Araştırma Makalesi

Sadece Şaka Değil: Sosyal Medyada Mizah Perdesi Altında Kadına Yönelik Dijital Şiddetin Normalleştirilmesi

Cilt: 9 Sayı: Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı 27 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Sadece Şaka Değil: Sosyal Medyada Mizah Perdesi Altında Kadına Yönelik Dijital Şiddetin Normalleştirilmesi

Öz

Bu çalışma, Instagram’da evlilik ve kadın-erkek ilişkileri temalı mizahi içeriklerde kadına yönelik dijital şiddetin nasıl normalleştirildiğini incelemektedir. Araştırma, sosyal medyada mizahın “sadece şaka” değil, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini yeniden üreten ideolojik bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada, 100 bin üzeri takipçiye sahip üç Instagram hesabından 30 video ve 450 kullanıcı yorumu Eleştirel Söylem Analizi (ESA) yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular beş ana tema ortaya çıkarmıştır: fiziksel şiddetin mizah yoluyla normalleştirilmesi, kadına yönelik kalıp yargıların sistematik yeniden üretimi, erkeklik krizi söylemleri, evlilik kurumunun çarpıtılmış temsili ve sadece şaka söylemiyle dijital şiddetin meşrulaştırılması. Analiz sonuçları, videolarda %70 oranında fiziksel şiddet içeriği bulunduğunu ve kullanıcı yorumlarının %67'sinin şiddeti desteklediğini göstermektedir. Kadınlar sistematik olarak “kontrolcü”, “duygusal tutarsız” ve “maddi çıkar odaklı” kalıplarla sunulmaktadır. Araştırma, mizahın dört temel mekanizmayla şiddeti meşrulaştırdığını tespit etmiştir: sorunu görünmez kılma, kalıp yargıları doğallaştırma, şiddet kültürünü normalleştirme ve eleştirel sesleri marjinalleştirme. Çalışma, dijital platformlarda feminist mücadelenin aciliyetini vurgulayarak, eleştirel medya okuryazarlığı ve karşı anlatı geliştirme çalışmalarının önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Attardo, S. (2000). Irony markers and functions: Towards a goal-oriented theory of irony and its processing. Rask, 12(1), 3-20.
  2. Balmumcu, A., & Yüceyılmaz, H. (2023). Genç kadınlarda siber zorbalık ve siber mağduriyet düzeyinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 127-140. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.1285980.
  3. Billig, M. (2005). Laughter and ridicule: Towards a social critique of humour. Sage Publications.
  4. Butler, J. (2006). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
  5. Chambers, D. (2005). Comedies of sexual morality and female singlehood. S. Lockyer & M. Pickering (Eds.), Beyond a joke (162-179). Palgrave Macmillan. London. https://doi.org/10.1057/9780230236776_9
  6. Chouliaraki, L. (2011). ‘Improper distance’: Towards a critical account of solidarity as irony. International Journal of Cultural Studies, 14(4), 363-381. https://doi.org/10.1177/1367877911403247.
  7. Citron, D. K. (2014). Hate crimes in cyberspace. Harvard University Press.
  8. Connell, R. W. (1995). Masculinities. University of California Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Cinsiyet, Politika ve Yönetim , Cinsiyet Sosyolojisi , Kadın Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

15 Haziran 2025

Kabul Tarihi

28 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı

Kaynak Göster

APA
Tan, S. (2025). Sadece Şaka Değil: Sosyal Medyada Mizah Perdesi Altında Kadına Yönelik Dijital Şiddetin Normalleştirilmesi. Fiscaoeconomia, 9(Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı), 441-457. https://doi.org/10.25295/fsecon.1720187
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).