Teknoloji Destekli Girişimcilik Ekosisteminde Yapay Zekâ Girişimciliğine Kavramsal Yolculuk

Öz

Girişimcilik anlayışı, dijitalleşmenin etkisiyle son yıllarda köklü bir dönüşüm geçirmiştir. Bu çalışmanın temel problemi, internet, dijital, teknoloji ve yapay zekâ girişimciliği kavramlarının benzerliklerini, farklılıklarını ve geleceğe yönelik etkilerini net bir şekilde ortaya koymaktır. Araştırmada nitel doküman analizi yöntemi kullanılmış ve ilgili literatürden elde edilen veriler temalar hâlinde incelenmiştir. Bulgular, internet girişimciliğinin düşük sermaye ile çevrimiçi iş kurma imkânı sunduğunu; dijital girişimciliğin, veri odaklı stratejiler ve müşteri deneyimi yönetimi ile avantaj sağladığını; teknoloji girişimciliğinin Ar-Ge tabanlı yenilikçi çözümler ürettiğini; yapay zekâ girişimciliğinin ise otomasyon, öngörüsel analiz ve kişiselleştirme aracılığıyla girişimcilik alanında yeni bir paradigma sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, her girişimcilik türünde yatırım ihtiyacı, teknik uzmanlık eksikliği ve etik sorunlar belirli sınırlılıklar yaratmaktadır. Sonuç olarak, çalışma girişimcilik ekosisteminin dijital çağda geçirdiği dönüşümü açıklamakta ve politika, eğitim ve uygulama alanları için yapay zekâ girişimciliğine dair somut öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yapay Zekâ Girişimciliği
• Dijital Girişimcilik
• Teknoloji Girişimciliği
• İnternet Girişimciliği
• Girişimcilik Ekosistemi

A Conceptual Journey into Artificial Intelligence Entrepreneurship within the Technology-Enabled Entrepreneurship Ecosystem

Öz

Entrepreneurship has undergone a profound transformation in recent years under the influence of digitalization. The central problem addressed in this study is to clarify the similarities, differences, and future implications of internet, digital, technology, and artificial intelligence entrepreneurship. A qualitative document analysis method was employed, and relevant literature was systematically examined through thematic categorization. The findings indicate that internet entrepreneurship enables online businesses with low capital requirements; digital entrepreneurship provides advantages through data-driven strategies and customer experience management; technology entrepreneurship generates innovative solutions through research and development activities; and artificial intelligence entrepreneurship introduces a new paradigm in the entrepreneurial ecosystem by offering automation, predictive analytics, and personalized services. However, investment demands, lack of technical expertise, and ethical concerns remain critical limitations across all forms. In conclusion, the study not only highlights the transformation of entrepreneurship in the digital age but also offers practical recommendations regarding artificial intelligence entrepreneurship for policy, education, and applied contexts.

Anahtar Kelimeler

• Artificial Intelligence Entrepreneurship
• Digital Entrepreneurship
• Technology Entrepreneurship
• Internet Entrepreneurship
• Entrepreneurship Ecosystem

Kaynakça

1. Aka, E., & Özdemirci, A. (2022). Türkiye girişimcilik ekosisteminin kırılma noktaları ve 2001–2020 yılları arasındaki tarihsel süreci. İktisat, İşletme ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 1(2), 195–215. https://doi.org/10.58654/jebi.1211597
2. Akkaya, C., & Arıca, R. (2023). Yapay zekâ girişimciliği üzerine kavramsal bir değerlendirme. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD), 10(4), 370–386.
3. Alay, H. K. (2023). The new normal’s new entrepreneurship: Digital entrepreneurship. İstanbul Esenyurt Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(1), 1–9. https://dergipark.org.tr/en/pub/iesbad/issue/78680/1259080
4. Bailetti, T. (2012). Technology entrepreneurship: Overview, definition, and distinctive aspects. Technology Innovation Management Review, 2(2), 5–12. https://timreview.ca/sites/default/files/article_PDF/Bailetti_TIMReview_February2012.pdf
5. Binns, R., Veale, M., Van Kleek, M., & Shadbolt, N. (2018). ‘It's reducing a human being to a percentage’: Perceptions of justice in algorithmic decisions. Proceedings of the 2018 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 1–14. https://doi.org/10.1145/3173574.3173951
6. Block, J., Thurik, R., van der Zwan, P., & Walter, S. (2013). Business takeover or new venture? Individual and environmental determinants from a cross-country study. Entrepreneurship Theory and Practice, 37(5), 1099–1121. https://doi.org/10.1111/j.1540-6520.2012.00521.x
7. Calp, B., Çubukçu, A., Gençay, S., & Teke, O. (2025). Yaratıcı girişimcilikte yapay zekâ kullanımı: Bir SWOT ve TOWS analizi. Öneri Dergisi, 20, e71–88. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1499496
8. Çağlıyan, V., & Doğanalp, B. (2020). Dijital okuryazarlık ve internet girişimciliği niyeti ilişkisi üzerine ampirik bir çalışma. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 7(2), 180–199. https://doi.org/10.47097/piar.807027

