Araştırma Makalesi

Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi

Cilt: 11 Sayı: 1 16 Aralık 2025
PDF İndir

Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin yüksek toprak kaybı yaşanan havzalarından biri olan Çoruh Havzası’nın alt havzalarından Oltu Çayı Havzası’nda, ICONA modeli ile erozyon duyarlılık düzeylerinin tespitini ve incelenmesini hedeflemektedir. Bu amaçla, ICONA modelinin dört temel parametresi olan litoloji, eğim, arazi kullanım durumu ve bitki örtüsü yoğunluğu verileri, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) teknikleri kullanılarak üretilmiştir. Üretilen bu veriler, modelin çakıştırma kriterlerine göre birleştirilmiş ve toprak aşınabilirlik ve toprak koruma verileri elde edilmiştir. Bu iki veri bir matris ile birleştirilerek Oltu Çayı Havzası’nın erozyon risk durumu tespit edilmiştir. Oltu Çayı Havzası’nda erozyon riski mekânsal olarak büyük farklılıklar göstermektedir. Havzanın yaklaşık yarısı (%46,05), düşük ve çok düşük risk sınıflarında yer almakta; bu alanlar, düşük eğim, dirençli kayaç yapısı ve yoğun bitki örtüsüyle karakterizedir. Buna karşılık, yüksek (%24,42) ve çok yüksek (%18,96) riskli bölgeler, özellikle eğimin fazla ve vejetasyonun seyrek olduğu yamaçlarda yoğunlaşmaktadır. Orta riskli alanlar (%10,57) sınırlı bir yer kaplasa da dikkatle izlenmelidir. Bu dağılım, havzada risk temelli farklı planlama ve müdahale stratejilerine ihtiyaç duyulduğunu açıkça ortaya koymaktadır

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Atatürk Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (BAP)

Proje Numarası

SDK-2022-11684

Etik Beyan

Bu çalışma kapsamında herhangi bir katılımcıdan anket, mülakat veya gözlem yoluyla veri toplanmamış; hayvanlar veya biyolojik materyaller kullanılmamıştır. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir.

Teşekkür

Bu çalışma, Atatürk Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (BAP) tarafından SDK-2022-11684 numaralı proje kapsamında desteklenmekte olan “Oltu Çayı Havzası’nın (Erzurum – Artvin) Uygulamalı Jeomorfolojisi” başlıklı doktora tezinin bir bölümü esas alınarak hazırlanmıştır.

Kaynakça

  1. FAO & ITPS. (2015). Status of the world’s soil resources (SWSR) – Main report. Rome, Italy: Food and Agriculture Organization of the United Nations and Intergovernmental Technical Panel on Soils. Erişim adresi: https://www.fao.org
  2. FAO. (2025). Global symposium on soil erosion. Roma, İtalya: Food and Agriculture Organization of the United Nations. Erişim adresi: https://www.fao.org
  3. Balcı, N. (1976). Toprak erozyonu ve kirlenme sorunları. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 26(2), 68-77. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/jffiu/issue/18862/199126
  4. Ypsilantis, B. (2011). upland soil erosion monitoring and assessment: an overview. Washington, DC: Bureau of Land Management. Erişim adresi: https://www.biodiversitylibrary.org/item/259284#page/3/mode/1up
  5. Çepel, N., Bahtiyar, M., Işık, K., Altın, M., Geray, U., Neyişçi, T., & Sarı, M. (2003). Erozyonla mücadele (TEMA eğitim semineri notları). İstanbul: Tema Vakfı Yayınları No:26. Erişim adresi: https://www.tema.org.tr/
  6. Mutlu, Y. E., Soykan, A., & Fıçıcı, M. (2021). Kille Çayı Havzası'nda (Balıkesir) erozyon risk analizi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 6, 98-111. Doi: https://doi.org/10.46453/jader.866903
  7. Kopar, İ., & Sevindi, C. (2013). Tortum Gölü’nün (Uzundere-Erzurum) güneybatısında aktüel sedimantasyon ve siltasyona bağlı alan-kıyı çizgisi değişimleri. Türk Coğrafya Dergisi, 60, 49-66. Doi: https://doi.org/10.17211/tcd.90790
  8. Tağıl, Ş. (2009). Çakırdere ve Yahu Dere Havzalarında (Balıkesir) toprak kaybının mekânsal dağılışı ve etkileyen faktörler. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(22), 23-39. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/baunsobed/issue/50240/648074

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arazi Yönetimi, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Mekansal Veri Modelleme, Planlamada Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

17 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

16 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

19 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

22 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Atar, E., & Kopar, İ. (2025). Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi. Geomatik, 11(1), 70-87. https://doi.org/10.29128/geomatik.1746355
AMA
1.Atar E, Kopar İ. Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi. Geomatik. 2025;11(1):70-87. doi:10.29128/geomatik.1746355
Chicago
Atar, Emrah, ve İbrahim Kopar. 2025. “Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi”. Geomatik 11 (1): 70-87. https://doi.org/10.29128/geomatik.1746355.
EndNote
Atar E, Kopar İ (01 Aralık 2025) Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi. Geomatik 11 1 70–87.
IEEE
[1]E. Atar ve İ. Kopar, “Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi”, Geomatik, c. 11, sy 1, ss. 70–87, Ara. 2025, doi: 10.29128/geomatik.1746355.
ISNAD
Atar, Emrah - Kopar, İbrahim. “Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi”. Geomatik 11/1 (01 Aralık 2025): 70-87. https://doi.org/10.29128/geomatik.1746355.
JAMA
1.Atar E, Kopar İ. Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi. Geomatik. 2025;11:70–87.
MLA
Atar, Emrah, ve İbrahim Kopar. “Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi”. Geomatik, c. 11, sy 1, Aralık 2025, ss. 70-87, doi:10.29128/geomatik.1746355.
Vancouver
1.Emrah Atar, İbrahim Kopar. Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum – Artvin) Toprak Erozyon Riskinin ICONA Modeli, CBS ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle Analizi ve Değerlendirilmesi. Geomatik. 01 Aralık 2025;11(1):70-87. doi:10.29128/geomatik.1746355