ECOLOGICAL FOOTPRINT AND GLOBALISATION INTERACTION: AN ECONOMETRIC ANALYSIS FOR TÜRKİYE

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 137 - 150, 31.12.2025

Ayşe Eryer , Arif Selim Eren

https://doi.org/10.58620/fbujoss.1670352

Öz

In this study, the relationship between globalisation and ecological footprint in Turkey was examined using Augmented ARDL and Hacker Hatemi J (2006) causality analysis within the scope of the 1990-2021 data set. In this regard, the order of stationarity of the series was first determined. The existence of a long-term relationship between the variables was examined using Augmented ARDL analysis, and a long-term positive relationship between the variables was identified. When evaluating the coefficient estimation results, it was found that increases in the globalisation index increase the ecological footprint. The causality analysis revealed the existence of a one-way causality relationship from the globalisation index to the ecological footprint.

Anahtar Kelimeler

Ecological Footprint , Globalization , Causality Analysis

Ekolojik Ayak İzi ve Küreselleşme Etkileşimi: Türkiye için Ekonometik Bir Analiz

Öz

Bu çalışmada küreselleşme ve ekolojik ayak izi ilişkisi Türkiye için, Augmented ARDL ve Hacker Hatemi J (2006) nedensellik analizi kullanılarak 1990-2021 dönemi veri seti kapsamında incelenmiştir. Bu doğrultuda öncelikle serilerin durağanlık mertebeleri belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı Augmented ARDL analizi ile incelenmiş ve değişkenler arasında uzun dönemli pozitif bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Katsayı tahmin sonuçları değerlendirildiğinde küreselleşme endeksinde meydana gelen artışlar ekolojik ayak izini artırmaktadır. Nedensellik analizi sonucunda ise küreselleşme endeksinden ekolojik ayak izine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin varlığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ekolojik Ayak İzi , Küreselleşme , nedensellik Analizi

