Mali Açıdan Döngüsel Ekonomiyi Teşvik Ediyor Muyuz?

Öz

Bu çalışma, döngüsel ekonomi bağlamında Türkiye’deki vergi ve mali teşvik politikalarının çevresel sorumluluğu teşvik etme ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkıda bulunma potansiyelini incelemektedir. Devletin, piyasa düzenlemeleri, çevre vergileri, yenilenebilir enerji teşvikleri ve geri dönüşüm destekleri gibi mali araçlarla ekonomiyi yeşil ve dayanıklı hale getirme kapasitesine sahip olduğu vurgulanmaktadır. Türkiye’de döngüsel ekonomi bağlamında kamu mali politikaları çerçevesinde uygulanan vergi ve teşvik mekanizmalarını incelemektedir. Emisyon ticareti, yeşil kamu alımları ve geri dönüşüm teşvikleri gibi politikaların çevresel sorumluluğu teşvik etme ve sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlama potansiyeli ele alınmıştır. Geri dönüşüm, atık yönetimi ve enerji verimliliği gibi alanlarda sağlanan mali teşviklerin, döngüsel ekonomiye geçiş sürecindeki rolü değerlendirilmiştir. Çalışma, kamu maliyesinin piyasa düzenlemeleri ve teşvik politikalarıyla bu dönüşümü hızlandırma kapasitesine vurgu yaparken, bireylerin davranışsal değişimini destekleyecek politikalara da dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, mali araçların etkinliğini analiz ederek döngüsel ekonomiye geçiş için uygulanabilir çözümler sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• vergiler
• dongusel Ekonomi
• mali tesvikler

Are We Financially Promoting the Circular Economy?

Öz

This study examines the potential of tax and fiscal incentive policies in Turkey to promote environmental responsibility and contribute to sustainable development goals within the framework of the circular economy. It emphasizes the capacity of the state to create a green and resilient economy through fiscal instruments such as market regulations, environmental taxes, renewable energy incentives, and recycling subsidies. The study investigates the tax and incentive mechanisms implemented within the framework of public fiscal policies in Turkey's transition to a circular economy. Policies such as emissions trading, green public procurement, and recycling incentives are analyzed in terms of their potential to encourage environmental responsibility and support sustainable development. Additionally, the role of fiscal incentives in areas such as recycling, waste management, and energy efficiency in advancing the circular economy is assessed. Highlighting the capacity of public finance to accelerate this transition through market regulations and incentive policies, the study also draws attention to the importance of integrating behavioral change-oriented policies. In this context, it aims to analyze the effectiveness of fiscal instruments and offer practical solutions for the transition to a circular economy.

Anahtar Kelimeler

• Financial Incentive
• Taxes
• Cırcular Economy

Kaynakça

1. Akçay, F., Yavuz, E., & Kılıç, E. (2023). Karbon Emisyonu ile Vergileme Arasındaki İlişkinin Cumhuriyetten Günümüze Analizi: Kantil Eşbütünleşme Yaklaşımından Kanıtlar. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(Özel Sayı), 59–78.
2. Akkaya, S., & Hepsağ, A. (2021). Does Fuel Tax Decrease Carbon Dioxide Emissions in Turkey? Evidence From an Asymmetric Nonlinear Cointegration Test and Error Correction Model. Environmental Science and Pollution Research, 28, 35094–35101. https://doi.org/10.1007/s11356-021-12907-9.
3. Altay, A., & Karabulut, Ş. (2017). Türkiye’de Mali Teşvik Sistemi ve Yatırımlara Sağlanan Mali Teşviklerin Değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(4), 189–202. https://doi.org/10.30803/adusobed.353997.
4. Amin, A., Mohamed Yusoff, N. Y. B., Yousaf, H., Peng, S., Işık, C., Akbar, M., & Abbas, S. (2023). The İnfluence of Renewable and Non-Renewable Energy on Carbon Emissions in Pakistan: Evidence from Stochastic İmpacts by Regression on Population, Affluence, and Technology Model. Frontiers in Environmental Science, 11, Article 1182055. https://doi.org/10.3389/fenvs.2023.1182055.
