Türkiye’de Turizm Sektörüne Uygulanan Vergi Teşviklerinin Değerlendirilmesi

Öz

Doç. Dr. Turizm sektörü, ülkelerin ekonomik büyüme, istihdam artışı ve cari dengenin iyileştirilmesi gibi temel makro ekonomik hedeflerine ulaşmalarında stratejik öneme sahip sektörlerden biridir. Bu doğrultuda ülkeler, turizm sektörünün gelişimini desteklemek ve uluslararası rekabet gücünü artırmak amacıyla çeşitli politika araçlarından yararlanmaktadır. Söz konusu araçlar arasında ayni ve nakdi desteklerin yanı sıra vergi teşvikleri de önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de turizm sektörüne yönelik uygulanan vergi teşviklerini detaylı olarak incelemek, konuya ilişkin literatürde yer alan çalışmaları değerlendirmek ve Türkiye'deki uygulamaları, OECD ülkeleri arasında turizm sektöründe öne çıkan ülkelerde uygulanan vergi teşvikleri ile karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Araştırma bulguları, OECD ülkeleri arasında turizm sektörünün ekonomik etkisi bakımından önemli bir konuma sahip olan Türkiye’de turizme yönelik çok sayıda vergi teşvikinin uygulandığını göstermektedir. Bu teşvikler arasında katma değer vergisi (KDV) istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi (yatırıma katkı oranı), sigorta primi desteği, emlak vergisi muafiyeti, bina inşaat harcı muafiyeti ile damga vergisi ve diğer harç muafiyetleri yer almaktadır. Ancak uygulanan teşvikler genel olarak değerlendirildiğinde, teşvik sisteminin karmaşık bir yapıya sahip olduğu ve turizm talebinin canlandırılması, işletmelerin kuruluş dışındaki faaliyetlerinin desteklenmesi, bölgelerarası gelişmişlik farklılıklarının azaltılması ve çevre dostu turizm faaliyetlerinin teşvik edilmesi açısından yeterli düzeyde etkinlik sağlayamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• turizm
• vergi teşviki
• kamu maliyesi
• kamu politikası

Evaluation of Tax Incentives for the Tourism Sector in Turkey

Öz

The tourism sector is a crucial sector for countries to achieve their fundamental economic goals, such asgrowth, employment, and current account balance. In this context, countries are supporting the sector withvarious policy tools to develop the tourism sector and increase its international competitiveness.These policytools include in-kind and cash assistance, as well as tax incentives. The aim of this study is to provide acomprehensive examination of the tax incentives implemented for the tourism sector in Türkiye, to evaluatethe existing literature on the subject, and to conduct a comparative analysis of these practices with the taxincentive schemes adopted by leading tourism destinations among OECD countries. The study revealed thatTürkiye, one of the leading countries in the OECD in terms of the economic impact of the tourism sector,implements numerous tax incentives for tourism. These incentives include value added tax (VAT)exemption, customs duty exemption, tax reduction (ınvestment contribution rate), social security premiumsupport, property tax exemption, building construction fee exemption, stamp duty and other fee exemptions.However, a general assessment of the implemented incentives reveals that the incentive system has acomplex structure and has not been sufficiently effective in terms of stimulating tourism demand, supportingbusinesses' activities outside their establishments, reducing regional development disparities, and promotingenvironmentally friendly tourism activities.

Anahtar Kelimeler

• Tourism
• Tourism Development
• Tax Incentives
• Public Policy

Kaynakça

1. Avcı, U. & Yıldırım, T. (2023). “Devletin Turizmdeki Rolü Ve Kamu Politikaları”. Türkiye Turizm Zirvesi Çalıştay Raporları. Anadolu Üniversitesi Yayın No: 4319, Turizm Fakültesi Yayın No: 15.
2. Ayaz, N., &Tümer, E. (2024). “Turizm Sektörünün Dış Ticaret ve Ödemeler Dengesi Üzerindeki Etkileri”. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(2): 366-378.
3. Aybarç, S., Selim, S. & Kızılgöl, Ö.A. (2019). “Türkiye'de Turizme Yönelik Kamu Teşvik Politikaları Çerçevesinde İllerin Etkinlik Analizi”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 14(1), 129-148.
4. Aydoğuş, İ., Soybalı, H.H. ve. Baytok, A. (2006).Yunanistan ile Türkiye’de Uygulanan Turizm Yatırım Teşviklerinin Karşılaştırılması. Afyon Kocatepe Üniversitesi, İ.İ.B.F. Dergisi, 8(1): 1-22.
5. Balıkçıoğlu, E. & Oktay, K. (2015). “Türkiye’de Turizm Gelirleri ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Kamu Politikaları Doğrultusunda Değerlendirilmesi”. Sosyoekonomi, 23(25): 113-125.
6. Bilici, N. & Işık, Z. (2018). “Bölgesel Kalkınmada Yayla Turizmi: Rize İli Örneği”. AÇÜ Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1): 1-21.
7. Çımat, A. & Bahar, O. (2003). “Turizm Sektörünün Türkiye Ekonomisi İçindeki Yeri ve Önemi Üzerine Bir Değerlendirme”. Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, (6): 1-18.
8. Çiğdemli Özgen A. Ö. & Güçlü, A. (2019). “Kamu Sektörü Tarafından Gerçekleştirilen TurizmYatırımlarının TRC 3 Bölgesi Açısından Değerlendirilmesi”.Journal of Academic Value Studies, 5(3): 418-432.

