EN
TR
Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi
Öz
Beyin içerisinde hedeflenen noktaya güvenli bir şekilde ulaşmak önemli bir konudur. Trajeksiyon (giriş-hedef) boyunca kritik beyin yapılarına girilmemesi hedeflenir. Klasik planlamada beyin yapıları (AC, PC, MC), giriş ve hedef noktaları cerrah tarafından manuel işaretlenir. Zaman alıcı ve yüksek risk barındıran bu sürecin bilgisayar destekli yazılımlarla desteklenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu alanda yapılan çalışmalar incelendiğinde, beyin yapılarının (beyin, tümör, vasküler ağ) tespit edilerek giriş risk haritasının otonom üretildiği bir hedefleme sisteminin bulunmadığı görülmektedir. Ayrıca özgün bir trajeksiyon risk hesabı modeli önerilmektedir. Bu model iki seviyeli vasküler ağı sınıra uzaklığa göre gri ölçeğe dönüştürerek vasküler yapıdaki sınır ile merkez noktanın riske etkisini düzenler. Vasküler ağdaki bu güncelleme daha doğru bir risk haritasının elde edilmesini sağlamıştır. Beyin ve tümör yapılarının tespitinde sırayla HD-BET ve SwinUnet modelleri kullanılmıştır. Yapılan çalışmanın doğrulama faaliyetlerinde iki farklı beyin cerrahının manuel trajeksiyon verileri kullanılmıştır. Önerilen otomatik trajeksiyon tespit yaklaşımının cerrahlarla kıyaslandığında yaklaşık %50 daha düşük risk değerli trajeksiyon belirleyebildiği görülmektedir. Bir sonraki çalışmada, tümör yerine STN yapıları hedeflenerek risk haritaları üretilecek ve epilepsi operasyon güvenliğinin arttırılması hedeflenecektir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Tübitak
Proje Numarası
122E495
Teşekkür
Araştırmamızı 122E495 numaralı projeyle destekleyen Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'na (TÜBİTAK) içten şükranlarımızı sunmak isteriz. Sağladıkları fon, çalışmamızın gerçekleştirilmesinde kritik bir rol oynadı. Bu nedenle, yardımları için TÜBİTAK'a minnettarız.
Kaynakça
- Stereotaktik Cerrahi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Stereotaktik_cerrahi. Erişim tarihi: 09.07.2024.
- inomed Medizintechnik GmbH (2019), Stereotactic Brachytherapy for Brain Tumors – surgical workflow – inomed. https://www.youtube.com/watch?v=1v-e47FCUwU
- Zanello M, Carron R, Peeters S. et al. İntraoperatif kullanım için otomatikleştirilmiş beyin cerrahisi stereotaktik planlaması: literatürün ve bakış açılarının kapsamlı bir incelemesi. Neurosurg Rev 2021;44, 867-888.
- Trope M, Shamir RR, Joskowicz L. et al. The role of automatic computer-aided surgical trajectory planning in improving the expected safety of stereotactic neurosurgery. Int J CARS 10, 2015;1127–1140.
- Sparks R, Vakharia V, Rodionov R, et al. Anatomy-driven multiple trajectory planning (ADMTP) of intracranial electrodes for epilepsy surgery. Int J Comput Assist Radiol Surg. 2017;12(8):1245-1255.
- Hani J. Marcus, Vejay N. Vakharia, Rachel Sparks, Roman Rodionov, Neil Kitchen, Andrew W. Anna Miserocchi, Lewis Thorne, Sebastien Ourselin, John S. Duncan, (2019). “Computer-Assisted Versus Manual Planning for Stereotactic Brain Biopsy: A Retrospective Comparative Pilot Study”, Operative Neurosurgery 0:1–6.
- Hu Yue, Cai Pu, Zhang Huawei, Adilijiang Aihemaitiniyazi, Peng Jun, Li Yun, Che Shanli, Lan Fei, Liu Changqing, (2022), A Comparation Between Frame-Based and Robot-Assisted in Stereotactic Biopsy, Frontiers in Neurology, Vol=13, Issn=1664-2295.
- Isensee F, Schell M, Tursunova I, Brugnara G, Bonekamp D, Neuberger U, Wick A, Schlemmer HP, Heiland S, Wick W, Bendszus M, Maier-Hein KH, Kickingereder P. Automated brain extraction of multi-sequence MRI using artificial neural networks. Hum Brain Mapp. 2019; 1–13.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sayısal Hesaplama ve Matematiksel Yazılım, Yapay Görme, Sağlıkta Bilgi İşleme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
27 Mart 2025
Gönderilme Tarihi
16 Aralık 2024
Kabul Tarihi
3 Mart 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 37 Sayı: 1
APA
Şahin, M., Talu, M. F., & Öztürk, S. (2025). Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 37(1), 411-421. https://doi.org/10.35234/fumbd.1602191
AMA
1.Şahin M, Talu MF, Öztürk S. Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;37(1):411-421. doi:10.35234/fumbd.1602191
Chicago
Şahin, Mustafa, Muhammed Fatih Talu, ve Sait Öztürk. 2025. “Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 37 (1): 411-21. https://doi.org/10.35234/fumbd.1602191.
EndNote
Şahin M, Talu MF, Öztürk S (01 Mart 2025) Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 37 1 411–421.
IEEE
[1]M. Şahin, M. F. Talu, ve S. Öztürk, “Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi”, Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 37, sy 1, ss. 411–421, Mar. 2025, doi: 10.35234/fumbd.1602191.
ISNAD
Şahin, Mustafa - Talu, Muhammed Fatih - Öztürk, Sait. “Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 37/1 (01 Mart 2025): 411-421. https://doi.org/10.35234/fumbd.1602191.
JAMA
1.Şahin M, Talu MF, Öztürk S. Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;37:411–421.
MLA
Şahin, Mustafa, vd. “Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 37, sy 1, Mart 2025, ss. 411-2, doi:10.35234/fumbd.1602191.
Vancouver
1.Mustafa Şahin, Muhammed Fatih Talu, Sait Öztürk. Stereotaktik Girişimlerde Trajeksiyon Oluşturmak için Vasküler Risk Haritasının Otomatik Üretilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Mart 2025;37(1):411-2. doi:10.35234/fumbd.1602191