5. Ayas, İ., Yavuz, H., & İnce, T. (2022). Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Çevre Vergisi ve Sera Gazı Emisyon İlişkisi: Geçiş Ekonomileri Üzerine Bir Analiz. In Y. Ersoy & A. Saygılı (Eds.), Sürdürülebilirlik Güncel Araştırmalar (pp. xx–xx). Gazi Kitabevi.
6. Aydın, M., & Deniz, K. (2017). Atık Yönetiminde Vergi Politikasının Rolü: Türkiye Değerlendirmesi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15, 435–461.
7. Belausteguigoitia, J. C., Romero, V., & Simpser, A. (2022). The Political Economy of Carbon Pricing: Lessons From The Mexican Carbon Tax Experience for The Mexican Cap-And-Trade System. In S. Lucatello (Ed.), Towards an Emissions Trading System in Mexico: Rationale, Design and Connections with the Global Climate Agenda, (pp. 115–137). Springer Climate. Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-82759-5_7.
8. Binboğa, G. (2017). Sürdürülebilirlik kapsamında Kyoto Protokolü esneklik mekanizmaları ve Türkiye’nin durumunun incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(4), 207–238. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbayarsos/issue/33453/373079

9. Biniş, M. (2023). Türkiye’de Çevresel Sürdürülebilirliğe Yönelik Mali Teşvikler: Geri Dönüşüm Örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 77, 31–52. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1246296.
10. Biyan, Ö., ve Gök, M. (2014). Çevre Politikaları Kapsamında Avrupa Birliği ve Türkiye’de Çevre Vergilerinin Uygulanışı: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 281–310. https://doi.org/10.17218/husbed.65594.
11. Bolahatoğlu, M. (2022). Yeşil Vergilerin Bazı OECD Ülkeleri ile Türkiye'deki Uygulamalarının Panel Veri Analizi Aracılığıyla Değerlendirilmesi. Doktora tezi, Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Bursa.
12. Conti, C., Mancusi, M. L., Sanna-Randaccio, F., Sestini, R., & Verdolini, E. (2018). Transition Towards a Green Economy in Europe: Innovation and Knowledge İntegration in The Renewable Energy Sector. Research Policy, 47(10), 1996–2009. https://doi.org/10.1016/j.respol.2018.07.007.
13. Çelikkaya, A. (2017). Avrupa Birliği Üyesi Ülkelerde Yenilenebilir Enerjiye Sağlanan Teşvikler Üzerine Bir İnceleme. Sayıştay Dergisi, 104, 1–26.
14. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2014). Sera Gazı Emisyonlarının İzlenmesi ve Raporlanması Hakkında Tebliğ. Resmî Gazete (22 Temmuz 2014, Sayı: 29068). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/29068.pdf.
15. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2023a). Ulusal Atık Yönetimi ve Eylem Planı-2023.
16. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2023b). Sıfır Atık ile Geri Kazanım Oranı %35'e Ulaştı. https://cygm.csb.gov.tr/sifir-atik-ile-geri-kazanim-orani-35e-ulasti.-haber-286897. (Erişim tarihi: 12 Kasım 2023).
17. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024a). Depozito Uygulama Sistemi 2024’te Zorunlu Hale Getirilecek. https://csb.gov.tr/depozito-uygulama-sistemi-2024te-zorunlu-hale-getirilecek-bakanlik-faaliyetleri-37383.
18. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024b). Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar Güncellenmiştir [Duyuru]. https://tuca.csb.gov.tr/zorunlu-depozito-yonetim-sistemi-uygulamalarina-iliskin-usul-ve-esaslar-guncellenmistir.-duyuru-448119
19. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024c). İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (2024–2030). Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İklim Değişikliği Başkanlığı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP). https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/. (Erişim tarihi: 26 Aralık 2024).
20. Değirmendereli, A., & Durukan, L. (2021). Enerji Verimliliği Kapsamında Konutlara Yönelik Vergi Teşvikleri: Bir Vergi Teşvik Mekanizması Önerisi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(24), 562–577.
21. Demiral, D. (2024). Elektrikli araçlara yönelik sosyal medya içerik analizi: TOGG Örneği. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1525057.
