Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi

Figen Esin Kayhan

Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi

Öz

ÖZET: Endüstriyel gelişim sırasında yan ürün olarak ortaya çıkan ağır metaller doğal sularda önemli bir çevresel kirletici grubudur. Ağır metaller sucul ekosistemdeki organizmaları doğrudan veya dolaylı olarak tehdit ederler ve bazen toplu ölümlerine neden olurlar. Ayrıca sucul organizmalarda uzun yıllar birikirler ve besin zincirinde üst trofik seviyelere taşınırlar. Ağır metaller organizmaya girdikleri zaman, o organizmanın üreme ve büyüme fonksiyonlarına zarar verirler. Bu çalışmada, kurşunun sucul organizmalar üzerinde meydana getirdiği toksik etkiler irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ağır metaller,Kurşun,Biyobirikim,Sucul organizmalar,Oksidatif stres

Kaynakça

Akay, C., 2004. Biyomarkörlerin toksikolojide kullanımı. Gülhane Tıp Dergisi. 46(1):73-83.
Aktay, G., ve Söylemezoğlu, T., 2001. Metallotiyoneinlerin toksikolojik önemi. FABAD Journal of Pharmaceutical Sciences. 26:197-203.
Aslan, E, Görgün, A.U., Katalay, S., Filizok, I., Becerik, S., and Aydemir, T., 2018. An investigation of the seasonal variations of the biomarkers of oxidative stress and their correlations to Polonium-210 in mussel (Mytilus galloprovincialis) and common sole (Solea solea) from Izmir Bay, Turkey. Journals of Environmental Biology. 189:103-108. DOI:10.1016/j.jenvrad.2018.03.018
Ay, Ö., Korkmaz C. ve Ak, M.H., 2014. Tatlısu Midyesi Unio terminalis’ te Bakırın 96 Saatlik LC50 Değeri İle Birikim Düzeylerinin Belirlenmesi. Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 10:2, 29-34. http://edergi.sdu.edu.tr/index.php/esufd/
Bat, L., and Oztekin, H.C., 2016. Heavy metals in Mytilus galloprovincialis, Rapana venosa and Eriphia verrucosa from the Black Sea coasts of Turkey as bioindicators of pollution. Walailak Journal of Science and Technology. 13: 715–728.
Bhattacharjee, S., 2014. Membrane lipid peroxidation and its conflict of interest: the two faces of oxidative stress. Current Science. 107(11):1811-1823.
Birnie-Gauvin, K., Costantini, D., Cooke, S.J., Willmore, W.G., 2017. A comperative and evalutionary approach to oxidative stress in fish: A review. Wiley Fish and Fisheries. 10:1-15. https://doi.org/10.1111/faf.12215
Bosch, A.C., O'Neill, B., Sigge, G.O., Kerwath, S.E., and Hoffman, L.C., 2016. Heavy metals in marine fish meat and consumer health: a review. Journal of the Science of Food and Agriculture. 96:32-48. DOI:10.1002/jsfa.7360

