AİLE EKONOMİSİNİN Z KUŞAĞINDA AİLE İÇİ SİYASET KONUŞULMA DÜZEYİNE ETKİSİ

Öz

Benzer tarihsel ve toplumsal koşullar altında yetişen bireylerden oluşan kuşaklar, sahip oldukları deneyimler doğrultusunda farklı tutum ve davranış kalıpları geliştirmektedir. Dijitalleşme ve küreselleşme süreçlerinin etkisi altında yetişen Z kuşağı, önceki kuşaklardan farklılaşan siyasal tutum ve davranışlarıyla dikkat çekmektedir. Özellikle siyasal sosyalleşme süreçlerinde aile, bireyin siyasal görüş ve tercihlerini şekillendiren önemli aktörlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte literatürde, Z kuşağının siyasal yönelimleri üzerinde aile etkisi çoğunlukla demografik ve sosyoekonomik değişkenler çerçevesinde ele alınırken, aile içinde siyaset konuşulma düzeyi ile ekonomik koşullar arasındaki ilişkinin yeterince incelenmediği görülmektedir. Bu araştırma, aile ortamında gerçekleşen siyasal etkileşimlerin ve ekonomik refah düzeyinin Z kuşağının siyasal görüşleri üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş; nicel aşamada anket uygulamasından, nitel aşamada ise yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen verilerden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, aile içinde siyaset konuşulma düzeyinin genel olarak orta düzeyde olduğunu ve siyasal gündemin yoğunlaştığı dönemlerde arttığını göstermektedir. Analiz sonuçları, aile ekonomisi ile siyasal iletişim düzeyi ve siyasal tercihler arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını ortaya koymuştur. Ayrıca Z kuşağı bireylerinin medya kullanımında ailelerinden kısmen bağımsız hareket ettikleri, ancak aile içindeki siyasal gündemin önemli ölçüde medya içeriklerinden etkilendiği belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma, ekonomik faktörlerin Z kuşağının siyasal görüşleri üzerinde doğrudan belirleyici olmadığını; buna karşılık aile içi iletişim dinamikleri ve medya etkisinin daha belirgin bir rol oynadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Z Kuşağı
• Aile Ekonomisi
• Aile İçi Siyasal İletişim
• Siyasal Sosyalleşme
• Medya Kullanımı

Kaynakça

1. Altunbay, M. ve Bıçak, N. (2018), “Türkçe Eğitimi Derslerinde ‘Z Kuşağı’ Bireylerine Uygun Teknoloji Tabanlı Uygulamaların Kullanımı”, Journal of World of Turks, 10/1, 127-142. https://zfwt.org/index.php/ZfWT/article/view/1015
2. Aydın, A. E. (2020), “Kuşak Çalışmalarındaki Tartışmalı Konulara İlişkin Bir Değerlendirme”, Yorum ve Yönetim Dergisi, 8/1, 17-34. https://doi.org/10.32705/yorumyonetim.707744
3. Aydın, K. ve Özbek, V. (2004), “Ailenin Seçmen Davranışları Üzerindeki Etkisi”, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8, 144-167. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kosbed/issue/25712/271312
4. Ayhün, S. E. (2013), “Kuşaklar Arasındaki Farklılıklar ve Örgütsel Yansımaları”, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2/1, 93-112. https://dergipark.org.tr/tr/pub/eyad/issue/57423/813902
5. Conley, D. ve Rauscher, E. (2013), “The Effect of Daughters on Partisanship and Social Attitudes Toward Women”, Sociological Forum, 28/4, 700-718. https://doi.org/10.1111/socf.12033
6. Creswell, J. W. (2021), Karma Yöntem Araştırmalarına Giriş (M. Sözbilir, Çev.), Pegem Akademi, Ankara.
7. Creswell, J. W. ve Plano Clark, V. L. (2020), Karma Yöntem Araştırmaları: Tasarım ve Yürütülmesi (4. Baskı), Anı Yayıncılık, Ankara.
8. Çandaş, C. (2023), “Türkiye’de Sağ-Sol Ayrımını İnşa Eden Yatay ve Dikey Eksenler”, İnsan ve Toplum, 14/1, 45-62. https://www.insanvetoplum.org/content/6-sayilar/39-14-1/m0722/candas-can_.pdf