22. Demirkıran, S., Beyoğlu, A., Terzioğlu, M. K., & Yaşar, A. (2022). Sürdürülebilir Kalkınma Odaklı Dijitalleşme Belirleyicilerinin Verimlilik Üzerindeki Etkilerinin Yapay Sinir Ağları ile Sınıflandırılması. Verimlilik Dergisi, Dijital Dönüşüm ve Verimlilik, 30–47. https://doi.org/10.51551/Verimlilik.988286.
23. Depren, Ö., et al. (2023). The Causal İmpact of Environmental Taxes on CO2 Emissions: Evidence From Nonparametric Quantile Approaches. Journal of Environmental Management, 329, 117031.
24. Diófási, O., & Valkó, L. (2014). Step By Step Towards Mandatory Green Public Procurement. Periodica Polytechnica Social and Management Sciences, 22(1), 21–27. https://doi.org/10.3311/ppso.2151.
25. Enerji Günlüğü. (2024). Verimlilik Artırıcı Proje Başvuruları Başlıyor. https://www.enerjigunlugu.net/verimlilik-artirici-proje-basvurulari-basliyor-58073h.htm
26. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2022). Türkiye Ulusal Enerji Planı. https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/EIGM/tr/Raporlar/TUEP/T%C3%BCrkiye_Ulusal_Enerji_Plan%C4%B1.pdf
27. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2023). Enerji Verimliliği Ölçme ve Değerlendirme. https://enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji-verimliligi-olcme-degerlendirme (Erişim tarihi: 26 Aralık 2024).
28. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2023). Türkiye'nin Enerji Kurulu Gücü, 2023 Yılı Eylül Ayı Sonu İtibarıyla. https://enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji (Erişim tarihi: 15 Kasım 2023).
29. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2023). Verimlilik Artırıcı Proje Destekleri: On İki Yılda VAP’lar. https://enerji.gov.tr//Media/Dizin/EVCED/tr/EnerjiVerimliliği/EnerjiVerimliliğiDestekleri/VerimlilikArtırıcıProje(VAP)Destekleri/Belgeler/Oniki_Yilda_VAPlar.pdf (Erişim tarihi: 12 Kasım 2023).
30. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2024). 2024 Yılı Verimlilik Artırıcı Proje (VAP) Başvuruları Duyurusu. https://enerji.gov.tr/duyuru-detay?id=20439. (Erişim tarihi: 26 Aralık 2024).
31. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2024). Türkiye’nin Enerji Verimliliği 2030 Stratejisi ve II. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı (2024-2030). https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/BHIM/tr/Duyurular//T%C3%BCrkiyeninEnerjiVerimlili%C4%9Fi2030StratejisiveIIUlusalEnerjiVerimlili%C4%9FiEylemPlan%C4%B1_202401161407.pdf . (Erişim tarihi: 26 Aralık 2024).
32. EPIAS. (2023). YEK Belgeli Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Dayalı Elektrik Üretim Tesisleri İçin Fiyatlar. https://www.epias.com.tr/tum-duyurular/piyasa-duyurulari/elektrik/kayit-ve-uzlastirma/01-07-2021-tarihinden-31-12-2030-tarihine-kadar-isletmeye-girecek-yek-belgeli-yenilenebilir-enerji-kaynaklarina-dayali-elektrik-uretim-tesisleri-icin-uygulanacak-fiyatlar-hk-5 (Erişim tarihi: 02 Kasım 2023).
33. Ercoşkun, S., & Kovancılar, B. (2023). Nordik Ülkelerinde Karbon Vergisi Uygulamalarının Değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 30(3), 611–631. https://doi.org/10.18657/yonveek.628802.
34. Eren, Z., & Taşarsu, N. (2023). Katı Atıkların Geri Dönüşümü İçin Depozito İade Sisteminin Önemi: Kızılcahamam Pilot Uygulaması Örneği. Çevre, İklim ve Sürdürülebilirlik, XX(X), XX–XX. https://doi.org/10.XXXX.
