MODERNİZİMİN TOPLUMSAL SORUNLARA YABANCILAŞTIRICI ETKİSİ

Yıl 2025, Cilt: 16 Sayı: 2, 198 - 211, 25.12.2025

Zülfi Toman

Öz

Çağımızı etkisi altına almış siyasal sistemlerin yazılı metinlerini inşa etmiş Modernizim bireyin ve toplumun yönelimlerine yaptığı etkiyle klasik geleneksel ilişkileri derinden etkilemiştir. İktisadi, sosyal ilişkileri şekillendirirken Modernizm, bireyi güçlü kıldığı oranda yalnızlaştırmıştır. Bireyi, kendini toplum içinde var etme aidiyet duygusu geliştirme perspektifinden uzaklaştırarak yalnızlaşmasına ve yabancılaşmasına yol açan Modernist yeni toplum düzeni, ekonomik ilişkileri kamu yönetimini, siyasal yapılanmaları etkilemiştir. Modernist yaklaşım teknolojik ve ekonomik gelişmeler ile geleneksel ilişkiyi adeta altüst etmiştir. Bu durum bazı olumlu gelişmelere öncülük ettiği gibi kontrolsüz alanları da oluşturmuştur. Bireyin kendine ve içinde bulunduğu topluma yabancılaşması da bunlardandır. İnsanın ontolojik gerçekliğini ıskalayan Modernist anlayış, dar bir tanımlamayla izaha çalıştığı insanı kuşatamama gerçekliği ile karşı karşıya gelmiştir. Çağımızın en temel sorunlarından sayılan birey merkezli bunalımlar, toplumsal maliyeti günbegün arttırarak modern kutsalların ve bu yenidünya düzeninin sorgulanmasını zorunlu kılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Modernizim , Anomi , Yabancılaşma , Kolektif Yaşam.

Kaynakça

• Adorno, T, W. (2011). Kültür Endüstrisi Kültür Yönetimi, Kültür Endüstrisine Genel Bir Bakış (Çeviren: Mustafa Tüzel), İstanbul: İletişim Yayınları.
• Akyüz, Yahya. (1994). Türk Eğitim Tarihi, Kültür, İstanbul: Kolej Yayınları. Bauman, Z. (2003). Modernlik ve Müphemlik, İstanbul: Ayrıntı Yayınevi.
• Berger, P. L., & Luckmann, T. (1966). The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge. Anchor Books.
• Berger, P.L. ve Luckmann, T. (2023). Gerçekliğin Sosyal İnşası: Bir Bilgi Sosyolojisi İncelemesi. İstanbul: Atıf yayınevi.
• Büyükdüvenci, S. ve Öztürk, S.R. (1997). Post Modernizm ve Sinema, Ankara: Ankara Bilim ve Sanat Yayınları.
• Calinescu, M. (2010). Modernliğin Beş Yüzü (çev. Sabri Gürses), İstanbul: Küre Yayınları.
• Durkheim, É. (1997). The Division of Labor in Society (W. D. Halls, Trans.). Free Press. (Original work published 1893).
• Foucault, M. (1972). The Archaeology of Knowledge. Pantheon Books.
• Foucault, M. (2005). Özne ve İktidar, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures. Basic Books.
• Gürsel, D. (1996). “Gelenekselci Liberalizmin Bir Ayrım Noktası: Devrimci Ahlak”, Diyalog 1(1): 54-67.
• Habermas, J. (1984). The Theory of Communicative Action: Vol. 1. Reason and the Rationalization of Society. Beacon Press.
• Habermas, J. (1987). The Philosophical Discourse of Modernity. MIT Press.
• İmamoğlu, T. (2017). “Modernizm Üzerine Eleştirel Bir Değerlendirme” Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4(8): 1-10.
• İnsel, A. (1996). “İlerleme ve İkinci Modernlik”, Radikal, 29 Eylül 1996.
• Kant, I. (1784/2013). An Answer to the Question: What is Enlightenment? (D. F. Ferrer, Trans.). (Original work published 1784). Retrieved from https://philarchive.org/rec/FERATQ
• Kiraz, S., (2012). Hegel Felsefesinde Yabancılaşmanın Rolü ve Anlamı, İstanbul: Dergah yayınları.
• Kongar, E. (1985). Toplumsal Değişme Kuramları ve Türkiye Gerçeği, 4. B,, İstanbul: Remzi Kitapevi.
• Küçük, M. (1994). Modernite versus Postmodernite. 2. B., Ankara: Vadi Yayınları. Küçükalp, K. ve Cevizci, A. (2009). Batı Düşüncesi, İstanbul: İSAM Yayınları.
• Leopold, D. (2022). Alienation. In E. N. Zalta & U. Nodelman (Eds.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2022 Edition). The Metaphysics Research Lab, Stanford University. Alıntı: https://plato.stanford.edu/entries/alienation/ [25.11.2025].
• Özbudun, S. ve Demirer T. (2008). Yabancılaşma ve… , Ankara: Ütopya Yayınevi.
• Özkul, O. (2007). “Modernleşme ile İnsanileşme İlişkisi/İlişkisizligi”, Köprü Dergisi, [Çevrimiçi]: http://www.koprudergisi.com/index.asp?Bolum=EskiSayilar& Goster=Yazi&YaziNo=356 , (5 Ekim 2007).
• Rustow, D. A., & Ward, R. E. (Ed.). (1964). Political Modernization in Japan and Turkey. Princeton University Press.
• Simmel, G. (1999). Çatışma Fikri ve Modern Kültürde Çatışma. (Çev: A. Aydoğan). İstanbul: İz Yayıncılık.
• Smith, D., A. (2022). Milliyetçilik ve Modernizm. (Çev. F. Bakırcı). İstanbul: Fol Kitap.
• Taylor, C. (1985). Philosophy and the Human Sciences: Philosophical Papers 2. Cambridge University Press.
• Taylor, C. (1991). The Malaise of Modernity. House of Anansi Press. Therborn, G. (2006). Frankfurt Okulu, (Çev. Emre Bağce), Ankara: Doğu Batı Yayınları.
• Timuçin, A. (1992). “Yabancılaşma Sorununa Genel Bakış” Felsefe Dünyası Dergisi, 5: 16-23.
• Tolay, B. (1980). Çağdaş Toplumun Bunalımı: Anomi ve Yabancılaşma. Ankara: Ankara İktisadi Tic. İlimler Akademisi Yayınları.
• Walters, J.D. (1995). Modern Düşüncenin Krizi, (Çev. Şahabettin Yalçın), İstanbul: İnsan Yayınları.
• Weber, M. (1999). Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu. (Çev: Z. Gürata), Ankara: Ayraç Yayınevi, Ankara, 1999.
• Wilbert, M.E. (2012). Social Change. 2.B., Internet Archive University of Denver.
• Yalvaç, F. (2008). “Hegel’in Uluslararası İlişkiler Kuramı: Dünya Tini Devlet ve Savaş”, Ankara: Phonix Yayınevi.