Kaynakça

• Akın, F. (2024). D-8 Ülkelerinde İhracat Çeşitliliği, Ekonomik Büyüme ve Ekolojik Ayak İzi İlişkisi: Ampirik Bir Analiz, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (37), 384-405.
• Akın, F. & Şen, A. (2024). Ekolojik Ayak İzi İle OECD Ülkelerine Yönelik Çevresel Kuznets Eğrisinin Araştırılması. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, (INIJOSS), 13(2), 307-333.
• Alper, A. E., Alper, F. O., Ozayturk, G., & Mike, F. (2022). Testing the Long-Run Impact of Economic Growth, Energy Consumption, and Globalization on Ecological Footprint: New Evidence from Fourier Bootstrap ARDL and Fourier Bootstrap Toda–Yamamoto Test Results, Environmental Science and Pollution Research, 1-16. Apergis, N. & Payne, E., 2010. The Emissions, Energy Consumption, and Growth Nexus: Evidence From the Commonwealth of Independent States, Energy Policy, 38,650–655.
• Ateş, H., & Şen, A. (2024). 2008 Küresel Finansal Krizinin Türkiye Dış Ticaretine Etkileri Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(1), 1-25. https://doi.org/10.30711/utead.1468795 Borucke, M., Moore, D., Cranston, G., Gracey, K., Iha, K., Larson, J.,Lazarus, E., Carlos J. Morales, Wackernagel, M. & Galli., A.(2013). Accounting For Demand And Supply Of The Biosphere’s Regenerative Capacity: The National Footprint Accounts’ Underlying Methodology And Framework, Ecological Indicatiors, 518-533.
• Daştan, M. (2024). Enerji Güvenliği ve Jeopolitik Riskin Türkiye'nin Çevre Kalitesi Üzerindeki Rolü: Yeni Nesil Fourier Terimli Genişletilmiş ARDL Modelinden Kanıtlar. Uluslararası Ekonomi, İşletme Ve Politika Dergisi, 8(2), 262-284.
• Dickey, D. A. & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with A Unit Root. Journal of The American Statistical Association, 74(366a), 427-431.
• Du, J., Rasool, Y. & Kashif, U. (2025).Asymmetric Impacts of Environmental Policy, Financial, and Trade Globalization on Ecological Footprints: Insights From G9 Industrial Nations, Sustainability, 17, 1568. https://Doi.Org/10.3390/ Su17041568
• Duman, E. (2023). Seçilmiş Ekonomik Değişkenlerin Ekolojik Ayak İzine Etkisinin Analizi: BRICS-T Ülkeleri Örneği. Sosyoekonomi, 31(58), 277-288.
• Ehigiamusoe, K. U., Shahbaz, M., & Vo, X. V. (2023). How Does Globalization İnfluence The İmpact Of Tourism On Carbon Emissions And Ecological Footprint? Evidence From African Countries. Journal Of Travel Research, 62(5), 1010-1032.
• Figge, L., Oebeles, K. & Offermans, A. (2017). The Effects Of Globalization On Ecological Footprints: an Emprical Analysis. Environment, Development And Sustainability: A Multidisciplinary Approach To The Theory And Practice Of Sustainable Development, 19(3), 863-876.
• Global Footprint Network (2024). National Foot Print Accounts. Http://Data.Footprintnetwork.Org
• Grossman, G.M. ve Krueger, A.B. (1991). Environmental Impacts of a North American Free Trade Agreement (No. w3914). National Bureau of Economic Research
• Grossman, G. & Krueger, A. (1995). Economic Environment And The Economic Growth. Quarterly Journal Of Economics, 110(2), 353-377.
• Hussain, H. I., Haseeb, M., Kamarudin, F., Dacko-Pikiewicz, Z., & Szczepańska-Woszczyna, K. (2021). The Role Of Globaliza-Tion, Economic Growth And Natural Resources On The Ecological Footprint İn Thailand: Evidence From Nonlinear Causal Estimations. Processes, 9(7), 1103.
• İlban, M. O. & Liceli, M. T. (2022). Ekolojik Ayak İzi ve Turizm Büyümesi Panel Nedensellik İlişkisi. Gastroia: Journal Of Gastronomy And Travel Research, 6(2), 231-241.
• Jorgenson, A. K. & Burns, T. J. (2007). The Political-Economic Causes of Change in the Ecological Footprints of Nations, 1991–2001: a Quantitative Investigation. Social Science Research, 36(2), 834-853. Kamacı, A. (2024). Küreselleşme, Hidroelektrik Enerji, Ekonomik Büyüme, CO2 Emisyonları Ve Ekolojik Ayak İzi İlişkisinin ABD İçin Analizi: Kesirli Fourier Adl Eşbütünleşme Yöntemi. Sosyoekonomi, 32(59), 249-267. Karimli, T., Mirzaliyev, N. & Guliyev, H. (2024). The Globalization and Ecological Footprint İn European Countries: Correlation Or Causation?. Research İn Globalization, 8, 100208 Koç, S. & Savaş, Y. (2024). Ekonomik Büyüme, Ticari Açıklık ve Ekolojik Ayak İzi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Türkiye’den Kanıtlar. Politik Ekonomik Kuram, 8(4), 1063-1073.
