.edu/43059824/Anthony_Giddens_Modernli%C4%9 Fin _ Sonu%C3%A7lar%C4%B1.
• Goffman, E. (2018). Toplum İçinde Davranmak: Etkileşimlerin Sosyal Düzenine Dair Açıklamalar, çev. Adem Bölükbaşı, Ankara, Heretik Yayınları. Güler M. (2011) “Kentsel Haklar Kapitalizm ve Katılım”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 66(1), 49-71
• Güngör, E. (2010), Değerler Psikolojisi Üzerinde Araştırmalar, İstanbul, Ötüken Yayınları.
• Habermas, J. (1987). The Theory of Communicative Action, Vol. 2, Boston: Beacon Press.
• İnaç H. & Yazıcı B. (2018). “Kavramsal Ve Kuramsal Boyutlarıyla İnsan Hakları ve İfade Özgürlüğüne Sosyo-Politik Bir Bakış”, Akademik Bakış Dergisi 70 http://www.akademikbakis.org.
• Karaağaç, B. (2017). “Hofstede Kültürel Boyutlar Teorisi Yaklaşımı ile Kültürler Arası Liderlik”, Sosyal Psikoloji II, Eskişehir, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını.
• Karaca, E. (2019). Sosyolojik Kuramda Yalnızlık: Modern Toplum ve Mesafe Kültürü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Karasar, N. (2022). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler, 37. B., İstanbul, Nobel Yayıncılık.
• Keskin, F. B. A. (2023) “Sivil Toplumun Kavramsal Analizi ve Türkiye’deki İzdüşümü”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 25(3), 1253-1272.
• Kuçuradi, İ. (1998). Sivil Toplum Kuruluşları: Kavramlar, Üç Sempozyum: Sivil Toplum Kuruluşları, İstanbul, Tarih Vakfı Yayınları.
• Kutluay, F. (2020). “Sokrates: Düşünce ile Eylemlerinin Tutarsızlığı”. OPUS– Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(26), 4644-4664.
• Lefebvre, H. (1996), “Perspective or Prospective”, Writings on Cities, 160-175.
• Marx, K. (1844) Elyazmaları ve Alman İdeolojisi Yabancılaşma, der. Somer, K., Kardam, A., Belli, S., Gelen, A., Fincancı, Y., Bilgi, A., Barışta Erdost, Ankara, Sol Yayınları, 2013.
• Mill, J. S. (1859) -Özgürlük Üzerine, çev. Tuncay Türk, 4. B., İstanbul, Oda Yayınları 2015.
• Olgun, H.B. (2017) “Jürgen Habermas, Hannah Arendt ve Richard Sennett’in Kamusal Alan Yaklaşımları”, Sosyolojik Düşün, 2(1), 45-54.
• Ostrom, E. (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Cambridge: Cambridge University Press.
• Özcan, U. (2022) “Sosyolojide Toplumsal Değer ve Norm Kavramlarına Yeniden Bir Bakış”, Sosyologca, 23, 19-31.
• Platon (M.Ö.427-347). Felsefe, çev. Sabahattin Eyüboğlu, M. Ali Cimcoz, İstanbul, İş Bankası Kültür Yayınları, 2006.
• Sınakçı, D. (2016). “Ahmet Akbaba, İnsan Hakları Hukukunda Üçüncü Kuşak Haklar, Legal Yayınevi, İstanbul, 2016”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(1-2), 133-141.
• Smith,J. A. (2019). Interpretative Phenomenological Analysis, 2nd ed., London, SAGE Publications.
• Swidler A. (1986). “Culture in Action: Symbols and Strategies”, American Sociological Review, 51, 273-286.
• Tonta, Y. & Çelik, A. (1996), Bilgi Edinme Özgürlüğü, Ankara, TKD Genel Merkezi Yayınları.
• Turhan, A. (2013) “İnsan Hakkı Kuşakları Arasındaki Tamamlayıcılık İlişkisi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 4(2), 357-378.
• Tülüce, H A. (2022), “Bireysellik ve Toplumsallık Bağlamında Modern Bireyin Anlam Arayış”, Journal of University Research, 5(3), 305-312.
• Türkkahraman, M.- Tutar H. (2009) “Sosyal Değişme, Bütünleşme ve Çözülme Bağlamında Toplumda Farklı Kültür ve Anlayışların Yeri ve Önemi”, Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, (1), 1-16.
• Yazıcı, M. (2013). “Toplumsal Değişim ve Sosyal Değerler”, Journal of Turkish Studies, 8, 1489-1501.