Gümüşhane İli Merkez İlçesi Büyükbaş Hayvancılık İşletmelerinin Demografik Yapısı ve Ekonomik Analizi

Öz

ÖZET: Bu araştırma, Gümüşhane ili Merkez ilçesinde faaliyet gösteren büyükbaş hayvancılık işletmelerinin demografik yapısını ve ekonomik durumunu ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 2024 yılında 10 köyde faaliyet gösteren 76 işletmeyle yüz yüze anket yapılmıştır. İşletmeler hayvan sayısına göre küçük (4-10 baş), orta (11-20 baş) ve büyük (21-70 baş) ölçekli olarak sınıflandırılmıştır. Veriler SPSS programı aracılığıyla frekans, yüzde dağılımları ve Ki-kare testleriyle analiz edilmiştir. Bulgulara göre işletme sahiplerinin %98.7'si erkek olup yaş ortalaması küçük işletmelerde 54, orta ölçeklilerde 49, büyük ölçeklilerde ise 48 yıldır. Eğitim düzeyi incelendiğinde ilkokul mezunlarının tüm gruplarda çoğunluğu oluşturduğu, işletme büyüklüğü arttıkça eğitim düzeyinin de yükseldiği görülmüştür. Büyükbaş hayvancılık geliri küçük işletmelerde ortalama 276 215 TL, orta ölçekli işletmelerde 591 280 TL, büyük işletmelerde ise 1 672 045 TL olarak tespit edilmiştir. Ki-kare analizi işletme büyüklüğü ile hayvancılık geliri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki ortaya koymuştur (Ki-kare: 50.457; p<0.001). Örgütlenme oranı büyük işletmelerde %55 iken küçük işletmelerde %30'da kalmaktadır. Çiftçi Kayıt Sistemine kayıt oranları da büyük işletmelerde belirgin biçimde daha yüksektir (%60). Araştırma sonuçları, işletme ölçeğinin demografik ve ekonomik göstergeler üzerinde belirleyici bir etki taşıdığını göstermekte; küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik hedefli politika uygulamalarının gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Büyükbaş hayvancılık
• demografik yapı
• ekonomik analiz
• işletme ölçeği
• Gümüşhane

Demographic Structure and Economic Analysis of Cattle Breeding Enterprises in the Central District of Gümüşhane Province

Öz

ABSTRACT: This study was conducted to determine the demographic structure and economic situation of cattle breeding enterprises operating in the central district of Gümüşhane province. Face-to-face surveys were conducted with 76 enterprises in 10 villages in 2024. Enterprises were classified as small (4-10 heads), medium (11-20 heads), and large (21-70 heads) according to the number of animals. Data were analyzed using frequency, percentage distributions, and Chi-square tests in SPSS. Results showed that 98.7% of enterprise owners are male, with average ages of 54, 49, and 48 years in small, medium, and large enterprises, respectively. Primary school graduates constitute the majority across all groups; education level increases as enterprise size grows. Average livestock income was 276 215 TL in small enterprises, 591 280 TL in medium enterprises, and 1 672 045 TL in large enterprises. Chi-square analysis revealed a statistically significant relationship between enterprise size and livestock income (Chi-square: 50.457; p<0.001). Organizational membership rate was 55% in large and 30% in small enterprises. Farmer Registration System enrollment was also significantly higher in large enterprises (60%). Results demonstrate that enterprise scale has a decisive impact on demographic and economic indicators, highlighting the necessity of targeted policy applications for small and medium-scale enterprises.

Anahtar Kelimeler

• Cattle breeding
• demographic structure
• economic analysis
• enterprise size
• Gümüşhane

Kaynakça

1. Anonim, 2024a. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAOSTAT). https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL (Son Erişim Tarihi: 01.12.2024)
2. Çelik, C. ve Sarıözkan, S., 2017. Kırşehir İli Merkez İlçede Sığır Besiciliği Yapan İşletmelerin Ekonomik Analizi. Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 6(1), 38-45.
3. Ermetin, O. ve Abacı, N. İ., 2022. Yozgat İli Süt Sığırcılığı Faaliyetinin Mevcut Durumu Ve Üreticilerin Gelecekten Beklentileri. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 11(1), 14-26.
4. Gemeç, E., 2023. Büyükbaş Hayvan İşletmelerinin Yerel Ekonomiye Katkısı ve Üreticilerin Sektör Hakkındaki Düşünceleri; Zonguldak İli Örneği (Yüksek Lisans Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Ziraat Fakültesi.
5. Görgülü, M., Kutlu, H. R. ve Gül, A., 2003. Türkiye Hayvancılığı; Hedef 2023 - Sorunlar, Çözüm Yolları ve Politika Arayışları. Adana.
6. Güven, O., 2021. Ardahan Ve Kars İlleri Büyükbaş Hayvancılık İşletmelerinin Yapısal Sorunları. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 18(2), 149-155.
7. Güven, O. ve Yavuz, F., 2020. Büyükbaş Hayvancılık Sektöründe Üretici Profili ve İşletme Yapısı: TRA2 Bölgesi Örneği. Akademik Ziraat Dergisi, 9(1), 81-92.
8. Şanal, A., 2013. Erzurum İli Büyükbaş Hayvancılık İşletmelerinin Etkinlik Analizi (Yüksek Lisans Tezi), Atatürk Üniversitesi, Erzurum.

9. Yüzbaşıoğlu, R., 2022. Büyükbaş Hayvancılık İşletmelerinin Mevcut Durumu, Teknik ve Ekonomik Yapısı, Sorunları ve Çözüm Önerileri Üzerine Bir Araştırma (Tokat İli Merkez İlçe Örneği). Ziraat Mühendisliği (375), 4-17.