9. Çimen Aktaş Z., Kutlu, D., Sarıçoban, K. & Ongun, U. (2024). “The Competitiveness of Turkish Tourism in the Global Market”. Sustainability, 16(24), 11232. https://doi.org/10.3390/su162411232.
10. Dalgın, T., Karadağ, L. & Bingöl, Z. (2015). “Türkiye’de Turizm Girişimciliğinin Gelişimi ve Turizmle İlgili Sağlanan Teşvikler”. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(1): 174-184.
11. Giray, F. & Ömür, Ö.M. (2014). “Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinde Vergi Teşvikleri ve Etkinliği: Türkiye Uygulaması”. U.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2): 31-51.
12. Karakaş A., Aslan A. & Esen Ş. (2019). “Turizm teşvik ve desteklerinin paydaşların bakış açısıyla değerlendirilmesi”. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10(Ek Sayı): 366-375.
13. Karataş, G. & Tetik, N. (2018). “Turizm İşletmelerine Sağlanan Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesinin TMS-20 Standardı ve Tekdüzen Muhasebe Sistemi Açısından Karşılaştırılması”.Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, (1): 1-25.
14. Küçükaltan, K., & Eskin, İ. (2008). “Türkiye’deki Otel İşletmelerine Bir Finansman Modeli Olarak Teşvikler”. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2): 158-172.
15. Mutlu, E.E. & Başer, G. (2020). “Turizm Yatırım Teşvikleri Çerçevesinde Antalya”. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 31(3): 264-275.
16. OECD (2020), OECD Tourism Trends and Policies 2020, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/6b47b985-en.
17. OECD (2022), Tourism Receipts and Spending, https://www.oecd.org/en/data/indicators/tourism-receipts-and-spending.html?oecdcontrol-31246f31b1-var3=2022.
18. OECD (2022b), OECD Tourism Trends and Policies 2022, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/a8dd3019-en.
19. OECD (2024a), OECD Tourism Trends and Policies 2024, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/80885d8b-en.
20. OECD (2024b), Tax Policy Reforms 2024: OECD and Selected Partner Economies, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/c3686f5e-en.
21. OECD (2025), Tax Policy Reforms 2025: OECD and Selected Partner Economies, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/de648d27-en.
22. OECD (2026), Key Tourism Economic Indicators, https://data-explorer.oecd.org/vis?fs[0]=Topic,1%7CIndustry%252C%20business%20and%20entrepreneurship%23STI%23%7CTourism%23STI_TOR%23&pg=0&fc=Topic&bp=true&snb=7&df[ds]=dsDisseminateFinalDMZ&df[id]=DSD_TOURISM_KEY%40DF_KEY_IND_PC&df[ag]=OECD.CFE.TOU&df[vs]=1.0&dq=..&pd=2019,2025&to[TIME_PERIOD]=false&vw=tb.
23. Ömür, Ö.M. (2021). “İhracat Gelirleri İle Çeşitli Sektörlere Yapılan Kamu Yatırım Harcamaları İlişkisi: Türkiye’de Düzey 1 Bölgeleri Örneği”. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (60): 589-608.
24. Özkaya, F.N. & Doğru, Ç. (2023). “İktisadi Olarak Teşvik Kavramı İle Türkiye’de Turizme Yönelik Teşvik Politikaları”. Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi Dergisi, 6(1): 43-67.
25. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2025). Yeni Yatırım Teşvik Sistemi, https://www.yatirimadestek.gov.tr/pdf/assets/upload/dosyalar/sunum-yatirim_tesvik_uygulamalari.pdf.
26. SBB. (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) Turizm. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Ankara.
27. Selim, S., Çelenk, A. & Van, M.H. (2022). “Türkiye’de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşviklerin Turizm Talebi Üzerindeki Etkisi: Yapısal Kırılmalı Bir Analiz”.Yönetim ve Ekonomi, 29(4): 759-784.
28. Şakar, A.Y. (2011). Türk Turizm Sektörüne Sağlanan Vergi Teşvik Düzenlemeleri. Yaklaşım Dergisi, (226): 1-6.
29. Şanlıoğlu, Ö. & Özcan, E.Ö. (2017). Türkiye’de Uygulanan Turizm Teşvik Politikaları ve Sonuçları Üzerine Bir Değerlendirme. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2): 97-117.
30. Şengül, A. & Kalıpçı, M.B. (2025). “Türkiye’de Turizm Sektöründe Vergi Uygulamaları: Sorunlar ve Çözüm Önerileri”. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 7(1): 64-78.
31. Tekin, Ö. F. (2021). “Yayla Turizminin Kırsal Kalkınma ve Sürdürülebilir Turizm Bağlamında Değerlendirilmesi: Rize Örneği”. Çatalhöyük Uluslararası Turizm Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, (7): 16-28.
32. Toker, B. (2007). “Türkiye’de Turizm Sektörü Teşviklerinin Değerlendirilmesi”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 14(2): 81-92.
33. TUIK (2025), Turizm İstatistikleri, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Istatistikleri-IV.-Ceyrek:-Ekim-Aralik-ve-Yillik,-2024-53660.
34. Ward, L.T. & Shiels, D. (2017). “20 Reasons You Should Integrate Tourism into Your Development Agenda”.World Bank Bloks, https://blogs.worldbank.org/en/psd/20-reasons-you-should-integrate-tourism-your-development-agenda?utm_source.
35. Yıldız, Ö. & Işıldar, P. (2020). “2016 Türkiye Turizm Krizi Üzerine Bir İnceleme”. Journal of Yasar University, 15(59): 407-425.
36. Yozukmaz, N., Akıncı Ekiztepe, B. & Çeken, H. (2014). “The Importance of Rural Tourism: Rural Tourism Practices in the World and in Turkey”. International Journal of Social and Economic Sciences, 4 (2): 37-44.