Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği

Öykü Dilara Güner; Olgu Aydın

doi:10.29128/geomatik.1783742

Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği

Öz

Kar örtüsü, dağlık bölgelerde su kaynakları yönetimi ve iklim süreçleri açısından kritik öneme sahip olmasına karşın, özellikle gözlem ağlarının sınırlı olduğu ve topografyanın karmaşık olduğu Doğu Anadolu Bölgesi gibi alanlarda kar kalınlığının mekânsal olarak doğru tahmini hâlen önemli bir sorundur. Bu bağlamda, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı Co-kriging yöntemi, yardımcı değişkenlerin modele entegre edilmesi sayesinde tahmin doğruluğunu artırma potansiyeli taşımaktadır. Bu çalışmada, 2000–2024 dönemine ait ortalama sıcaklık, toplam yağış ve kar yağışı gibi değişkenlerle desteklenmiş Co-kriging modelleri aracılığıyla Bitlis, Van ve Hakkâri illerini kapsayan bölgede ortalama kar kalınlığının dağılımı modellenmiştir. Ocak ayı modeli RMSE=50,28 mm ve Mayıs ayı modeli RMSE=20,90 mm düzeyinde tahmin hatalarıyla yüksek doğruluk göstermiştir. Elde edilen bulgular, yüksek topografik alanlarda yardımcı değişkenlerin model performansına anlamlı katkı sunduğunu ve kar kalınlığı ile iklim değişkenleri arasında güçlü ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Bu durum, Co-kriging’in dağlık bölgelerde kar kalınlığının modellenmesinde güvenilir bir yöntem olduğunu ortaya koymakta ve bölgesel kar izleme ile taşkın risk yönetimine katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yoktur.

Etik Beyan

Yoktur.

Teşekkür

Yoktur.

Kaynakça

REFERENCES
Sadeqi, A., Irannezhad, M., Bahmani, S., Jelodarlu, K.A., Varandili, S.A., & Pham, Q.B. (2024). Long-term variability and trends in snow depth and cover days throughout Iranian Mountain Ranges. Water Resources Research, 60(1), e2023WR035411. https://doi.org/10.1029/2023WR035411
Wang, S., Yin, H., Yang, Q., Yin, H., Wang, X., Peng, Y., & Shen, M. (2017). Spatiotemporal patterns of snow cover retrieved from NOAA-AVHRR LTDR: a case study in the Tibetan Plateau, China. International Journal of Digital Earth, 10(5), 504–521. https://doi.org/10.1080/17538947.2016.1231229
Irannezhad, M., Ronkanen, A.-K., & Kløve, B. (2015). Effects of climate variability and change on snowpack hydrological processes in Finland. Cold Regions Science and Technology, 118, 14–29. https://dx.doi.org/10.1016/j.coldregions.2015.06.009
Ergül, T., & Aydın, O. (2025). Küçük Melen İğneler Havzası’ndaki taşkınların hidrolojik modelleme yöntemiyle (HEC-HMS) belirlenmesi. Geomatik, 10(1), 1–14. https://doi.org/10.29128/geomatik.1492923
Çitgez, T., Eker, R., & Aydın, A. (2024). Spatio-temporal analysis of snow depth and snow water equivalent in a mountainous catchment: Insights from in-situ observations and statistical modelling. Hydrological Processes, 38(8), e15260, 1–15. https://doi.org/10.1002/hyp.15260
Dyer, J.L., & Mote, T.L. (2006). Spatial variability and trends in observed snow depth over North America. Geophysical Research Letters, 33(16), 1–16. https://doi.org/10.1029/2006GL027258
Alexander, P., & Gong, G. (2011). Modeled surface air temperature response to snow depth variability. Journal of Geophysical Research-Atmospheres, 116, D14105, 1–14. https://doi.org/10.1029/2010JD014908

