Erişkin Bireylerde Beslenme Okuryazarlığı ile Obezite İlişkisinin Değerlendirilmesi

This study aimed to evaluate the relationship between nutrition literacy and obesity. Our research was a cross-sectional study conducted at the Department of Family Medicine, Faculty of Medicine, Karadeniz Technical University, between December 2023 and April 2024. A total of 328 patients aged 18-64 who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic were included in the study. Participants were divided into two groups based on Body Mass Index (BMI)<30 and BMI≥30. A face-to-face questionnaire was administered, which included sociodemographic characteristics and the Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults (EINLA). In our study, the mean age of participants was 35.1±12.7 years, and the mean BMI was 29.2±6.9 kg/m2. Among the participants, 67.7% (n=222) were female, and 39.6% (n=130) were university graduates. When comparing the two groups (Group 1: BMI <30 and Group 2: BMI ≥30), there were statistically significant differences in age (p=0.000), marital status (p=0.000), number of children (p=0.000), educational status (p=0.000), and presence of chronic disease (p=0.000). When evaluating the scores obtained from the EINLA, the group with obesity had significantly lower rates of achieving adequate scores in the subdomains of food groups (p=0.004), portion sizes (p=0.03), and numeracy and food label reading (p=0.000), compared to the non-obese group. Our findings revealed that as BMI increases in adults, scores from the nutrition literacy assessment tool decrease, indicating that individuals with obesity have lower levels of nutrition literacy compared to those without obesity. As a result of our study, it was concluded that improving the nutrition literacy levels of individuals and the general population plays a significant role in the prevention of obesity.

Bu çalışmada beslenme okuryazarlığı ile obezite ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız; kesitsel nitelikte olup Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı’nda Aralık 2023 ile Nisan 2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18-64 yaş arası 328 hasta alınmıştır. Katılımcılar Vücut Kitle İndeksi (VKİ)<30 ve VKİ≥30 olacak şekilde 2 gruba ayrılıp; katılımcılara sosyodemografik özellikleri ve Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı’nı (YBOYDA) içeren bir anket formu, yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Çalışmamızda katılımcıların yaş ortalaması 35.1±12.7 yıl, VKİ ortalaması 29.2±6.9 kg/m2 idi. Katılımcıların %67.7’sini (n=222) kadınlar, %39.6’sını (n=130) üniversite mezunları oluşturmaktaydı. Gruplar (Grup 1: VKİ<30 ve Grup 2: VKİ≥30) karşılaştırıldığında; yaş (p=0.000), medeni durum (p=0.000), çocuk sayısı (p=0.000), eğitim durumu (p=0.000) ve kronik hastalık varlığı (p=0.000) açısından aralarında anlamlı fark vardı. Grupların YBOYDA’ndan aldıkları puanlar değerlendirildiğinde obez olan grubun besin grupları (p=0.004), porsiyon miktarları (p=0.03) ile sayısal okuryazarlık ve gıda etiketi okuma (p=0.000) altbölümlerinde diğer gruba göre yeterli puan alma oranları anlamlı derecede düşüktü. Çalışmamızda erişkinlerde VKİ arttıkça YBOYDA’dan alınan puanın azaldığı, obez olan bireylerde obez olmayanlara göre beslenme okur yazarlığı düzeyinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Çalışmamızın neticesinde obezitenin önlenmesinde kişilerin ve toplumun beslenme okur yazarlığı seviyesinin arttırılmasının önemli olduğu sonucuna varılmıştır.