Modernitenin Ontolojik Güvenliğe Etkisi: Varoluşsal Kaygı ve Sosyo-Psikolojik Yansımalar

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 2, 184 - 197, 30.12.2025

Didem Geylani

https://doi.org/10.54627/gcd.1707764

Öz

Ontolojik güvenlik, bireyin hem kendisiyle hem de toplumsal yapılarla kurduğu ilişkide süreklilik ve istikrar arayışını ifade eden çok katmanlı bir kavramdır. Psikoloji, sosyoloji, tarih, siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler gibi çeşitli disiplinler arası bağlamlarda ele alınması gereken bu kavram, insanın güvenlik ihtiyacını yalnızca fiziksel değil, varoluşsal düzeyde de anlamlandırmaya çalışır. Geleneksel toplumlar, bireye anlamlı rutinler, sabit kimlikler ve değer sistemleri sunarak güvenlik hissini güçlendirirken modernite; bu yapıları sarsmış ve bireyi sürekli bir belirsizlik, anomi ve varoluşsal kaygı ile karşı karşıya bırakmıştır. Modern bilim ve seküler değerlerin bireyi özgürleştirdiği iddia edilse de bu çoğu zaman manevi bir boşlukla ve ruhsal güvensizlikle sonuçlanmıştır. Zira modernitenin parçalamış olduğu benlik ve toplum, gelişen süreç içinde kolayca yeniden oluşturulamadığı için insan hayatı üzerinde derin belirsizlikler bırakmıştır. Böylece modernitenin iddia etmiş olduğu bilimsel bilgi bağlamı birçok alanda belirleyici sonuçlar doğurmakla birlikte insanın değer yargıları üzerinde dağıtıcı etki yaratmış ve muğlak bir iklim oluşturmuştur. Bu çalışma, modernitenin insanın varlıkla kurduğu ilişkiyi nasıl dönüştürdüğünü ve bu dönüşümün bireysel-ruhsal güvenlik üzerindeki etkilerini felsefi ve psiko-sosyolojik bir perspektiften ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ontolojik Güvenlik , Modernite , Varoluşsal Kaygı , Sosyo-Psikolojik Değişim , Sekülerleşme

The Effect of Modernity on Ontological Security: Existential Anxiety and Socio-Psychological Reflections

Öz

Ontological security is a multilayered concept that reflects the individual's search for continuity and stability in relation to the self and surrounding social structures. It requires a broad interdisciplinary approach encompassing psychology, sociology, history, political science, and international relations. While traditional societies provided individuals with meaningful routines, fixed identities, and coherent value systems that fostered a sense of security, modernity has disrupted these foundations. As a result, the modern individual is increasingly confronted with uncertainty, anomie, and existential anxiety. Although modern science and secular values claim to liberate the individual, this process often results in a spiritual void and psychological insecurity. Since the self and society fragmented by modernity cannot be easily reconstructed through developmental process, profound uncertainties have been embedded in human life. Thus, although the context of scientific knowledge claimed by modernity has produced decisive results in many areas, it has also had a dispersive effect on human value judgments and created an ambiguous climate. This study examines how modernity has reshaped the human relationship with being and explores the impact of this transformation for individual and ontological security through philosophical and sociological perspectives.

Anahtar Kelimeler

Ontological Security , Modernity , Existential Anxiety , Secularization , Socio-pyschological Transformation

Kaynakça

• Ahmadi, A. (2016). Bir sekülerleşme teorisi olarak varoluşsal güvenlik teorisinin analizi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
• Beck, U. (1992). Risk society: Towards a new modernity. (Mark Ritter, Çev.). Londra: Sage Publications.
• Beck, U. (1995). Ecological politics in an age of risk. Cambridge: Polity Press.
• Beck, U. (1997). The reinvention of politics: rethinking modernity in the global social order. Cambridge: Polity Press.
• Çuhacı, A. (2012). Ulrich Beck’in risk toplumu kuramı. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi. 3, (14), s.129-157.
• Durkheim, E. (2006). On suicide. (Robin Buss, Çev.). London: Penguin Books.
• Flacks, R. (1967). The liberated generation: An exploration of the roots of student protest. Journal of Social Issues. 23 (3), s.52-75.
• Giddens A. (1990). The consequences of modernity,.Cambridge: Polity Press.
• Giddens, A. (1991). Modernity and self-ıdentity: Self and society in the late modern age. Stanford, CA: Stanford University Press.
• Gündal, K. (2015). Anthony Giddens’ta süreksizlikler ve ontolojik kaygı: geç modern çağda varlıksal güvenlik problemi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
• Heidegger, M. (1962). Being and time. (John Macquarrie ve Edward Robinson Çev.). New York: Harper ve Row.
• Inesedy, A. P. (2002). Beck’s risk society and Giddens’ search for ontological security: A comparative analysis between the anthroposophical society and the assemblies of God. Austrilian Religion Studies Review. 15(1). s.27-43
• Inglehart R. (1971) The silent revolution in Europe: Intergenerational change in post- industrial societies. The American Political Science Review, 65(4). s. 991-1017.
• Inglehart R. (1997). Modernization and postmodernization: Cultural, economic and political change in 43 societies. Princeton: Princeton University Press.
• Kierkegaard, S. (1980). The concept of anxiety (Reidar Thomte, Çev.). Princeton: Princeton University Press.
• Laing R. D. (1964). The divided self. London: Penguin Books.
• Mitzen, B. J. S. (2006). Ontological security in world politics: State identity and the security dilemma. European Journal of International Relations. 12(3), s.341–370.
• Mitzen, B. J. S. (2008). Ontological security in ınternational relations: Self-identity and the IR state. London: Routledge.
• Rasborg, K. (2021). Ulrich Beck: Theorising world risk society and cosmopolitanism. London: Palgrave Macmillian.
• Yılmaz, A. (2009). Bilim, yöntem ve hermenötik. Osman Konuk ve Ahmet Kemal Bayram (Ed.). Sosyal bilim, etik ve yöntem (s. 95-119). Ankara: Liberte Yayınları.