Üreticilerin Sulama Birliklerinden Memnuniyet Durumunun İncelenmesi: Yozgat İli Örneği

Öz

Türkiye’de tarımsal sulama yönetimi yerel kamu kurumları, sulama birlikleri ve sulama kooperatifleri tarafından yürütülmektedir. Sulama birlikleri üretici katılımlı olması ve toplam sulama alanının %23’lük payını işletmesi nedeniyle su yönetiminde önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle çalışmada üreticilerin sulama birliklerinin sağlamış olduğu hizmetlere ilişkin görüşlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmanın ana materyalini, 2022 yılına ilişkin Yozgat ilindeki Nisan-Aralık döneminde basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen 150 sulama birliği üyesi üreticilerden yüz yüze anket yoluyla elde edilen veriler oluşturmakta olup bölgede bulunan beş sulama birliği karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Genel ortalamada işletmelerin arazi büyüklüğü 134.3 da olup, sulu arazi oranı %62.7 olarak tespit edilmiştir. Sulama birliği faaliyetlerinin üretim maliyetleri üzerinde herhangi bir etkiye sahip olmadığı ancak verim artışına ve üretim deseninde değişime yaşanmasına katkı sağladığı gözlenmiştir. Genel itibariyle üyelerin sulama birliklerinden memnuniyet oranı (%24.2) oldukça düşük düzeydedir. Sulama birliklerinin sağlamış olduğu hizmetler detaylı olarak incelendiğinde, üreticilere göre bakım-onarım hizmetlerinin daha aktif olduğu fakat üretici memnuniyetinde sulama ile eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin belirleyici olduğu sonucuna varılmıştır. Buna göre birliklerin etkin ve sürdürülebilir işletme yapısı kazanmasında çeşitli iyileştirme ve geliştirmelere ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Sulama ve sulama sistemlerine yönelik eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesinin ve birlik yönetiminde şeffaflığın ve üretici katılımındaki artışın üreticilerde aidiyet duygusunu arttırması ve bununla birlikte bilinçli sulama yapılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sulama Birlikleri
• Üretici memnuniyeti
• Su Yönetimi

Examining the Satisfaction Status of Producers from Irrigation Associations: A Case Study of Yozgat Province

Öz

In Turkey, agricultural irrigation management is overseen by local public institutions, irrigation unions, and irrigation cooperatives. Among these, irrigation unions play a crucial role in water management, as they involve producers in decision-making and manage 23% of the total irrigation area. This study aims to assess producers' opinions on the services offered by irrigation unions. The study collected data through face-to-face surveys with 150 irrigation union member producers, selected using simple random sampling, between April and December 2022 in Yozgat province. It compared the performance of five irrigation unions in the region. On average, the surveyed enterprises have a land size of 134.3 hectares, with 62.7% of the land being irrigated. The study found that while irrigation union activities do not significantly impact production costs, they do lead to increased productivity and changes in production patterns. However, the overall satisfaction rate among members with irrigation unions is low, at 24.2%. When examining the services provided by irrigation unions, it was found that maintenance and repair services are more active compared to irrigation, training, and consultancy services. However, these latter services are crucial for producer satisfaction. Therefore, improvements and developments are needed for irrigation unions to establish effective and sustainable business structures. Enhancing training services for irrigation and irrigation systems, ensuring transparency in union management, and increasing producer participation are recommended to foster a greater sense of belonging among producers and promote more conscious irrigation practices.

