Kitap İncelemesi: Hermann Knoflacher: Otomobil Virüsü: Bir Yıkımın Hikâyesi, Ankara: İdealkent Yayınları, 2022, ISBN: 978-605-73315-4-0

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 2, 310 - 315, 30.12.2025

Ali Özgan

https://doi.org/10.54627/gcd.1791403

Öz

Hermann Knoflacher’in Otomobil Virüsü: Bir Yıkımın Hikâyesi adlı eseri, otomobilin insan yaşamında araç olmaktan çıkıp amaç haline gelmesini ve bunun toplumsal, çevresel ve zihinsel yansımalarını eleştirel bir bakış açısıyla tartışmaktadır. Knoflacher, otomobilin yalnızca bir ulaşım aracı değil, insan zihnine yerleşmiş bir “virüs” olduğunu ileri sürmekte; şehir planlamasından günlük yaşama kadar her şeyin otomobilin ihtiyaçlarına göre biçimlenmesini bu virüsün sonucu olarak görmektedir. Eser, tarihsel ve mitolojik göndermelerle başlayıp hareket felsefesi çerçevesinde insanın ihtiyaçları arttıkça hareket mesafelerinin uzadığı savını öne sürer. Zamanla ayrıcalık nesnesi haline gelen otomobilin, insanları hem büyüleyen hem de bağımlı kılan bir güce dönüştüğü belirtilir. Knoflacher, otomobilin sağlık, çevre, ekonomi ve toplumsal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini örneklerle açıklarken, otomobil sürücülerinin adeta “mutasyona uğrayarak” arabalaştığını, insanın kendi yaşam alanını değil otomobilinkini savunur hale geldiğini dile getirir. Yazar, otomobile tanınan ayrıcalıkların, gürültüden çevre tahribatına kadar birçok olumsuzluğa rağmen sorgulanmadan sürdüğünü belirtir. Eser, otomobil merkezli şehirleşmenin karşısına “Güneş Kent” modelini koyarak insan odaklı şehir tasarımını savunur. Akademik bir çalışma olmakla birlikte sade bir dil, mizahi unsurlar ve yazarın kendi çizimleriyle zenginleştirilmiştir. Mitolojik göndermeler eserin bütünlüğünü yer yer zayıflatırken, çözüm önerilerinin sistematik olmayışı da önemli bir sınırlılıktır. Bununla birlikte eser, ulaşım mühendisliği, şehir planlamacılığı ve çevre çalışmaları için önemli bir kaynak niteliği taşımakta; otomobil-toplum ilişkisini felsefi boyutlarıyla tartışarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Otomobil Virüsü , Şehir Planlaması , Araç Amaç Sorunsalı , Yabancılaşma , Trafilk Güvenliği

Book Review: Hermann Knoflacher: The Car Virus: A Story of Destruction, Ankara: İdealkent Publications, 2022, ISBN: 978-605-73315-4-0

Öz

Hermann Knoflacher's The Car Virus: A Story of Destruction critically examines how the car has evolved from being a mere means of transport to becoming an end in itself, and discusses its social, environmental and psychological repercussions. Knoflacher argues that the automobile is not merely a means of transport but a ‘virus’ embedded in the human mind; he sees the shaping of everything from urban planning to daily life around the needs of the automobile as a result of this virus. Beginning with historical and mythological references, the work puts forward the argument, within the framework of the philosophy of movement, that as human needs increase, so do the distances travelled. It is noted that the automobile, which has become an object of privilege over time, has transformed into a force that both fascinates and enslaves people. Knoflacher explains the destructive effects of the automobile on health, the environment, the economy and social life with examples, stating that car drivers have become ‘mutated’ into cars, defending the automobile's living space rather than their own. The author states that the privileges granted to the automobile continue unquestioned despite many negative aspects, from noise to environmental damage. The work advocates for human-centred urban design by contrasting car-centric urbanisation with the ‘Sun City’ model. Although an academic work, it is enriched with simple language, humorous elements, and the author's own drawings. Mythological references occasionally weaken the integrity of the work, and the lack of systematic solutions is also a significant limitation. Nevertheless, the work serves as an important resource for transportation engineering, urban planning, and environmental studies; it offers a unique contribution to the literature by discussing the relationship between automobiles and society from a philosophical perspective.

Anahtar Kelimeler

The Car Virus , Urban Planning , Means End Dilemma , Alienation , Traffic Safety

Kaynakça

• Knoflacher, H. (2022). Otomobil virüsü: bir yıkımın hikâyesi. (Çev. Serin Erengezgin). 1. Baskı. Ankara: İdealkent Yayınları.
• Mumford, L. (2007). Tarih boyunca kent: kökenleri, geçirdiği dönüşümler ve geleceği. (Çev. Gürol Koca ve Tamer Tosun). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Sennett, R. (2013). Kamusal insanın çöküşü. (Çev. Serpil Durak ve Abdullah Yılmaz). 4. Basım. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Urry, J. (1999). Mekânları tüketmek. (Çev. Rahmi G. Öğdül). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Urry, J. (2002). ‘Inhabiting the car’, Department of Sociology, Lancaster University, Lancaster LA1 4YN, UK, 19 Kasım 2025 tarihinde http://www.comp.lancs.ac.uk/sociology/papers/Urry-Inhabiting-the-Car.pdf. adresinden erişilmiştir.