Akıllı Lojistik Uygulamalarında Müşteri Kârlılık Analizi Yaklaşımı

Dünya üzerinde yaşanan dijitalleşme süreci tüm sektörlerde olduğu gibi lojistik üzerinde de etkisini göstererek, teknolojiye dayalı ‘’Akıllı Lojistik’’ kavramının önem kazanmasını sağlamıştır. Üretim aşamasına geçmeden önce hammadde tedarikinin sağlanması, üretim aşamasında gerekli ara mallarının ve mamullerin temin edilmesi, nihai malların tüketicilere ulaştırılması gibi lojistik süreçlerin giderek daha karmaşık bir hâl alması, lojistik sektöründe teknoloji kullanımını zorunlu kılmıştır. Akıllı teknolojilerle bağlantılı olan akıllı lojistik kavramı, Endüstri 4.0 sürecinin başlamasında rol alan bulut bilişim, nesnelerin interneti, büyük veri, yapay zekâ ve siber sistemler ile birlikte gelişme göstermiştir. Anlaşıldığı üzere akıllı lojistik uygulamaları, geleneksel lojistik uygulamalarından teknolojik yönlerinin gelişmişliği noktasında ayrılmakta, bu durum maliyet kalemlerine de yansımaktadır. Çalışmanın amacı, akıllı lojistik faaliyetlerinde maliyet kalemlerinin belirlenmesi, maliyet kalemlerinin müşteri kârlılık analizi açısından ele alınması ve akıllı lojistik sektöründe faaliyet gösteren müşterilerin işletmeye sağladığı kârlılıkların müşteri ilişkileri perspektifinden irdelenmesidir. Araştırma nitel bir özellik taşımakta ve doküman incelemesi yöntemi kullanılmaktadır. Son yıllarda akıllı lojistik uygulamalarına yönelik çalışmaların artmasına rağmen maliyetleme yaklaşımları noktasında eksikler olduğu görülmektedir. Bu nedenle mevcut çalışma ile akıllı lojistik maliyetlemelerinde önemli bir açığın kapatılacağı ve literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmada akıllı lojistiğe ilişkin tanımlamalar yapılarak, akıllı lojistik maliyetlerinin belirlenmesine yönelik literatür taraması yapılmıştır. Ayrıca geleneksel lojistik maliyetleri açıklanarak maliyetleme yaklaşımlarından Müşteri Kârlılık Analizi adımları ile anlatılmıştır. Bu analizin önemi ve gerekliliği, faydaları ve aşamaları açıklanmıştır. Verilen bilgiler ışığında akıllı lojistik faaliyetlerine ilişkin değişkenler ve bu değişkenlerin maliyetleri belirleme üzerindeki etkisi açıklanmıştır. Araştırma sonucunda akıllı lojistik uygulamalarında kullanılan maliyet kalemlerinin geleneksel lojistik uygulamalarında kullanılan kalemlerden daha fazla ve daha teknolojiye dayalı olduğu tespit edilmiştir.

The digitalization process in the world has shown its effect on logistics as well as in all sectors, making the concept of "Smart Logistics" based on technology gaining importance. The fact that logistics processes such as supplying raw materials before proceeding to the production phase, supplying necessary intermediate goods and products during the production phase, and delivering the final goods to consumers have become more and more complex, necessitated the use of technology in the logistics sector. The concept of smart logistics, which is connected with smart technologies, has developed with cloud computing, internet of things, big data, artificial intelligence and cyber systems, which played a role in the start of the Industry 4.0 process. As it is understood, smart logistics applications differ from traditional logistics applications in terms of the development of their technological aspects, and this is reflected in cost items. The aim of the study is to determine cost items in smart logistics activities, to consider cost items in terms of customer profitability analysis and to examine the profitability of customers operating in the smart logistics sector from the perspective of customer relations. The research has a qualitative feature and document analysis method is used. Despite the increase in studies on smart logistics applications in recent years, it is seen that there are deficiencies in costing approaches. For this reason, it is thought that an important gap in smart logistics costing will be closed with the current study and it will contribute to the literature. In the study, definitions of smart logistics were made and a literature review was conducted to determine the costs of smart logistics. In addition, traditional logistics costs are explained with the steps of Customer Profitability Analysis, one of the costing approaches. The importance and necessity of this analysis, its benefits and stages are explained. In the light of the information given, the variables rela-ted to smart logistics activities and the effect of these variables on determining the costs are explai-ned. As a result of the research, it has been determined that the cost items used in smart logistics applications are more and more technologybased than the items used in traditional logistics applications.