Slavic and Romanic Origin Words in the Gagauz Versions of Tepegöz and Köroğlu Legends

Öz

Every language may take loan words from surrounding languages as a result of contact. The relationship may vary depending on the size of contact. The Turks who have a long history of migration and shifts in relıgious beliefs al so have com e under the influence of ıts neighbors in the area of culture and language. As a result of this, Turkish language took many words from languages such as Arabic, Persian, French, Russian and English. The Gagauz people who are members of Orthodox Christianity stayed under the Slavic influence for a long time and could not stand against the penetration of Russian words in to Gagauz language In o ur artıcle, we examined epic stories of Gagauz folk literature and tried to fınd the words which have Slavic and Rumanian origin.

Anahtar Kelimeler

• Gagauz; Türkçe; Loan Words; Slavic; Epic Story

Tepegöz ve Köroğlu Destanlarının Gagauz Varyantlarında Görülen Slav ve Rumence Kökenli Kelimeler

Öz

Her dil, o dili konuşan ulusların münasebette bulundukları uluslardan etkileşimi sonucunda o dillerden bazı kelimeler alır. Bu etkileşim dilden dile değişim göstermekte, ilişkilerin boyutuna göre de değişmektedir. Tarih boyunca sürekli coğrafya ve din değiştirmiş olan Türkler de gittikleri bölgelerdeki komşularından kültür ve dil konusunda önemli ölçüde etkilenmişlerdir. Bunun sonucunda Türkler Arapça, Farsça, Fransızca, Rusça, İngilizce gibi dillerden etkilenmişler, özellikle hristiyanlığı kabul etmiş olan Gagauzlar zaman içinde Slav halklarının kültürlerinden ve dillerinden de büyük ölçüde etkilenmiş, o dillerden kelimelerin Türkçeye girmesini önleyememişlerdir. Biz de bu yazımızda Gagauz Türkçesinde halk kültürünün ürünleri olan destanlara Slavca ve Rumenceden giren kelimeleri tespit ederek, halk diline kadar inen dil etkileşimini ödünçlemeler yoluyla gözler önüne sermeye çalıştık.

Anahtar Kelimeler

• Gagauz; Türkçe; Ödünçleme (Alıntı); Slavca; Destan

Kaynakça

1. Akademiya Nauk SSSR (1966). T atarsko—Russkiy Slovar ’, Moskova
2. Altaylı, Seyfettin (1994). Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü, II Cilt, MEB Yay., İstanbul
3. Caferoğlu, Ahmet (1968). Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, TDK Yay.: 260, İstanbul
4. Çimpoyeş, L. S. (1997). Dastannıy Epos Gagauzov, Kişinev
5. Dilçin, Cem (1983). Yeni Tarama Sozlüğü, TDK Yay.: 503, Ankara
6. Doğru, Abdülmecit - İsmail Kaynak (1991). Gagauz Türkçesinın Sözlüğü, KB Yay. No: 1294, Ankara
7. Ergin, Prof. Dr. Muharrem (1989). Dede Korkut Kitabı 1, Giriş—Metin-Faksimile, TDK Yay. N0: 169, Ankara
8. Gaydarji, G.A., E. K. Koltsa - L. A. Pokrovskaya — B. P. Tukan (1973). Gagauzsko—Russko- Moldavskiy Slovar ', Moskova

9. Güngör, Harun (1986). "Gagauzlarda Tepegöz Efsanesi", TKAY, CC)O(IV/2, Phil.Dr Hâmit Zübeyr Koşay’ın Hâtırasına Armağan, Ankara, 5.141—142
10. Kemal, Yaşar (2000). Üç Anadolu Efsanesi -- Köroğlu 'nun Meydana Çıkışı / Karacaoğlan / Alageyik, Adam Yay., 6. Baskı, Istanbul
11. Mustafayev, E. M. E.- V. G. Şçerbinin (1972). Russko - Türetskiy Slovar’, Moskova
12. Özkan, Yard. Doç. Dr. Nevzat (1996). Gagavuz Türkçesi Grameri, TDK Yay. No: 657, Ankara
13. Öztelli, Cahit (1984). Köroğlu, Dadaloğlu, Kuloğlu, Özgür Yay., 2. Baskı, İstanbul
14. SSSR Fenner Akademiyası Kazan Flialı Galiıncan lbrahimov İse'mendege' Te'l, Edebiyat hem Tarix İnstitutı (1977, 1979, 1981). Tatar Te'le'ne’n Anlatmalı Süzlege', Öç Tomda, Kazan
15. SSSR Fenner Akademiyası (1997). Tatarca—Türkçe Sözluk (Haz. Fuat Ganiyev—Rifkat’
16. ' Ehmet’yanov—Halil Açıkgöz), İnsan Yayınevi, Kazan—Moskova
17. TDK (1988). Türkçe Sozluk, II Cilt, Yeni Baskı, Ankara
18. İLMî ARAŞTIRMALAR
19. Tekin, Talat-M. Ölmez—E. Ceylan-Z. Ölmez-S. Eker (1995). Türkmence-Türkçe Sözluk, Simurg Yay., Ankara
20. Yağcı, Öner (1996). Köroğlu ~- Yaşamı ve Bu‘n’m Şiirleri, Gün Yay., İstanbul
21. Yudahin, Prof. Dr. K.K. (Çev. Abdullah Taymas) (1988). Kırgız Sözlüğü, II Cilt, TDK Yay.: 93, 2. Baskı, Ankara