Vignette Tekniği Aracılığıyla İlkokul Öğrencilerinin Değer Algılarının İncelenmesi: Nitel Bir Çalışma

Bu araştırmanın amacı ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çatı değerlerine ilişkin algılarının Vignette tekniği kullanılarak incelenmesidir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı temelinde durum çalışması yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubu 12’si kız 17’si erkek olmak üzere yirmi dokuz ilkokul 4. sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama süreci, araştırmacı tarafından geliştirilen vignet senaryolarından oluşan bir form aracılığıyla yürütülmüştür. Toplanan verilerin analizinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın amacına uygun olarak çatı değerler "Adalet, Saygı ve Sorumluluk" kavramları temalar olarak önceden belirlenmiştir. Analiz sürecinde öğrencilerin ifadeleri bu çatı değerler altında kodlanmış, ancak her bir temanın altındaki kodlar verilerin derinlemesine incelenmesiyle elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, öğrencilerin soyut değerleri somut hikâyelerle daha anlamlı bir şekilde ifade edebildiklerini göstermektedir. Adalet temasında öğrenciler çoğunlukla kurallara uyma ve göreve bağlı heteronom ahlak özellikleri sergilerken; saygı ve sorumluluk temalarında otonom ahlak gelişimine işaret eden davranışlar gözlenmiştir. Bu durum, öğrencilerin değer algılarının tek boyutlu olmadığını ve farklı değer alanlarında gelişimsel farklılık gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, Piaget ve Schwartz’ın teorileri ile literatürle örtüşmektedir. Araştırma sonuçları doğrultusunda, değerler arası gelişim farklılıkları göz önünde bulundurularak her değerin doğasına uygun etkinliklerin hazırlanması ve diğer değerlere ilişkin algıların incelenmesinde Vignette tekniğinin kullanılması, ilkokul dönemi çocuklarının gelişimsel özellikleri ve yaş düzeyleri dikkate alınarak önerilmektedir.

The aim of this study is to examine the value perceptions of Year 4 primary school students regarding the core values of the Turkey Century Education Model using the vignette technique. The research was conducted using the case study method within a qualitative research framework. The study group consisted of twenty-nine Year 4 primary school students, comprising 12 girls and 17 boys. A questionnaire comprising questions related to the vignette stories was used as the data collection tool. The data was analyzed using content analysis. In line with the research objective, the overarching values of ‘Justice, Respect and Responsibility’ were pre-determined as themes. During the analysis process, the students’ statements were coded under these overarching values; however, the codes under each theme were derived through an in-depth examination of the data. The findings indicate that students are able to express abstract values more meaningfully through concrete stories. Whilst students predominantly exhibited heteronomous moral characteristics, such as adherence to rules and duty, in the theme of justice, behaviours indicative of autonomous moral development were observed in the themes of respect and responsibility. This demonstrates that students’ perceptions of values are not one-dimensional and that they may exhibit developmental differences across different value domains. The findings are consistent with the theories of Piaget and Schwartz and the existing literature. In line with the research findings, it is recommended that activities be designed in accordance with the nature of each value, taking into account the developmental differences between values, and that the Vignette technique be used to examine perceptions regarding other values, while considering the developmental characteristics and age levels of primary school children.