Tek kullanımlık PET ve EPS bardakların çevresel etkilerinin yaşam döngüsü değerlendirmesi ile karşılaştırılması

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1 , 1 - 24 , 30.04.2026

Serkan Beycur , Yusuf Er

https://izlik.org/JA75RJ29TU

Öz

Covid-19 salgınından sonra özellikle restoran, alışveriş merkezleri ve lokantalar tek kullanımlık malzemeleri daha çok kullanmaya başladı. Salgın öncesi cam bardak, tabldot, tabak, kaşık, çatal gibi yıkanabilir ve tekrar kullanılabilir malzemeler kullanılırken, salgın sonrası tek kullanımlık mutfak gereçleri kullanılmaktadır. Tek kullanımlık mutfak gereçlerinde kullanılan materyallerin her geçen gün kullanımı artmakta ve çevresel sorunlara neden olmaktadır. Bu çalışmada, tek kullanımlık Expanded Polystyren Foam (EPS) ve Polietilen Tereftalat (PET) malzemelerinden imal edilen bardakların yaşam döngüsü değerlendirmesi yapılarak, çevreye ve insan sağılığına zararı en az olan ürünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Yaşam döngüsü değerlendirmesi, openLCA yazılımı kullanılarak, uluslararası standartlar olan ISO 14040 ve ISO 14044 standartları uygulanmıştır. Çalışma sonunda, EPS bardak ve PET bardak tüm kategorilerde çevreye ve insan sağlığına zararlı olduğu tespit edilmiştir. PET bardak, EPS bardağa göre daha fazla insan sağlığı ve çevreye zararlı olduğu belirlenmiştir. EPS ve PET bardak üretimlerdeki küresel ısınma potansiyeli, %9,21 farkla PET bardakta daha yüksek tespit edilmiştir. Yapılan yaşam döngüsü değerlendirmesi sonucunda üretim aşamasından kaynaklanan emisyonların azaltılması için ham madde ve enerji girdileriyle ilgili iyileştirme çalışmalarının gerekliliği ortaya çıkmıştır

Anahtar Kelimeler

EPS bardak , PET bardak , Tek kullanımlık , Yaşam döngüsü değerlendirmesi , openLCA

Comparison of environmental impacts of disposable PET and EPS cups with life cycle assessment

https://izlik.org/JA75RJ29TU

Öz

After the Covid-19 outbreak, especially restaurants, shopping malls and eateries started to use single sale products more. Before the epidemic, washable and reusable materials such as glass cups, table d'hote, plates, spoons and forks were used, while the only storage kitchen utensils used in the growing age were used. The use of disposable kitchen utensils is increasing day by day and the seasons change. This successful, single-improvement evaluation of the life history of cups made of Expanded Polystyrene Foam (EPS) and Polyethylene Terephthalate (PET) materials, maintenance and discontinuation of the product with the least harm to human health. Evaluation of life outcomes, openLCA software system, international standards ISO 14040 and ISO 14044 have been prepared. At the end of the study, it was determined that EPS cups and PET cups are harmful to human health in all their elements. PET cups have been found to be more harmful to human health and harmful health conditions than EPS cups. The global energy potential in EPS and PET cup production was determined to be higher in PET cups with a difference of 9.21%. The result of the life report evaluation revealed the appropriate adequacy of raw materials and energy inputs to reduce emissions resulting from the production phase.

Anahtar Kelimeler

EPS cup , PET cup , Disposable , Life cycle assessment , openLCA

Kaynakça

• [1] NAPCOR (2023). PET Life Cycle Assessment Report: Comparison of PET, Glass, and Aluminum. National Association for PET Container Resources.
• [2] Pagev, https://pagev.Org/Covid-19-Un-Plastik-Sektorune-Etkisi-Yuzde-3-5-Daralma-Olacak (Erişim Tarihi: 20.12.2023).
• [3] Beycur, S. 2024. PET ve EPS bardakların yaşam döngüsü değerlendirmesi, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ekobilişim Anabilim Dalı, Elazığ.
• [4] Greenpeace (2022). Sağlık Uzmanları Yanıtlıyor: Tek Kullanımlık Plastikler Bizi Virüsten Korur mu? (Erişim Tarihi: 30.03.2022).
• [5] ISO 14040:2006. Environmental management — Life cycle assessment — Principles and framework. International Organization for Standardization, Geneva.
• [6] Jung, S., et al. (2025). Comparative life cycle GHG emissions of single-use plastic cups and reusable cups for beverages. Environmental Engineering Research, 30(2), 240-255.
• [7] Hedgehog Company (2024). Example results of an LCA: PVC vs. PET Environmental Impact Categories Analysis. LCA Knowledge Base.
• [8] Baek, J., et al. (2024). Replacing Plastics with Alternatives Is Worse for Greenhouse Gas Emissions in Most Cases. Environmental Science & Technology, 58(8), 3646-3656.
• [9] EUMEPS (2024). LCA Study Highlights Environmental Benefits of EPS Cooler Boxes vs Cardboard Alternatives. European Manufacturers of Expanded Polystyrene Report.
• [10] WJARR (2025). Cradle-to-grave life cycle assessment of single-use disposable and reusable cups: Environmental and economic break-even analysis. World Journal of Advanced Research and Reviews, 21(1), 102-115.
• [11] Verive (2024). Is a reusable cup more sustainable than a disposable one? Life Cycle Assessment Insights Report.
• [12] Üstün Odabaşı, S., Büyükgüngör, H. (2022). Plastik manşonun yaşam döngüsü değerlendirme analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(3), 434–443.