35. Erkara, E. (2023). Emisyon Ticaret Sistemi ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması. https://lessmaterial.ogu.edu.tr/Storage/lessmaterial/Uploads/ets-skdm-elif-erkara.pdf
36. Ertekin, Ş., & Dam, M. (2020). Türkiye’de Çevre Vergilerinin Çevresel Etkileri Üzerine Bir Değerlendirme. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, Special Issue on 3rd International EUREFE Congress, 66–87. https://doi.org/10.19168/jyasar.655644.
37. European Bank. (2020). Green Economy Transition Approach 2021–2025 (Referred to in this document as GET 2.1).
38. European Commission. (2017). Communication from The Commission to The European Parliament, The Council, The European Economic and Social Committee and The Committee of The Regions [COM(2017) 572 final]. Strasbourg. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM%3A2017%3A572%3AFIN
39. European Commission. (2021a). EU Carbon Border Adjustment Mechanism: Primer For Stakeholders. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/fs_21_3667 (Erişim tarihi: 16 Kasım 2023).
40. European Commission. (2021b). Questions and Answers on The EU Carbon Border Adjustment Mechanism. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/qanda_21_3662 (Erişim tarihi: 12 Kasım 2023).
41. European Commission. (2023). Questions and Answers on The EU Carbon Border Adjustment Mechanism. Retrieved December 26, 2024, from https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/qanda_21_3662
42. European Communities Commission. (2008). Public Procurement For A Better Environment [COM(2008) 400 final]. European Commission. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52008DC0400
43. EYODER. (2023). Yeşil, Verimli ve Sürdürülebilir Kamu Alım Süreçlerine Yönelik Başarılı Uygulamalar Rehberi. https://eyoder.org.tr/wp-content/uploads/2023/05/Ek-12.pdf (Erişim tarihi: 20 Aralık 2024).
44. Fullerton, D., Leicester, A., & Smith, S. (2008). Environmental Taxes. NBER Working Paper No. w14197. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1179867
45. Gül, M., & Yaman, K. (2021). Türkiye’de Atık Yönetimi ve Sıfır Atık Projesinin Değerlendirilmesi: Ankara Örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(4), 1267–1296. https://doi.org/10.16951/atauniiibd.870434
46. Gürcan, C., & Açıksöz, S. (2023). Smart Waste Management And Sample Applications. Kent Akademisi Dergisi, 16(1), 577–594. https://doi.org/10.35674/kent.881639
47. International Energy Agency (IEA). (2020). Energy prices and taxes for OECD countries 2020. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/dbf6150b-en
48. Jamali, A. T. (2005). Ekolojik Vergiler. Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi:İstanbul.
49. Kamu İhale Kanunu. (2002). 6504 sayılı Kanun ile Değişik Kamu İhale Kanunu (Kanun No. 4734). Resmî Gazete, 24648. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4734-20131119.pdf
50. Kargı, N., & Karayılmazlar, E. (2009). Küresel Probleme Küresel Çözüm: Tobin Vergisi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 22-48.
51. Kargı, V., & Yüksel, C. (2010). Çevresel Dışsallıklarda Kamu Ekonomisi Çözümleri. Maliye Dergisi, 159, 183–202.
52. Kocagöz, E., & İğde, Ç. S. (2022). Elektrikli Araç Satın Alma Niyetini Hangi Faktörler Etkiler? Bir Tüketici Araştırması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19("21. Uluslararası İşletmecilik Kongresi" Özel Sayısı), 104-120. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1133892.
53. Koç, B. E., & Kaynak, S. (2023). Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının Türkiye-AB-27 Dış Ticaret İlişkisi Üzerine Olası Etkisi. Verimlilik Dergisi, 57(2), 273–288.
54. Loganathan, N., Shahbaz, M., & Taha, R. (2014). The Link Between Green Taxation and Economic Growth on CO2 Emissions: Fresh Evidence from Malaysia. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 38, 1083–1091.