• Kof Economic Institute (2025). KOF Globalisation Index: Https://Kof.Ethz.Ch/En/Data/Data-İndicators.Html Li Q. & Zhang S. (2025) Impact of Globalization and Industrialization on Ecological Footprint: Do İnstitutional Quality And Renewable Energy Matter? Frontiers İn Enviromental Science, Doi: 10.3389/Fenvs.2025.1535638. Mcnown, R., Sam, C. Y., & Goh, S. K. (2018). Bootstrapping The Autoregressive Distributed Lag Test For Cointegration. Applied Economics, 50(13), 1509-1521.
• Mazlum, E. C. (2023). Ekonomik Büyüme Ve Ekolojik Ayak İzi İlişkisi: E7 Ülkeleri Örneği. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 123-135.
• Nasırlı, B. & Mehdioğlu, S.(2025). Türkiye’de Küreselleşme ve Enerji Tüketiminin Karbon Ekolojik Ayak İzi Üzerindeki Etkileri: Çevresel Sürdürülebilirlik Perspektifi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 84, 198-214. Özcan, B. (2015). ÇKE Hipotezi Yükselen Piyasa Ekonomileri İçin Geçerli Mi? Panel Veri Analizi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 16 (1), 1-14.
• Özsoy, C. E., & Dinç, A. (2016). Sürdürülebilir Kalkınma ve Ekolojik Ayak İzi. Finans Politik Ve Ekonomik Yorumlar, (619), 35-55.
• Ozturk, I. & Acaravcı, A., (2010). CO2 Emissions, Energy Consumption and Economic Growth in Turkey. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 14(9), 3220-3225.
• Ozturk, I. & Acaravcı, A., (2013). The Long-Run And Causal Analysis Of Energy, Growth, Openness And Financial Development On Carbon Emissions İn Turkey. Energy Economics, 36, 262-267.
• Pata, U. K., Tiwari, A. K., & Erdogan, S. (2024). Technological Innovation, Globalization and Ecological Quality: A Disaggregated Ecological Footprint Approach For BRICS Countries. J. Environ. Manag. 370, 122518. Doi:10.1016/J.Jenvman.2024. 122518.
• Panayotou, T., (1997). Demystifying The Environmental Kuznets Curve: Turning A Black Box into A Policy Tool, Environment and Development Economics, 2(4), 465-484.
• Pesaran, M.H., Shın, Y.& Smıth, R.J. (2001). Bounds Testıng Approaches To The Analysıs Of Level Relatıonshıps, Journal Of Applıed Econometrıcs, 16, 289-326, DOI: 10.1002/jae.616.
• Rudolph, A., & Figge, L. (2017). Determinants of Ecological Footprints: What is The Role Of Globalization?. Ecological Indicators, 81, 348-361.
• Sam, C. Y., Mcnown, R., & Goh, S. K. (2019). An Augmented Autoregressive Distributed Lag Bounds Test For Cointegration. Eco-Nomic Modelling, 80, 130-141.
• Sharif, A., Afshan, S., & Qureshi, M. A. (2019). Idolization And Ramification Between Globalization And Ecological Footprints: Evidence From Quantile-On-Quantile Approach. Environmental Science And Pollution Research, 26(11), 11191-11211.
• Sun, Q., Ma, R., Xi, Z., Wang, H., Jiang, C., & Chen, H. (2023). Nonlinear İmpacts Of Energy Consumption And Globalization On Ecological Footprint: Empirical Research From Brıcs Countries. Journal Of Cleaner Production, 396, 136488.
• Şahinler, A. (2025). Küreselleşme ve Ekonomik Büyümenin Ekolojik Ayak İzi Üzerine Etkileri: Keskin Ve Yumuşak Kırılmalarla Genişletilmiş ARDL Sınır Testinden Yeni Bir Kanıt, Ed.(Doç.Dr. Aslı Özen Atabey Ve Dr. Öğr. Üye. Gülferah Ertürkmen: Makroekonomik Perspektiften Teorik Ve Ampirik Analizler, Ekin Basın Yayın Dağıtım Ss.43-58)
• Ülger, M., Uçar, M., Atamer, M. A. & Apaydın, Ş. (2024). Kentleşme, Yenilenebilir Enerji Ve İnovasyon İle Ekonomik Büyüme Ve Ekolojik Ayak İzi Arasındaki Nedensellik İlişkileri: Çok Yüksek İnsani Gelişme Düzeyindeki Ülkeler Örneği. Politik Ekonomik Kuram, 8(2), 449-462.
• Villanthenkodath, M. A. & Pal, S. (2023). How Economic Globalization Affects the Ecological Footprint in India? A Novel Dynamic Ardl Simulations. Journal Of Economic and Administrative Sciences, 680-700.
• Wackernagel, M. & Rees, W. (1998). Our Ecological Footprint: Reducing Human Impact On The Earth (Vol. 9). New Society Publishers
• Yağış, O. (2024). Ekonomik Büyüme ve Sanayileşmenin Ekolojik Ayak İzine Etkileri: Asimetrik Nedensellik Analizi. International Journal Of Social Inquiry, 17(1), 87-104.
• Yenilmez, I. M., Erkut, M. & Kabakçı Günay, E. (2024). Küreselleşme ve Ekolojik Ayak İzi Arasındaki İlişki: Mıkta Ülkeleri Örneği. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 14-26. Https://Doi.Org/10.37880/Cumuiibf.1332363
• Zaidi, S. A. H., Zafar, M. W., Shahbaz, M., & Hou, F. (2019). Dynamic Linkage Between Globalization, Financial Development And Carbon Emissions: Evidence From Asia Pacific Economic Cooperation Countries. Journal Of Cleaner Production, 228, 533-543.