Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması
Öz
Bu araştırmada, Tokat yöresi doğal yağışlarının yağış desen dağılımları ve bazı özellikleri belirlenmiştir. Gruplandırılmış yağış desenlerine ait yağış süresi, miktarı, şiddeti, enerjisi, 10, 15 ve 30 dakikalık maksimum intensite değerleri, toprak kayıpları ve yüzey akış ilişkileri karşılaştırılmıştır. Bu amaçla, Tokat iline ait, 1978 - 1995 yılları arasında kaydedilmiş erosiv nitelikte toplam 361 adet bireysel yağış değerlendirilmiştir. Bu yağışların 9 adedi üniform, 96 adedi ilerlemiş, 159 adedi orta, 41 adedi gecikmiş ve 56 adedi sınıflamaya uyum göstermeyen karışık yağış deseni olarak nitelendirilen yağışlardan oluşmuştur. Üniform desen yağış süresi diğer yağış desenlerinden ayrılarak istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir. En düşük yağış miktarına sahip gecikmiş desen yağışları, Üniform desen yağış miktarı ile istatistiksel olarak aynı grupta yer almakla birlikte diğer yağış desenlerinden anlamlı farklılık göstermiştir. Yağış intesiteleri sırasıyla Karışık, Gecikmiş, Orta, İlerlemiş ve Üniform desen olacak şekilde artmıştır. Yağışların 10 ve 15 dakikalık maksimum intensite değerleri Üniform ile Orta, Üniform ile Gecikmiş, Üniform ile Karışık, İlerlemiş ile Orta, İlerlemiş ile Gecikmiş ve İlerlemiş ile Karışık desen yağışlar arasındaki fark istatistiksel olarak önemli olmuştur. Yağışların 30 dakikalık maksimum intensite değeri dikkate alındığında, Üniform ile Orta, Üniform ve Karışık, Gecikmiş ve Karışık desen arasındaki farklılık önemli bulunmuştur. Farklı yağış desenlerine sahip yağışlar ile model parselde meydana gelen yüzey akış ve toprak kayıpları arasında istatiksel bir ilişki bulunamamıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- An. J., Zheng. F. L., Han. Y., 2014. Effects of Rainstorm Patterns on Runoff and Sediment Yield Processes. Soil Science. 179(6): 293-303.
- Alivinia. M., Saleh. F. N., Asadi. H., 2019. Effect of Rainfall Patterns on Runoff and Rainfall-Induced Erosion. International Journal of Sediment Research. 34(3):270-278.
- Aquino, R.F., Silva. M.L.N., Freitas. D.A.F., Curi. N., Avanzi. J.C., 2013. Soil Losses From Typic Cambisols and Red Latosol Within Three Different Erosive Rainfall Patterns. Rev. Bras. Ciênc. Solo. 37(1):213-220.
- MGM, 2021. Meteorolojik Hadiselerin Şiddetlerine Ait Sınıflandırma. https://www.mgm.gov.tr/site/yardim1.aspx?=HadSid. Erişim tarihi 21Şubat2021].
- Mulla, D. J., Mc Bratney, A. B., 2000. Soil Spatial Variability, In: Handbook of Soil Science. Malcolm E. Sumner (Ed. In Chief), Crs Pres. pp. 321-351.
- Mu. D., Luo. P., Lyu, J., Zhou, M., Huo, A., Duan, W., Nover, D., He, B., Zhao, X., 2020. Impact of Temporal Rainfall Patterns on Flash Floods in Hue City, Vietnam. Journal of Flood Risk Management. 12668:1-15.
- Nearing, M.A., Xie, Y., Liu, B., Ye, Y., 2017. Natural and Anthropogenic Rates of Soil Erosion. International Soil and Water Conservation Research. 5:77–84.
- Oğuz, İ., 1997. Tokat Yöresinde Koluvyal Toprak Grubunda Üniversal Denklemin K. R. C ve P Faktörleri. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Tokat Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Yayınları, Tokat.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2022
Gönderilme Tarihi
29 Ağustos 2022
Kabul Tarihi
16 Kasım 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 11 Sayı: 3
APA
Yılmaz, M., & Oguz, İ. (2022). Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 11(3), 54-68. https://izlik.org/JA69HZ67ER
AMA
1.Yılmaz M, Oguz İ. Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması. GBAD. 2022;11(3):54-68. https://izlik.org/JA69HZ67ER
Chicago
Yılmaz, Mehmet, ve İrfan Oguz. 2022. “Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması”. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 11 (3): 54-68. https://izlik.org/JA69HZ67ER.
EndNote
Yılmaz M, Oguz İ (01 Aralık 2022) Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 11 3 54–68.
IEEE
[1]M. Yılmaz ve İ. Oguz, “Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması”, GBAD, c. 11, sy 3, ss. 54–68, Ara. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69HZ67ER
ISNAD
Yılmaz, Mehmet - Oguz, İrfan. “Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması”. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 11/3 (01 Aralık 2022): 54-68. https://izlik.org/JA69HZ67ER.
JAMA
1.Yılmaz M, Oguz İ. Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması. GBAD. 2022;11:54–68.
MLA
Yılmaz, Mehmet, ve İrfan Oguz. “Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması”. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, c. 11, sy 3, Aralık 2022, ss. 54-68, https://izlik.org/JA69HZ67ER.
Vancouver
1.Mehmet Yılmaz, İrfan Oguz. Tokat Yöresi Farklı Yağış Desenlerinin Yüzey Akış ve Toprak Kayıplarına Etkisinin Araştırılması. GBAD [Internet]. 01 Aralık 2022;11(3):54-68. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69HZ67ER