55. Lundberg, S., Marklund, P., Strömbäck, E., & Sundström, D. (2015). Using Public Procurement to İmplement Environmental Policy: An Empirical Analysis. Environmental Economics and Policy Studies, 17(4), 487–520. https://doi.org/10.1007/s10018-015-0102-9
56. Mazzucato, M. (2015). The Green Entrepreneurial State (SWPS 2015-28). https://doi.org/10.2139/ssrn.2744602
57. Milios, L. (2021). Towards a Circular Economy Taxation Framework: Expectations and Challenges of İmplementation. Circular Economy and Sustainability, 1, 477–498. https://doi.org/10.1007/s43615-020-00002-z
58. OECD. (2023). Environmental Tax (indicator). https://doi.org/10.1787/5a287eac-en (Accessed on 20 November 2023).
59. OECD. (2024a). Waste streams and Recycling Data. Retrieved from OECD Data Explorer. (Erişim tarihi: 26 Aralık 2024).
60. OECD. (2024b). Environmental Tax Indicators. Retrieved December 26, 2024, from https://www.oecd.org/en/data/indicators/environmental-tax.html.
61. Önder, H. (2018). Sürdürülebilir Kalkınma Anlayışında Yeni Bir Kavram: Döngüsel Ekonomi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 57, 196–204. https://doi.org/10.3389/dpusbe.416907.
62. Özbektaş, S., Şenel, M. C., & Sungur, B. (2023). Dünyada ve Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Durumu ve Kurulum Maliyetleri. Mühendis ve Makina, 64(711), 317–351. https://doi.org/10.16951/muhendismakina.1319183.
63. Plastik Ambalaj. (2023). Otomotiv Endüstrisinde Geri Dönüştürülebilir ve Biyobozunur Mühendislik Plastikleri. https://www.plastik-ambalaj.com/tr/119-plastik-ambalaja-makale/3657-otomotiv-enduestrisinde-geri-doenuestueruelebilir-ve-biyobozunur-muehendislik-plastikleri. (Erişim tarihi: 26 Aralık 2024).
64. Pouikli, K. (2020). Towards mandatory green public procurement (GPP) Requirements Under The EU Green Deal: Reconsidering The Role of Public Procurement as an Environmental Policy Tool. ERA Forum, 21(4), 699–721. https://doi.org/10.1007/s12027-020-00635-5
65. Prolinya. (2023). Sanayi Sicil Belgesi Avantajları. https://www.prolinya.com.tr/haberler-duyurular/sanayi-sicil-belgesi-avantajlari/ (Erişim tarihi: 12 Kasım 2023).
66. Resmî Gazete. (2004). Belediye Gelirleri Kanunu (Kanun No. 5255). Resmî Gazete, Sayı: 25532. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2004/07/20040723.htm.
67. Resmî Gazete. (2018). 7153 sayılı Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. Resmî Gazete, Sayı: 30621. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/12/20181210-4.htm
68. Türkoğlu Üstün, K. (2021). Yeni Bir Dönemin Başlangıcı: Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Türk Çevre Hukuku ve Politikalarına Etkileri. Memleket Siyaset Yönetim, 16(36), 329–366. https://doi.org/10.17218/msydergi.1063473
69. Resmî Gazete. (2023). 7189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (01 Mayıs 2023 tarih ve 32177 sayılı Resmî Gazete). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/20.5.7189.pdf. (Erişim tarihi: 26 Aralık 2024).
70. Resmî Gazete. (2024). Kamu Taşıtlarının Tasarruflu Kullanımına İlişkin Genelge. Resmî Gazete, Sayı: 32169. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/05/20240517-15.pdf
71. Resmî Gazete. (2012a). Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar (Karar Sayısı: 2012/3305). Resmî Gazete, Sayı: 28328. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/06/20120619-1.htm.
72. Resmî Gazete. (2012b). Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2012/1). Resmî Gazete, Sayı: 28329. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/06/20120620-8.htm.
73. Resmî Gazete. (2019). Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı Uygulama Esasları Hakkında Tebliğ. Resmî Gazete, Sayı: 30855. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/09/20190918-7.htm.
74. Resmî Gazete. (2023a). Dijital Dönüşüm Destek Programı Hakkında Tebliğ. Resmî Gazete, Sayı: 32169. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/07/20240726-16.htm.
75. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2023). Yatırım Teşvik Sistemi Sunumu. https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/destektesvikler/YatirimTesvikSistemiSunumuV5.pdf (Erişim tarihi: 12 Kasım 2023).
