Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki Müzakereleri ve Değişiklikleri (1934–1948)

This study examines the enactment and amendment process of the Police Duties and Powers Law during the single-party rule period in Türkiye. The Police Organization, founded on April 10, 1845, has carried out public security duties under various legal regulations up to the present day. Among these regulations, the Police Duties and Powers Law has a central role and forms one of the main legal foundations of the Turkish policing system. The study focuses on the period between 1934 and 1948, beginning with the adoption of Law No. 2559 on July 4, 1934. During this time, the law was discussed three times in the Turkish Grand National Assembly, including both its initial enactment and later amendments. These parliamentary debates provide important insight into how the Turkish Police Organization sought to respond to changing political, social, and security conditions. The amendments to the law were mainly driven by two key concerns. One was the need to take effective measures against new types of crime that emerged due to changing conditions of the period. The other was the aim of reducing limitations on individual rights and freedoms. In this context, Article 5(A) was amended and Article 18 was repealed, reflecting a balance between public security needs and personal liberties. The main aim of the study is to evaluate the debates surrounding the enactment and amendment of the Police Duties and Powers Law and to relate these discussions to the conditions of the time. A document-based method relying on primary sources was used. Overall, the study presents a detailed analysis of the development of the law during the single-party period and explains how it evolved in response to the needs of the era.

Bu çalışma tek parti iktidarı döneminde Polis Vazife ve Salahiyet Kanunun yasalaşması, kanunda yapılan düzenlemeler ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki müzakerelerini kapsamaktadır. 10 Nisan 1845 tarihinde kurulan Polis Teşkilatı çeşitli düzenlemeler ile günümüze kadar güvenlik anlamında çalışmalarını devam ettirmiştir. Polis Teşkilatını ilgilendiren çeşitli kanun ve düzenlemeler bulunmakla birlikte bu konuda yapılan ve temel taşlardan birisini teşkil eden kanun ise Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışma 4 Temmuz 1934 tarihinde kabul edilen 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun yasalaşmasından 1948 yılına kadar olan süreci konu edinmiştir. PVSK bahse konu tarihler arasında kanunlaşması ve tadilleri ile birlikte üç kez TBMM’de müzakere edilmiştir. PVSK ile ilgili TBMM’de birtakım düzenlemelere gidilmesi şüphesiz ki Türk Polis Teşkilatının çağın gereklerine ayak uydurması hassasiyeti ile ilgilidir. Özellikle dönem koşullarına göre gelişen yeni suçlara karşı önlem alınma gerekliliği ile kişi hak ve hürriyetleri üzerindeki kısıtlılığın giderilmesi bu değişikliklere temel dayanak olmuştur. PVSK’nın beşinci maddesinin (A) fıkrasının değiştirilmesi ve PVSK’nın on sekizinci maddesinin ilgası bu hassasiyetler göz önüne alınarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel sorunsalı Türk polis teşkilatı için önem arz eden PVSK’nın kanunlaşması ve değişim süreçlerinde ortaya konulan tartışmayı değerlendirerek bu tartışmalar ile dönem koşulları arasında bağ kurmaktır. Bu bağlamda PVSK ile dönem koşulları arasında bağ kurularak kanunun yasalaşması ve değişim sürecini bu eksende değerlendirmeye çalışmaktır. Çalışmanın odak noktası bu eksene temas etmekle beraber ana kaynak ve vesika temelli bir yaklaşım belirlenmiştir. Tüm bunlar ışığında çalışma ile PVSK’nın tek parti iktidarı dönemindeki gelişim süreci, dönem koşulları ışığında ayrıntıları ile ortaya konulmaya çalışılmış ve bu konu üzerinde kapsamlı bir araştırma yapılmıştır