Piyasa Temelli Şirket Değerleme Yöntemiyle Borsa İstanbul’da İşlem Gören Seçili Petrol Şirketlerinin Analizi

Enerji sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin gerçek piyasa değerinin doğru belirlenmesi hem yatırımcılar hem de karar alıcılar için stratejik bir öneme sahiptir. Bilhassa küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalar göz önüne alındığında, petrol şirketlerinin doğru değerlemesi finansal istikrarın ve etkin yatırım stratejilerinin temelini oluşturmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de petrol sektöründe faaliyet gösteren AYGAZ, PETKM ve TUPRS şirketlerinin 2015-2024 dönemine ait piyasa temelli değerleme yöntemleri kullanılarak değerleme analizi yapmayı amaçlamıştır. Çalışmada, Fiyat/Kazanç (F/K), Piyasa Değeri/Defter Değeri (PD/DD), Şirket Değeri/FAVÖK (ŞD/FAVÖK) ve Şirket Değeri/Net Satış (ŞD/NS) oranları kullanılarak seçili şirketlerin piyasa değerlemesi yapılmış ve faaliyet performansları değerlendirilmiştir. Çalışma, bu oranların dönemsel değişimlerini ve şirketler arasındaki farkları ortaya koymak amacıyla tanımlayıcı ve karşılaştırmalı analiz yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş olup, karşılaştırmalı tanımlayıcı araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını, Borsa İstanbul’da işlem gören AYGAZ, PETKM ve TUPRS şirketlerinin 2015-2024 dönemine ait finansal tablo verileri ve Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) ile Fast Web Mali Analiz Pro veri tabanlarından elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Çalışmanın veri analiz yöntemi, oranların yıllık değişim eğilimlerinin incelenmesi ve şirketler arası performans farklılıklarının yorumlanmasına dayanmaktadır. Araştırmanın sınırlılığı, yalnızca üç petrol şirketinin incelenmiş olması ve analiz döneminin 2015-2024 yıllarıyla sınırlı tutulmasıdır. Bulgular, üç şirketin piyasa çarpanlarında dönemsel dalgalanmalar yaşandığını, F/K ve ŞD/FAVÖK oranlarındaki yüksek değerlerin hisse fiyatlarının kârlılık ve faaliyet performansına göre aşırı ya da düşük fiyatlandığını göstermektedir. PD/DD ve ŞD/NS oranları ise şirketlerin satış performansının güçlü olduğunu ve piyasa değerlerinin bu performansa göre değişkenlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma Türkiye petrol sektöründeki üç büyük şirketin uzun dönemli piyasa çarpanlarını sistematik olarak karşılaştırması ve bu oranların piyasa değerlemesi ile faaliyet performansına ilişkin ilişkilerini kapsamlı biçimde analiz etmesiyle özgünlük arz etmekte; literatüre ve şirket yöneticileri için değerleme ve stratejik karar süreçlerine dönük içgörüler sağlamaktadır.

Accurately determining the true market value of companies operating in the energy sector holds strategic importance for both investors and decision-makers. Considering the fluctuations in global energy markets, the proper valuation of oil companies constitutes the foundation of financial stability and effective investment strategies. This study aims to conduct a valuation analysis of three companies operating in Turkey’s oil sector-AYGAZ, PETKM, and TUPRS-using market-based valuation methods for the period 2015–2024. The valuation of the selected companies and the evaluation of their operational performance were carried out using the Price/Earnings (P/E), Market Value/Book Value (MV/BV), Enterprise Value/EBITDA (EV/EBITDA), and Enterprise Value/Sales (EV/Sales) ratios. The study was conducted through a descriptive and comparative analysis approach to reveal the periodic changes in these ratios and the differences among the companies. A quantitative research method was adopted, employing a comparative descriptive research design. The data sources of the study consist of the financial statement data of AYGAZ, PETKM, and TUPRS, which are traded on Borsa Istanbul, and information obtained from the Public Disclosure Platform (KAP) and the Fast Web Financial Analysis Pro database for the 2015–2024 period. The data analysis method is based on examining the annual trends of the ratios and interpreting inter-company performance differences. The main limitation of the study is that it focuses only on three oil companies and confines the analysis period to 2015-2024. The findings indicate that the market multiples of the three companies exhibited periodic fluctuations, and the high values of the P/E and EV/EBITDA ratios suggest that share prices may be over- or undervalued relative to profitability and operational performance. The MV/BV and EV/Sales ratios, on the other hand, reveal that the companies have strong sales performance and that their market values vary in line with this performance. The study is original in that it systematically compares the long-term market multiples of three major companies in Turkey’s oil sector and comprehensively analyzes the relationships between these ratios, market valuation, and operational performance. It provides valuable insights for the literature as well as for corporate managers in valuation and strategic decision-making processes.