9. Çetin, Z. (2022), “Bir Seçmen Olarak Z Kuşağı ve Davranışlarına Yönelik Bir Araştırma”, Journal of Theoretical & Empirical Research on Management, 2/1, 11-25. https://joter.net/2/JOTERM0201011026.pdf
10. Dalton, R. J. (2013), The Apartisan American: Dealignment and Changing Electoral Politics, CQ Press, Washington, D.C.
11. Elkatmış, M. (2024), “Examination of Social Media Usage Habits of Generation Z”, Frontiers in Psychology, 15, 1370823. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1370823
12. Glaser, B. G. ve Strauss, A. L. (1967), The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research, Aldine Publishing Company, Chicago.
13. Gündüz, H. B. (2010), “Dijital Bölünme ve Türk İlkokullarında Dijital Eşitsizlik: Sakarya Örneği”, Turkish Online Journal of Educational Technology, 9/1, 43-53. https://eric.ed.gov/?id=EJ875762
14. Güngör, N. (2011), İletişim: Kuramlar, Yaklaşımlar, Uygulamalar, Siyasal Kitabevi, Ankara.
15. Kaya, İ. ve Çiçek, H. (2023), “Z Kuşağı Kişilerin Sosyal Medya Kullanımlarının İşsizlik Kaygısına Etkisi: Adalet Meslek Lisesi Örneği”, Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan Kaynakları Yönetimi Dergisi, 2/1, 15-27. https://izlik.org/JA97KL36PX
16. Mannheim, K. (1952), “The Problem of Generations”, Kecskemeti, P. (ed.), Essays on the Sociology of Knowledge, Routledge & Kegan Paul, London, 276-322.
17. Myers, K. K. ve Sadaghiani, K. (2010), “Millennials in the Workplace”, Journal of Business and Psychology, 25/2, 225-238. https://doi.org/10.1007/s10869-010-9172-7
18. Öztat, F. (2025), “Siyasal İletişim, Dijital Aktivizm ve Sosyal Medya Kullanımı: Bibliyometrik İnceleme”, Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 48, 257-277. https://doi.org/10.31123/akil.1628597
19. Öztürk, O. (2020), Aile Kurumunun Z Kuşağının Siyasal Katılım Davranışına Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
20. Parry, E. ve Urwin, P. (2010), “Generational Differences in Work Values”, International Journal of Management Reviews, 13/1, 79-96. https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2010.00285
21. Prensky, M. (2001), “Digital Natives, Digital Immigrants”, On the Horizon, 9/5, 1-6. https://doi.org/10.1108/10748120110424816
22. Strauss, W. ve Howe, N. (1991), Generations: The History of America's Future, 1584 to 2069, William Morrow and Company, New York.
23. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (2026), İstatistikler ve Raporlar, https://www.csgb.gov.tr (Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026).
24. Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (2026, 27 Şubat), TÜRK-İŞ Şubat 2026 Açlık ve Yoksulluk Sınırı, https://www.turkis.org.tr/turk-is-subat-2026-aclik-ve-yoksulluk-siniri (Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026).
25. Yeşilorman, M. (2006), “Siyasal Sosyalizasyon Sürecinde Sosyo-Ekonomik Faktörlerin Rolü”, Bilig, 36, 1-46. https://bilig.yesevi.edu.tr/yonetim/icerik/makaleler/1234-published.pdf
26. Yılmaz, N. (2010), “Siyasal Sosyalleşme Sürecinde Sosyo-Ekonomik Faktörlerin Rolü”, Bilig, 53, 137-156.
27. Yılmaz, Z. ve Toprak, B. (2022), “Dijitalleşme Çağında Gençlerin Siyasal Sosyalleşmesi: Z Kuşağı Örneği”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 120-139.
28. Zapko-Willmes, A. ve Theocharis, Y. (2025), “Accounting for the Association Between Socioeconomic Status and Youth Political Participation”, Political Psychology, 46/1, 185-204. https://doi.org/10.1111/pops.12987