Clark, B.M., Laird, M., Hutchings, K., Liebau, V., Biccard, A., Turpie, J. and Parker-Mallick, N., 2014. The state of Saldanha Bay and Langebaan Lagoon 2013/2014. Technical Report. Report no. 1581/1 Prepared by Anchor Environmental Consultants for the Saldanha Bay Water Quality Trust.
Çolakoğlu, F. A, Ormancı, H. B., Kunili, İ. E., and Çolakoğlu, S., 2010. Chemical and Microbiological Quality of the Chamelea gallina from the Southern Coast of the Marmara Sea in Turkey. Kafkas Universitesi Veteriner Fakultesi Dergisi-A. 16: 153-158.
Demir, N., ve Akkuş, G., 2018. Çanakkale Boğazı (Kepez) Midye (Mytilus galloprovincialis L. 1819) örneklerinde ağır metal (Cd, Cu, Pb, Fe, Zn) ve temel antioksidan enzim düzeylerinin mevsimsel değişimi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi. 5(4):659-666.
E.P.A (Environmental Protection Agency), 2004. Update: National listing of fish and wildlife consumption advisories. Cincinnati, Ohio, US Environmental Protection Agency, available at vysiwyg//104/http://www.epa.gov/ost/fish/advisories/general.html
Erişir, M., Benzer, F., Özkaya, A., ve Dağ, Ü., 2018. Kurşun uygulanan ratların bazı dokularında (kalp, akciğer, beyin, dalak, kas) oksidatif stres üzerine naringeninin etkisi. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi. 13(1):34-41. DOI:10.17094/ataunivbd.417125
European Commission (EC), 2006. Commission Regulation (EC) No 1881/2006 of 19 December 2006 setting maximum levels for certain contaminants in foodstuffs. Off. J. Eur. Communitites L364, 5–24. https://doi.org/10.2203/dose-response.06-012.
Fazio, F., Marafioti, S., Torre, A., Sanfilippo, M., Panzera, M., and Faggio, C., 2013. Haematological and serum protein profiles of Mugil cephalus, effect of two different habitat. Ichthyological Research. 60:36–42. DOI 10.1007/s10228-012-0303-1
Firth, D.C., Salie, K., O’Neill, B., and Hoffman, L.C., 2019. Monitoring of trace metal accumulation in two South African farmed mussel species, Mytilus galloprovincialis and Choromytilus meridionalis. Marine Pollution Bulletin. 14:529-534.
Galimberti, C., Corti, I, Cressoni, M., Moretti, V.M., Menotta, S., Galli, U., and Cambiaghi, D., 2016. Evaluation of mercury, cadmium and lead levels in fish and fishery products imported by air in North Italy from extra-European Union Countries. Food Control. 60:329-337.
Gonzalez-Fernandez, C., Albensota, M., Campillo, J.A., Vinas, L., Fumega, J., Franco, A., Besada, V., Gonzalez-Quijano, A., and Bellas, J., 2015. Influence of mussel biological variability on pollution biomarkers. Environmental Researchs. 137:14–31. DOI:10.1016/j.envres.2014.11.015
Gökkuş, K. 2015. İnebolu ve Bartın Limanlarındaki Ağır Metal Kirliliği Boyutlarının Belirlenmesi. Doktora tezi. Çanakkale 18 Mart Ünv. Fen Bilimleri Enstitüsü. Temel Bilimler Ana Bilim Dalı. Sayfa: 127, Çanakkale-Türkiye (in Turkish).
Griboff, J., Wunderlin, D.A., and Monferran, M.V., 2017. Metals, As and Se determination by inductively coupled plasma-mass spectrometry (ICP-MS) in edible fish collected from three eutrophic reservoirs. Their consumption represents a risk for human health? Microchemical Journal. 130:236-244. http://dx.doi.org/10.1016/m,j.microc.2016.09.013
Jan, A.T., Azam, M., Siddiqui, K., Ali, A., Choi, I., and Haq, Q.M.R., 2015. Heavy metals and human health: Mechanistic insight into toxicity and counter defense system of antioxidants. International Journal of Molecular Sciences. 16: 29592–29630. https://doi.org/10.3390/ijms161226183
Jitar, O., Teodosiu, C., Oros, A., Plavan, G., and Nicoara, M., 2015. Bioaccumulation of heavy metals in marine organisms from the Romanian sector of the Black Sea. New Biotechnology. 32:369–378. doi: 10.1016/j.nbt.2014.11.004
Karabulut, H., ve Gülay, M.Ş., 2016. Antioksidanlar. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 1(1):65-76.
Kayhan, F.E., Muşlu, M.N., ve Yön, N.D., 2009. Bazı ağır metallerin sucul organizmalar üzerinde yarattığı stres ve biyolojik yanıtlar. Journal of Fisheries Sciences. 3(2):153-162. DOI: 10.3153/jfscom.2009019
McEneff, G., Quinn, B., Bennion, M., Dolan, S., O'Rourke, K., and Morrison, L., 2017. Bioaccumulation of metals in juvenile rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) via dietary exposure to blue mussels. Chemosphere. 188:548-556. DOI: 10.1016/j.chemosphere.2017.08.141
Mok, J.S., Kwon, J.Y., Son, K.T., Choi, W.S., Kim, P.H., Lee, T.S., and Kim, J.H., 2015. Distribution of heavy metals in internal organs and tissues of Korean molluscan shellfish and potential risk to human health. Journal of Environmental Biology. 36:1161–1167. PMID: 26521561
Morcillo, P., Esteban, M.A., and Cuesta, A., 2018. Metal detoxification in the marine teleost fish Sparus aurata L. and Dicentrarchus labrax L. Marine Pollution Bulletin. 133:385-340. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2018.06.043
Mülayim, A., and Balkıs, H., 2015. Toxic metal (Pb, Cd, Cr, and Hg) levels in Rapana venosa (Valenciennes, 1846), Eriphia verrucosa (Forskal, 1775), and sediment samples from the Black Sea littoral (Thrace, Turkey). Marine Pollution Bulletin. 95:215–222. DOI:10.1016/j.marpolbul.2015.04.016
Orren, M.J., Eagle, G.A., Hennig, H.F.K.O., and Green, A., 1980. Variations in the trace metals content of the mussel Choromytilus meridionalis (Kr.) with season and sex. Marine Pollution Bulletin. 11:253-257.
Özbolat, G., ve Tuli, A., 2016. Ağır metal toksisitesinin insan sağlığına etkileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. Archives Medical Review Journal. 25(4):502-521. doi:10.17827/aktd.253562
Özden, S and Tunçer, S., 2015. Heavy metal concentrations in Mytilus galloprovincialis from Çanakkale Strait, NW Turkey. Fresenius Environmental Bulletin. 24(9):2725-30.
Özkan-Yılmaz, F., Su, Z., Özlüer-Hunt, A., Yıldırım, M., ve Yalın, S., 2018. Nil Tilapyası, Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758) karaciğer dokusunda kurşunun neden olduğu oksidatif strese karşı humik maddelerin koruyucu etkisi. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi. 6(8):1015-1021. DOI: 10.24925/turjaf.v6i8.1015-1021.1914
Plessl, C., Gilbert, G.M., Sigmund, M.F., Theiner, S., Avenant-Oldewage, A., Keppler, B.K., and Jirsa, F., 2019. Mercury, silver, selenium and other trace elements in three cyprinid fish species from the Vaal Dam, South Africa, including implications for fish consumers. Science of the Total Environment. 659:1158–1167. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2018.12.442
Renieri, E.A., Safenkova, I.V., Alegakis, A.K., Slutskaya, E.S., Kokaraki, V., Kentouri, M., Dzantiev, B.B., and Tsatsakis, A.M., 2019. Cadmium, lead and mercury in muscle tissue of gilthead seabream and seabass: Risk evaluation for consumers. Food and Chemical Toxicology. 124:439–449. https://doi.org/10.1016/j.fct.2018.12.020
Rodney, P., Ubrihien, A.B, Anne, M., Taylor, A., William, A., and Maher, A., Bioaccumulation, oxidative stress and cellular damage in the intertidal gastropod Bembicium nanum exposed to a metal contamination gradient. Marine and Freshwater Research. 68(5):922-930 https://doi.org/10.1071/MF16026
Sanches Filho, P.J., Caldas, J.S., Nunes da Rosa, N., Peres Pereira,F.O., 2017. Toxicity test and Cd, Cr, Pb and Zn bioccumulation in Phalloceros caudimaculatus. Egyptian Journal of Basic and Applied Sciences. 4:200-211. DOI: 10.1016/j.ejbas.2017.06.001
Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Su Ürünleri Yönetmeliği. 2003. http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.4988&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0.
Taylan, Z.S., Böke Özkoç H., 2007. Potansiyel ağır metal kirliliğinin belirlenmesinde akuatik organizmaların kullanılabilirliği. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 9(2):17-33.
Türk Çulha, S., Koçbaş, F., Gündoğdu, A., Baki, B., Çulha, M. and Topçuoğlu, S., 2011. The Seasonal distribution of heavy metals in mussel sample from Yalova in the Marmara Sea, 2008-2009. Environmental Monitoring and Assessment. 183(1-4):525-9 DOI: 10.1007/s10661-011-1937-6
Varol, M., and Sünbül, M.R., 2017. Organochlorine pesticide, antibiotic and heavy metal residues in mussel, crayfish and fish species from a reservoir on the Euphrates River, Turkey. Environmental Pollution. 230:311-319. https://doi.org/10.1016/j.envpol.2017.06.066
Wook, L.J., Choi H, Hwang U-Ki, Kang J-Chan, Kang Y.J., Kim K.I., and Kim J-Hwan., 2019. Toxic effects of lead exposure on bioaccumulation, oxidative stress, neurotoxicity, and immune responses in fish: A review. Environmental Toxicology and Pharmacology. https://doi.org/10.1016/j.etap.2019.03.010
Yabanlı, M., Tay, S., and Giannetto, D., 2016. Human health risk assessment from arsenic exposure after sea bream (Sparus aurata) consumption in Aegean region, Turkey. Bulgarian Journal of Veterinary Medicine. 19:127–136. DOI: 10.15547/bjvm.905
Yorulmaz, S., ve Ay, R., 2010. Akar ve böceklerde pestisitlerin detoksifikasyonunda rol oynayan enzimler. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 24(2):137-148.
Zhelyazkov, G., Yankovska-Stefanova, T., Mineva, E., Stratev, D., Vashin, I., Dospatliev, L., Valkova, E., and Popova, T., 2018. Risk assessment of some heavy metals in mussels (Mytilus galloprovincialis) and veined rapa whelks (Rapana venosa) for human health. Marine Pollution Bulletin. 128, 197-201. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2018.01.024

