HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR
Öz
Kervansaraylar Selçuklu ve Osmanlı döneminin ticaret ve asayişinin sağlanmasında en önemli etken olmuş-tur. Harput-Palu-Diyarbakır yolu Selçuklu ve Osmanlının son dönemlerine kadar yoğun olarak kullanılmıştır. Araştırmalarımızda güzergahtaki menziller tespit edilmiştir. Ayrıca iki kervansaray da bulunarak incelenmiş-tir. Bozçanak’taki hanın duvar ve tonoz örtüsünün bir bölümü görülmektedir. Demirkapı Hanı’nın bitişiğin-deki tekke ile birlikte Palu Beyi Cemşit Bey tarafından 16.yy üçüncü çeyreğinde yaptırıldığı belgelerden ta-rihlendirilmiştir. Hanın doğusunda mescidi ve bağımsız yolcu odaları ortasında üç sahınlı hayvan barınağı, batısında tekkesi yer almaktadır. Tamamen taş malzemeden inşaa edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Kervansarayların kullanım amacı, mimari özellik-leri, görevlileri hakkında bilgi veren bazı yayınlar şunlardır: AYTAÇ, İsmail, “Selçuklu Kervansa-rayları”, Türkler, C. 7, Ankara, 2002, s. 852-864. ERDMAN, K., Das Anatolishe Karavansaray des 13. Jahrhunderts, I-II, Berlin, 1961. İLTER, İsmet, Tarihi Türk Hanları, Ankara, 1969. KA-RAMAĞARALI, Haluk, “Anadolu Selçuklu Ker-vansarayları”, Önasya, Sayı: 61-62, Ank., 1970, s.4-5. KUBAN, Doğan, Selçuklu Çağında Ana-dolu Sanatı, İstanbul, 2002. ÜNAL, Rahmi Hüse-yin, “Osmanlı Öncesi Devirden Yayınlanmamış Birkaç Han Üzerinde İnceleme”, In Memoriem Albert Louis Gabriel, Erzurum, 1978, s.453-483. TURAN, Osman, “Selçuklu Kervansarayları”, Belleten, C. X, S. 39, s. 473-474. YAVUZ, Ayşıl Tükel, “Anadolu Selçuklu Kervansaraylarında Mekan- İşlev İlişkisi İçinde Savunma ve Barın-ma”, IX. Vakıf Haftası Kitabı, Ankara, 1992, s. 253-284. ÜNAL, Rahmi Hüseyin, “Osmanlı Ön-cesi Devirden Yayınlanmamış Birkaç Han Üze-rinde İnceleme”, Atatürk Ünv. Edebiyat Fak. Araştırma Dergisi, Ankara, 1978, s. 453-470.
- 2. Osmanlı kervansarayların kullanım amacı, mimari özellikleri, görevlileri hakkında bilgi veren bazı yayınlar şunlardır: İLTER, İsmet, a.g.e. AKO-ZAN, Feridun, “Türk Han ve Kervansarayları”, Türk Sanatı Araştırma ve İncelemeleri, S.1, İstanbul, 1963, s. 133-137. GÜRAN, Ceyhan, Türk Hanlarının Gelişimi ve İstanbul Hanları Mimarisi, Ankara, 1978. GÖNÜL, Cantay, “Os-manlı Dönemi Kervansarayları-Hanları”, Osman-lı, C. 10, Ankara, 2000, s. 384-391. GÖNÜL, Cantay, “Mimar Sinan Külliyelerinde Kervansa-ray Planlaması”, II. Uluslar arası Türk- İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Kongresi, Bildiriler, 2. cilt, İstanbul, 1986, s. 87-103. GÖNÜL, Can-tay, “Kervansaraylar”, Mimarbaşı Koca Sinan Yaşadığı Çağ ve Eserleri, C. 1, İstanbul, 1988, s. 369-392.
