2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında Sürdürülebilir Kalkınmanın Çevresel, Sosyal, Ekonomik Boyutları
Öz
Bu araştırmanın amacı, 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programını sürdürülebilir kalkınma boyutları (çevresel, sosyal, ekonomik) açısından incelemektir. İnceleme kapsamında programın temel yaklaşımı, özel amaçları, uygulama esasları (programlar arası bileşenler, içerik çerçevesi, öğrenme kanıtları, öğrenme-öğretme yaşantıları, farklılaştırma uygulamaları) ve öğrenme-öğretme uygulamaları çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlar açısından analiz edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Verilerin toplanmasında doküman inceleme yöntemi, elde edilen verilerin analiz edilmesinde betimsel analiz yöntemi tercih edilmiştir. Analiz edilen tüm ögelerin sürdürülebilir kalkınmaya yer vermesi güncellenen 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’nın sürdürülebilir kalkınmaya verdiği önemi açıkça göstermektedir. Ayrıca bu durum öğretim programının, sürdürülebilir kalkınmanın gerekliliklerini bilen ve yerine getirebilen bireyler yetiştirmeyi hedeflediğini de göstermektedir. Elde edilen bulgular, programın temel yaklaşımı, özel amaçları, uygulama esaslarının (programlar arası bileşenler, içerik çerçevesi, öğrenme kanıtları, öğrenme-öğretme yaşantıları, farklılaştırma uygulamaları) sürdürülebilir kalkınmanın tüm boyutlarını bütüncül bir yaklaşımla ele aldığını göstermektedir. Öğrenme-öğretme uygulamalarında ise sürdürülebilir kalkınmanın özellikle çevresel boyutunun merkezde olduğu görülmüştür. Ayrıca bulgularda tüm sınıf düzeyleri için öğrenme-öğretme uygulamalarında sürdürülebilir kalkınmaya yer verildiği belirlenmiştir. Bu durum öğrencilerin erken yaştan itibaren sürdürülebilir kalkınmaya yönelik bir anlayış geliştirebilmelerine olanak sağladığını göstermektedir. Öğretmenlerin, bulgularda yer alan sürdürülebilir kalkınmanın boyutlarını fark etmeleri ve bunları ders içi uygulamalarına yansıtabilmeleri için örnek etkinlik planları içeren destekleyici materyaller, dijital içerikler ve öğretmenlere yönelik uygulama kılavuzlarının hazırlanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı, Sürdürülebilir Kalkınma, Çevresel Sürdürülebilirlik, Ekonomik Sürdürülebilirlik, Sosyal Sürdürülebilirlik
Etik Beyan
Bu çalışma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırmada insan katılımcılardan veri toplanmamış, anket, görüşme veya gözlem gibi yöntemler kullanılmamıştır. Çalışma yalnızca alanyazın, resmî belgeler ve açık erişimli yazılı kaynakların analizine dayandığından, etik kurul izni alınmasını gerektirmemektedir. Araştırma süreci, bilimsel etik ilkelere uygun olarak yürütülmüştür.
Kaynakça
- Ak, B. S., & Köse, M. (2024). 2024 fen bilimleri dersi öğretim programı hakkında öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 7(2), 132-169. https://doi.org/10.55150/apjec.1582677
- Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi Dergisi (51), 395-407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
- Ateş, H. (2019). Fen bilimleri dersi öğretim programının sürdürülebilir kalkınma eğitimi açısından analizi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, XVI(1), 101-127. https://izlik.org/JA99DU99LX
- Bağçeli Kahraman, P., & Poyraz Rüstemoğlu, H. (2023). Erken çocuklukta sürdürülebilirlik çalışmalarına yönelik bir değerlendirme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(2), 776-797. https://doi.org/10.37217/tebd.1149507
- Bahadır, E., & Uzoğlu, M. (2024). Ortaokul fen bilimleri öğretim programlarında sıfır atık ve geri dönüşüm konularına yönelik kazanımların incelenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 16(31), 785-796. https://doi.org/10.38155/ksbd.1474496
- Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
- Bayram, F. Ö., & Cengelci Köse, T. (2023). Sosyal bilgiler ders kitaplarının sürdürülebilirlik bilinci açısından incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(3), 500-531. https://doi.org/10.34056/aujef.1201038
- Benli Özdemir, E., Yilmaz, E., & Selvi, M. (2025). Comparative analysis of the 2018 and 2024 science curricula about environmental topics based on bloom’s taxonomy. Kastamonu Eğitim Dergisi, 33(1), 35-47. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1628228
- Bilir, U. (2025). Türkiye’de 2018 ve 2024 yılları fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel ögeler açısından karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi, 54(246), 793-836. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1532604
- Cherniakova, Z., Barbashova, I., Kosenko, R., Koreneva, I., & Kuzmenko, H. (2025). Sustainable development principles integration into educational curricula: Implicatıons and prospects. Nativa, 13(2), 330–339. https://doi.org/10.31413/nat.v13i2.19448