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Figen Esin Kayhan ^*
0000-0001-7754-1356
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

2 Nisan 2019

Kabul Tarihi

29 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 8 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA64PF57RD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kayhan, F. E. (2019). Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 8(3), 82-96. https://izlik.org/JA64PF57RD

AMA

1.Kayhan FE. Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi. GBAD. 2019;8(3):82-96. https://izlik.org/JA64PF57RD

Chicago

Kayhan, Figen Esin. 2019. “Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi”. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 8 (3): 82-96. https://izlik.org/JA64PF57RD.

EndNote

Kayhan FE (01 Aralık 2019) Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 8 3 82–96.

IEEE

[1]F. E. Kayhan, “Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi”, GBAD, c. 8, sy 3, ss. 82–96, Ara. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64PF57RD

ISNAD

Kayhan, Figen Esin. “Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi”. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 8/3 (01 Aralık 2019): 82-96. https://izlik.org/JA64PF57RD.

JAMA

1.Kayhan FE. Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi. GBAD. 2019;8:82–96.

MLA

Kayhan, Figen Esin. “Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi”. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, c. 8, sy 3, Aralık 2019, ss. 82-96, https://izlik.org/JA64PF57RD.

Vancouver

1.Figen Esin Kayhan. Sucul Organizmalarda Kurşunun (Pb) Biyobirikimi ve Toksisitesi. GBAD [Internet]. 01 Aralık 2019;8(3):82-96. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64PF57RD