9. Chen, L., Ifenthaler, D., Yau, J. Y. K., & Sun, W. (2024). Artificial intelligence in entrepreneurship education: A scoping review. Education + Training, 66(6), 589–608. https://doi.org/10.1108/ET-05-2023-0169
10. Cockburn, I. M., Henderson, R., & Stern, S. (2018). The impact of artificial intelligence on innovation. In A. Agrawal, J. Gans, & A. Goldfarb (Eds.), The economics of artificial intelligence: An agenda (pp. 115–146). University of Chicago Press. http://www.nber.org/papers/w24449
11. Çevik Tekin, İ., & Küsbeci, P. (2021). Dijital dönüşüm sürecinde yükselen bir değer: Dijital girişimcilik. Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 81–102. https://dergipark.org.tr/tr/pub/syad/issue/61122/890445
12. Çubukçu, M. (2018). Yeni girişimcilik modeli ve yeni nesil girişimci profili: İnternet girişimciliği. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(15), 588–613.
13. Demartini, C., & Benussi, L. (2017). Do Web 4.0 and Industry 4.0 Imply Education X.0? in IT Professional, 19(3), 4–7. https://doi.org/10.1109/MITP.2017.47
14. Deveci, İ. (2021). Girişimci zihniyet. Ümmühan Ormancı, Salih Çepni (Ed.), Kuramdan Uygulamaya 21. Yüzyıl Becerileri ve Öğretimi (syf. 565-581). Ankara: Nobel yayıncılık.
15. Ekinci, G. (2022). Dijital teknolojiler, yapay zekâ, girişimcilik ve inovasyon yayınları bibliyometrik analizi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 55, 163–188. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1111853
16. Eyel, C. Ş., & Sağlam, H. (2021). Dijital dönüşüm ve girişimcilikteki değişim: Dijital girişimcilik. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, 5(6), 1–15. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atlas/issue/60404/882161
17. Hull, C. E., Hung, Y. T. C., Hair, N., Perotti, V., & DeMartino, R. (2007). Taking advantage of digital opportunities: A typology of digital entrepreneurship. International Journal of Networking and Virtual Organisations, 4(3), 290–303. https://doi.org/10.1504/IJNVO.2007.015166
18. Kaya, M. (2021). Sanayi 4.0'da yapay zekâ ve Türkiye. Fırat Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 63–79. https://dergipark.org.tr/en/pub/fuuiibfdergi/issue/66369/1026676
19. Kraus, S., Palmer, C., Kailer, N., Kallinger, F. L., & Spitzer, J. (2019). Digital entrepreneurship: A research agenda on new business models for the twenty-first century. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 25(2), 353–375. https://doi.org/10.1108/IJEBR-06-2018-0425
20. Nambisan, S. (2017). Digital entrepreneurship: Toward a digital technology perspective of entrepreneurship. Entrepreneurship Theory and Practice, 41(6), 1029–1055. https://doi.org/10.1111/etap.12254
21. Ng, C. S. (2020). Online entrepreneurship education: Towards a future research agenda. Education + Training, 62(9), 1005–1020.
22. Jafari Moghadam, S., Zaefarian, R., & Salamzadeh, A. (2012). Challenges of entrepreneurship e-education: Evidence from a developing country. Entrepreneurship Education-A Priority for the Higher Education Institutions, Forthcoming. https://ssrn.com/abstract=2164221
23. Obschonka, R., & Audretsch, D. B. (2020). Artificial intelligence and big data in entrepreneurship: A new era has begun. Small Business Economics, 55(3), 529–539. https://doi.org/10.1007/s11187-019-00202-4
24. Özay, E., & Bayrak Kök, S. (2022). Yeni nesil girişimcilik örneği olarak dijital girişimcilik ve girişimcilerin dijital özellikleri. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(1), 211–246. https://doi.org/10.47097/piar.1105979
25. Reuschl, A. J., & Lütgens, C. (2020). Barriers to digital entrepreneurship: A systematic review. In Proceedings of the 53rd Hawaii International Conference on System Sciences (pp. 5232–5241).
26. Sánchez-Vera, M. del M., & López-Vicent, P. (2024). The competence of digital entrepreneurship in education: Analysis of the perception of university students. Intangible Capital, 20(2), 376–392. https://doi.org/10.3926/ic.2417
27. Shepherd, D. A., & Majchrzak, A. (2022). Machines augmenting entrepreneurs: Opportunities (and threats) at the nexus of artificial intelligence and entrepreneurship. Journal of Business Venturing, 37, 106227. https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2022.106227
28. Shidqie, M. A., & Prakoso, L. Y. (2023). The impact of AI-based entrepreneurial learning models on students’ entrepreneurial intentions. International Journal of Education and Learning, 5(1), 22–33.
29. Siegel, D. S., & Wright, M. (2015). Academic entrepreneurship: Time for a rethink? British Journal of Management, 26(4), 582–595. https://doi.org/10.1111/1467-8551.12116
30. Townsend, D. M., & Hunt, R. A. (2019). Entrepreneurial action, creativity, and judgment in the age of artificial intelligence. Journal of Business Venturing Insights, 11, e00126. https://doi.org/10.1016/j.jbvi.2019.e00126
31. Wach, E. (2013). Learning about qualitative document analysis. https://www.researchgate.net/publication/259828893_Learning_about_Qualitative_Docume nt_Analysis
32. Yelkikalan, N., Akatay, A., & Altın, E. (2010). Yeni girişimcilik modeli ve yeni nesil girişimci profili: İnternet girişimciliği ve Y, M, Z kuşağı girişimci. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(1), 45–58. https://dergipark.org.tr/en/pub/susead/issue/28415/302481
33. Yıldırım, O., & Başer, E. (2016). İnternetin girişimciliği kapsamında değişen enformasyon siteleri üzerine bir değerlendirme. Global Media Journal TR Edition, 6(12), 175-176. www.globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr