Finansal Gelişmişlik ve Beşeri Sermaye Arasındaki İlişki: Türkiye için Zaman Serileri Analizi (1971-2013)
Öz
Finansal gelişmişlik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiler üzerine birçok çalışma ortaya konmuş fakat finansal gelişmişlik ve modern içsel büyüme teorilerine göre ekonomik büyümenin başlıca kaynaklarından biri olan beşeri sermaye arasındaki ilişki gözlerden büyük ölçüde kaçmıştır. Bu noktada ekonomik büyüme ile yakın ilişki içinde bulunan bu iki değişken arasındaki ilişkinin de incelenmesi gerekmektedir. Çalışmada tarafımızdan oluşturulan beşeri sermaye endeksi ve finansal gelişmişlik göstergesi olarak finansal sektör tarafından kullandırılan kredilerin GSYİH’ya % oranı arasındaki ilişkiler, 1971-2013 dönemi yıllık verileriyle Türkiye için Johansen eşbütünleşme testi ve VECM’ye dayalı Granger nedensellik testi ile araştırılmıştır. Ekonometrik analiz sonuçları; finansal gelişmişlik ve beşeri sermayenin eşbütünleşik olduğunu, aralarında uzun dönemde pozitif bir ilişkinin bulunduğunu ve kısa ve uzun dönemde beşeri sermayeden finansal gelişmişliğe doğru nedenselliğin varlığını göstermektedir. Bu bağlamda beşeri sermayeye yapılacak yatırımların uzun vadede ülkemizde finansal gelişmişlik düzeyini artıracağı söylenebilir
Anahtar Kelimeler
Finansal gelişmişlik, Beşeri sermaye, Eşbütünleşme, Nedensellik, Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM)
Kaynakça
- APPLETON, Simon and Francis TEAL; (1998), Human Capital and Economic Development, A background paper prepared for the African Development Report, http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Publications/00157612-FRERP-39.PDF, 2.10.2016.
- ARORA, Rashmi Umesh and Shyama RATNASIRI; (2011); Financial Development, Financial Inclusion and Human Capital: How Close Is the Link? A Study of India, Paper Presented in the Indian Economy Update, https://crawford.anu.edu.au/acde/ asarc/pdf/papers/conference/INDIA2011_05.pdf, 3.10.2016.
- ARORA, Rashmi Umesh; (2012), ‘‘Financial Inclusion and Human Capital in Developing Asia: the Australian Connection’’, Third World Quarterly, 33 (1), pp. 177-197.
- ASTERIOU, Dimitrios and Stephen G. HALL; (2007), Applied Econometrics, Palgrave Macmillan, New York.
- BAGEHOT, Walter; (1873), Lombard Street: A Description of the Money Market, Henry S. King and Co., London.
- BECKER Gary, (1962), “Investment in Human Capital: A Theoretical Analysis”, Journal of Political Economy, 70 (5), pp. 9-49.
- CİHAK, Martin, Aslı DEMİRGÜÇ-KUNT, Erik FEYEN and Ross LEVINE; (2012), Benchmarking Financial Systems around the World, The World Bank Policy Research Working Paper 6175, https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/12031/wps6175.pdf, 3.10.2016.
- CREANE, Susan, Rishi GOYAL, A. Mushfiq MOBARAK and Randa SAB; (2004), Financial Sector Development in the Middle East and North Africa, IMF Working Paper 04/201, http://www.imf.org/external/pubs/cat/longres.aspx?sk=17746, 28.9.2016.
- CROCKETT, Andrew; (2011), What Financial System for the 21st Century?, Per Jacobsson Lecture, http://www.bis.org/ events/agm2011/sp110626.pdf, 3.10.2016.
- DÜLGEROĞLU, Ercan; (2003), Kalkınma Ekonomisi, Uludağ Üniversitesi Güçlendirme Vakfı Yayını, Bursa.