Anahtar Kelimeler

• Irrigation associations
• Producer satisfaction
• Water management

Kaynakça

1. Akgül, A. ve O. Çevik. 2005. İstatistiksel Analiz Teknikleri, 2. Baskı, Emek Ofset, Ankara.
2. Aküzüm, T., Çakmak, B., & Gökalp, Z. (2010). Türkiye’de su kaynakları yönetiminin değerlendirilmesi. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, (1), 67-74.
3. Aydoğdu, M., Mancı, A., Aydoğdu, M., 2015. Tarımsal su yönetiminde değişimler; sulama birlikleri, fiyatlandırma ve özelleştirme süreci. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(52), 146-160.
4. Baş, N, 2019. Karaman İli Ayrancı Sulama Birliğinin İşletmecilik Yönünden Değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, s.51,Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya
5. Çakmak, B., Yapılar, T., Yıldırım, M., Aküzüm, T., 2008. Türkiye’de tarımsal sulama yönetimi, sorunlar ve çözüm önerileri. TMMOB 2. Su Politikaları Kongresi. https://www.siirt.edu.tr/dosya/personel/odev-(makaleyi-okuyunuz)-tarimsal-sulama-ve-sorunlarinin-neler-oldugunu-saptayiniz-sonrada-tartisalim-siirt-202032220852764.pdf.
6. Çiçek, A. Erkan, O. 1996. Tarım Ekonomisinde Araştırma ve Örnekleme Yöntemleri. Tokat: Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No:12, Ders Notları Serisi No:6.
7. Çiftçi, N, ve Kaya, N., 2016, Sulama Birliklerinin Tarımsal Sulama İşletmeciliğindeki Rolü, Konya-Çumra Sulama Birliği Örneği, Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi, 55(2), 45-57.
8. Dorak, S., Aşık, B. B., Özsoy, G., 2019. Tarımda su kalitesi ve su kirliliğinin önemi: Bursa Nilüfer çayı örneği. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 33(1), 155-166.

9. DSİ., 2024. Tarım-Sulama. https://www.dsi.gov.tr/Sayfa/Detay/720
10. Güneş, T., Arıkan, R., 1988. Tarım Ekonomisi İstatistiği. Ank. Üniv. Zir. Fak. Yay, 1049.
11. Hazneci, E., 2015, Sulama Suyu Tedarik ve Fiyatlandırma Sisteminin Analizi: Bafra Ovası Örneği, (Doktora Tezi), Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tokat, 229.
12. İstanbulluoğlu, H., Kır, T., 2011. Türkiye'nin su politikaları. TAF Preventive Medicine Bulletin, 10(3), 327-338.
13. Kalaycı, Ş., 2010. SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, 5. baskı, Ankara, Asil Yayın Dağıtım
14. Kaya, A., Bostan Budak, D., 2022. A survey of Amik plain maize (Zea Mays) farmers’ views on drip irrigation. Pak. J. Agri. Sci., Vol. 59(3),319-327
15. Kurucu, Ö., Başer, U., 2023. Samsun İlindeki Sulama Birliklerinin Faaliyetlerinin İncelenmesi. MAS Journal of Applied Sciences, 8(3), 430-437. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.8162149.
16. Özdamar, K., 2004. Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi. 2. Eskişehir, Kaan.
17. Parladır, A., Uçar, Y., 2010. Sulama Birliği Üyelerinin Birliklere Bakış Açılarının Değerlendirilmesi: Isparta İli Örneği, Araştırma Makalesi, Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 5 (2), 54-62.
18. Sarıtaş, H., Çınar, M., Çelik, A., Gökalp, Y., 2001. Sulama Birlikleri ve sulama eğitimi. Tarım ve Köy Dergisi, (137), 17–18.
19. Sayın, B., 2011. Antalya’da Sulama İşletmeciliği Faaliyetleri, Üreticilerin Sulama Suyu Talebi ve Sulama İşletmeciliği Faaliyetlerine Katılım Düzeyinin Değerlendirilmesi, Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Antalya Tatlıdil, H., 2002. Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistiksel Analiz. Ziraat Matbaacılık, Ankara.
20. Tavşancıl, E., 2002. Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Nobel.
21. Turan, E., Bayrakdar, E., 2020. Türkiye’nin su yönetim politikaları: Ulusal güvenlik açısından bir değerlendirme. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 6(2), 1-19.