- 3. AYTAÇ, İsmail,"Kömürhan", Vakıflar Dergisi ,S.XX, Ankara, 1988, s.,249-263. AYTAÇ, İsma-il,”Kömürhan ",Fırat Havzası Sanat Tarihi Sempozyumu Bildirileri, Elazığ, 1992, s.155-166. AYTAÇ, İsmail, “Baskil Karoğlu Hanı”, F.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, S.5 (Elazığ, 2000), s.691-696. AYTAÇ, İsmail, “Malatya-Har-put Kervan Yolu Güzergahı ve Kervansaraylar", Dünü ve Bugünüyle Harput Sempozyumu Bildirileri, Cilt:1, Elazığ, 1999, s.225-247. AY-TAÇ, İsmail, “Harput Ticaret Yolları ve İpek Yo-lu İle Bağlantısı”, Aksata Fuar Özel Sayısı, Ela-zığ 2003, s. 69-71.
- 4. Doomed by the Dam, O.D.T.Ü., Ankara, 1967, s.44-47. ÖZERGİN, M. Kemal, “Anadolu’da Sel-çuklu Kervansarayları”, Tarih Dergisi, C.XV, S.20, İstanbul, 1965, s.141-176. ÖZERGİN, M. Kemal, Anadolu Selçukluları Çağında Anadolu Yolları, (Basılmamış Doktora Tezi) İstanbul, 1959. SERDAROĞLU, Ümit, "Kömürhan", Aşa-ğı Fı¬rat Havzası Araştırmaları 1975, Ankara, 1977, s. 34-38. SERDAROĞLU, Ümit, "Ağın-Kemaliye Yolu Üzerindeki Arnavut Hanı", Keban Projesi 1969 Çalışmaları, Ankara, 1971, s. 139-142. SERDAROĞLU, Ümit, “Ağın Çevre Yolları”, Keban Projesi 1969 Çalışmaları, An-kara, 1971, s.143. TUNCER ,Orhan Cezmi, “Di-yarbakır-Harput Kervan Yolu”, Atatürk Ünv. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, S.5, Erzurum, 1999, s.151-172.
- 5. Evliya Çelebi , Seyahatname, C. III-V, İstanbul, 1986, Üçdal Neşriyat, s.109.
- 6. Mezra halkı son yıllardaki dolgudan önce kervan-sarayın iç dağılımının belli olduğunu da ifade et-miştir
- 7. ÜNAL, Mehmet Ali, ” XVI. Yüzyılda Palu Hükü-meti”, XI. Türk Tarih Kongresi, Ankara, 5-9 Eylül 1990, C. III, Ankara, 1994, s.1077, (Baş-bakanlık Arşivi, Rüus 209,s.47).
- 8. YILMAZÇELİK, İbrahim, XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Diyarbakır, Ankara, 1995, s.88.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
İsmail Aytaç
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Temmuz 2006
Gönderilme Tarihi
30 Ocak 2006
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 4 Sayı: 3
APA
Aytaç, İ. (2006). HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 4(3), 18-22. https://izlik.org/JA28FM56HL
AMA
1.Aytaç İ. HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR. (DAD). 2006;4(3):18-22. https://izlik.org/JA28FM56HL
Chicago
Aytaç, İsmail. 2006. “HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR”. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi 4 (3): 18-22. https://izlik.org/JA28FM56HL.
EndNote
Aytaç İ (01 Temmuz 2006) HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi 4 3 18–22.
IEEE
[1]İ. Aytaç, “HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR”, (DAD), c. 4, sy 3, ss. 18–22, Tem. 2006, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28FM56HL
ISNAD
Aytaç, İsmail. “HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR”. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi 4/3 (01 Temmuz 2006): 18-22. https://izlik.org/JA28FM56HL.
JAMA
1.Aytaç İ. HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR. (DAD). 2006;4:18–22.
MLA
Aytaç, İsmail. “HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR”. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy 3, Temmuz 2006, ss. 18-22, https://izlik.org/JA28FM56HL.
Vancouver
1.İsmail Aytaç. HARPUT – PALU – DİYARBAKIR GÜZERGAHINDAKİ KERVANSARAYLAR. (DAD) [Internet]. 01 Temmuz 2006;4(3):18-22. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28FM56HL