76. Selçuk, S. F. (2023). Uluslararası İklim Değişikliği Anlaşmaları ve Türkiye’nin Tutumu. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi, 6(1), 9–19. https://doi.org/10.31012/ucbad.1210985
77. Sezer, Ö., & Dökmen, G. (2018). Kirleten Öder İlkesi Çerçevesinde Türkiye’de Çevre Vergileri ve Negatif Dışsallıklar Sorunu. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 57, 163–177. https://doi.org/10.17218/dpusbe.418561
78. Singh, S., Babbitt, C., Gaustad, G., & Chen, W. (2021). Thematic Exploration of Sectoral and Cross-Cutting Challenges to Circular Economy İmplementation. Clean Technologies and Environmental Policy, 23, 915–936. https://doi.org/10.1007/s10098-020-02016-5.
79. Stahel, W. R. (2013). Policy for material Efficiency – Sustainable Taxation as a Departure from The Throwaway Society. Philosophical Transactions of the Royal Society, 371, Article 20110567. https://doi.org/10.1098/rsta.2011.0567
80. Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2022). Orta Vadeli Program (2023-2025).
81. Şiriner Önver, M. (2019). Çöp/Atık Yönetimi ve Belediyeler. Journal of Current Debates in Social Sciences, 2(1), 111–123.
82. Tarık Jamali, A. (2007). Ekolojik Vergiler (Çevre Vergileri). Ankara: Yaklaşım Yayıncılık.
83. Testa, F., Annunziata, E., Iraldo, F., & Frey, M. (2016). Drawbacks and Opportunities of Green Public Procurement: An Effective Tool for Sustainable Production. Journal of Cleaner Production, 112, 1893–1900. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2014.09.092
84. Topal, O. (2023). Electric bus concept on innovative Garage Operating By Outsource Model For Public Transport. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 22(43), 138–151. https://doi.org/10.55071/ticaretfbd.1132070
85. Turna, F. (2022). Plastik Poşet Vergisi: Gerçekten etkili mi? In S. İpek, C. Kılıç, & S. S. Tan (Eds.), Sosyal Bilimlerde Güncel Araştırmalar II (ss. 248–262). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Konferansı II.
86. TÜDAM. (2022). Atık Sektörü Sanayi - Sanayileşme Raporu.
87. Ulusal Müşavirlik. (2023). GES ve RES Yatırım Teşvikleri. https://ulusalmusavirlik.com/ges-ve-res-yatirim-tesvikleri.htm (Erişim tarihi: 12 Kasım 2023).
88. United Nations. (2015). Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1). United Nations General Assembly. Retrieved from https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n15/291/89/pdf/n1529189.pdf.
89. United Nations. (2020). How Developing Countries are Addressing Hazards: Focusing on Relevant Lessons Learned and Good Practices.
90. Vence, X., & López Pérez, S. J. (2021). Taxation for A Circular Economy: New İnstruments, Reforms, and Architectural Changes in the Fiscal System. Sustainability, 13(8), Article 4581. https://doi.org/10.3390/su13084581
91. Veral, E. S. (2021). Döngüsel Ekonomi: Engeller, Stratejiler ve İş Modelleri. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 8(1), 7–18.
92. Wastly. (2023). Circular Economy and Waste Management. https://www.wastly.eu/ (Erişim tarihi: 21 Kasım 2023).
93. Yıldırım, H. H. (2019). Yenilenebilir Enerji Yatırımlarındaki Teşviklerin Yatırım Performansları Üzerine Etkisi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(3), 330–345. https://doi.org/10.29106/fesa.605785
94. Zhang, K., & Lu, L. (2023). Research on the Articulated Coupling Effect of Carbon Tax Policy Under Resource Endowment in China. Environmental Science and Pollution Research, 30, 60240–60253. https://doi.org/10.1007/s11356-023-26732-9
95. Zhang, Y., Khan, I., & Zafar, M. W. (2022). Assessing Environmental Quality Through Natural Resources, Energy Resources, and Tax Revenues. Environmental Science and Pollution Research, 29, 89029–89044. https://doi.org/10.1007/s11356-022-22005-z.