SEN BEN LENİN FİLMİNDE KAYIP HEYKEL METAFORU VE KOLEKTİF BİLİNÇ

Öz

Türk sinemasında heykeli merkezine alıp hikâyesini heykelle ilişkilendiren filmlerin sayıları oldukça azdır. Bu bağlamda Sen Ben Lenin (2021) adlı film, bir heykeli konu edinmesi açısından Türk sinemasındaki bu boşluğun dolmasına yardımcı olmaktadır. Vladimir Lenin’in kaybolan ahşap heykelini bulmak için soruşturma yürüten iki polisin başlarından geçenler anlatılmaktadır filmde. Dramatik yapısını tamamen bir heykel üzerine kuran filmin söz konusu heykeli hiç göstermeyişi bir oksimoron yapıya işaret etmektedir. Filmin heykel vesilesiyle anlatmak istediği bir başka hikâye vardır ki bu da heykeli gerçek sanatsal anlamıyla değil, bir metafor olarak algılamamız gerektiğini gösterir. Bu çalışma, filmdeki heykele değil, onun yokluğuna, diğer bir deyişle onu bir metafora dönüştüren bileşenleri açıklamaya gayret edecektir. Böylesi bir gayret için de Fransız sosyolog Emilé Durkheim’ın ‘kolektif bilinç’ olarak tanımladığı bir toplumasl bilinç yapılanmasından yararlanacaktır. Filmde yer alan hikâye, çoklu ağızlardan farklı biçimlerde ancak ortak bir metaforla, yani ‘kayıp heykel’le anlatılmasını çözümleyebilmek ancak karakterlerce ortak bir düşünüş yönteminin benimsenmiş olmasıyla mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• Heykel
• Sinema
• Türk Sineması
• Lenin
• Metafor
• Kolektif Bilinç

Kaynakça

1. Carpenter, Rhys (1960). Greek Sculpture: A Critical Rewiev. Chicago; University of Chicago Press.
2. Durkheim, Émile (2002 [1963]). Moral Education. Mineola; Dover Press.
3. Edwards, N., McCann, B., Poiana, P. (2019). The Doubling of the Frame: Visual Art and Discourse. Edwards, N., McCann, B., Poiana, P. (Ed.). Framing French Culture. Adelaide, University of Adelaide Press.
4. Kaya, İlhan (2022). Heykelin Toplumsal Olgu ve Olaylar İlişkisinde Nesne Metaforu. (Sanatta Yeterlilik Tezi) Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
5. Martin, F. David (1976). The Autonomy of Sculpture. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, Cilt 34, No 3, s. 273-286.
6. Martin, F. David (1979). Truth to Things. The Journal of Aesthetic Education. Cilt 13, No 2, s. 11-32.
7. Smith, Kenneth (2014). Émile Drukheim and Collective Consciousness of Society. Londra; Anthem Press.
8. Taş, Mehmet Recep (2019). Toplumsal Bilincin Kırılganlığı ve Yakınsayan Distopyalar: Katherine Burdake’nin Swastika Night Adlı Romanının Durkheim’ın Kolektif Bilinç Kavramı Üzerinden Değerlendirilmesi. Edebi Eleştiri Dergisi; Cilt 3, No 1, s. 35-56.

9. Wood, J., Chirstie, I. (2023). Sculpture and Film. Londra; Routledge Press. ‘Sen Ben Lenin’ Filminin Yönetmeni Hakan Taştan’la Söyleşi: Bir İnat Hikâyesi. Erişim: 03.07.2026 https://haber.sol.org.tr/haber/sen-ben-lenin-filminin-yonetmeni-tufan-tastan-ile-soylesi-bir-inat-hikayesi-319246