Liu, Y., Li, L.-h., Chen, X., Yang, J.-M., & Hao, J.-S. (2018). Spatial distribution of snow depth based on geographically weighted regression kriging in the Bayanbulak Basin of the Tianshan Mountains, China. Journal of Mountain Science, 15(1), 33–45. https://doi.org/10.1007/s11629-017-4564-z
Wang, L., Jie, F., & He, B. (2025). Analysis of snow cover variability and spatial difference in the high mountain Asia. Research in Cold and Arid Regions, 17(3), 184–194. https://doi.org/10.1016/j.rcar.2025.05.002
Moradi, E., Muchová, Z., Darabi, H., Hafezi, S.M., Karimidastenaei, Z., Moravcová, J., & Haghighi, A.T. (2025). Assessment of snow cover dynamics and the effects of environmental drivers in high mountain ecosystems. Environmental Impact Assessment Review, 114, 107969. https://doi.org/10.1016/j.eiar.2025.107969
Baltaci, H., Arslan, H., Akkoyunlu, B.O., & Gomes, H.B. (2020). Long-term variability and trends of extended winter snowfall in Turkey and the role of teleconnection patterns. Meteorological Applications, 27(2), 1–14. https://doi.org/10.1002/met.1891
Topuz, M., & Karabulut, M. (2021). Doğu Anadolu Bölgesinde kar örtülü gün ve kar yağışlı günler sayısının eğilim analizi (1970-2020). Doğu Coğrafya Dergisi, 26(46), 1–24. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.928393
Yeler, O., & Aydın, E. (2023). Kış rekreasyon alanlarında kar derinliğinin RADAR görüntüleri ile incelenmesi: Hakkari Merga Bütan Kayak Merkezi örneği. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 6(1), 17–29. https://doi.org/10.53353/atrss.1142987
Topuz, M. (2023). İl merkezi meteoroloji istasyon verilerine göre Doğu Anadolu Bölgesi'nde maksimum kar yüksekliğinin eğilim analizi. Doğu Coğrafya Dergisi, 28(49), 74–81. https://doi.org/10.5152/EGJ.2023.22015
Huang, C.L., Wang, H.W., & Hou, J.L. (2015). Estimating spatial distribution of daily snow depth with kriging methods: combination of MODIS snow cover area data and ground-based observations. The Cryosphere Discussions, 9, 4997–5020. https://doi.org/10.5194/tcd-9-4997-2015
Arumugam, T., Dewali, S.K., Snehmani, & Kinattinkara, S. (2024). Estimation of snow depth in GIS environment from observation points on Z Gali region: a case study of NW Himalaya. Results in Engineering, 21, 101869, 1–25. https://doi.org/10.1016/j.rineng.2024.101869
Demir Yetiş, A., İlhan, N., & Kara, H. (2024). Integrating deep learning and regression models for accurate prediction of groundwater fluoride contamination in old city in Bitlis province, Eastern Anatolia Region, Türkiye. Environmental Science and Pollution Research, 31(34), 47201–47219. https://doi.org/10.1007/s11356-024-34194-w Aydın, M. (2024). Van ilinin kuraklığının SPI ve SPEI yöntemlerine göre değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 15(1), 237–250. https://doi.org/10.24012/dumf.1381660
Bilici, Ş., & Aşur, F. (2025). Hakkâri maden ocağı örneğinde peyzaj onarım çalışmasında geri kazanılan manzaralar. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 26(1), 115–126. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1659300
Ertaş, N. (2022). Yapağı-kıl potansiyelinin TRB2 bölgesinde incelenmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 27(48), 19–36. https://doi.org/10.5152/EGJ.2022.977195
Kale, M.M., & Duman, N. (2024). Bendimahi Çayı (Van Gölü Kapalı Havzası) hidrolojik kuraklık analizi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34(2), 499–516. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1458082
İl ve İlçeler İstatistik – Bitlis, (2025). Available from: https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=A&m=BITLIS.
İl ve İlçeler İstatistik – Van, (2025). Available from: https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=A&m=VAN.
İl ve İlçeler – Hakkari, (2025). Available from: https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=A&m=HAKKARI.
Muñoz-Sabater, J., Dutra, E., Agustí-Panareda, A., Albergel, C., Arduini, G., Balsamo, G., Boussetta, S., Choulga, M., Harrigan, S., Hersbach, H., Martens, B., Miralles, D.G., Piles, M., Rodríguez-Fernández, N.J., Zsoter, E., Buontempo, C., & Thépaut, J.N. (2021). ERA5-Land: a state-of-the-art global reanalysis dataset for land applications. Earth System Science Data, 13(9), 4349–4383. https://doi.org/10.5194/essd-13-4349-2021
Climate Data Store (CDS) Platform, (2025).
Environmental Systems Research, I., ArcGIS Pro: Release 3.1., (2023). Environmental Systems Research Institute: Redlands, CA.
Yakar, M., Yilmaz, H. M., Yurt, K. (2010). The effect of grid resolution in defining terrain surface. Experimental Techniques, 34(6), 23-29.
Yıldız, E., & Er, F. (2023). Coğrafi bilgi sistemleri ve çok kriterli karar verme yöntemleri: hibrit çözüm yaklaşımı ile Siirt örneği. Geomatik, 8(3), 222–234. https://doi.org/10.29128/geomatik.1228779
Yakar M, Yılmaz H M., Mutluoǧlu Ö (2010). Comparative evaluation of excavation volume by TLS and total topographic station based methods. Lasers in Engineering,19, 331-345
Karakoca, E., & Ünver, A. (2025). Analitik hiyerarşi süreci ve coğrafi bilgi sistemleri kullanarak Eşen Çayı Havzası’nda taşkın riski değerlendirmesi ve haritalandırılması. Geomatik, 10(1), 127–143. https://doi.org/10.29128/geomatik.1542251
Eminoğlu, Y., & Tarhan, Ç. (2025). Decadal evolution of GIS in disaster management and risk assessment. International Journal of Engineering and Geosciences, 10(2), 173–196. https://doi.org/10.26833/ijeg.1544048
Abdul Rahim, M.S.D., Salleh, S.A., Naharudin, N., Isa, N.A., Pardi, F., Abdullah, M.F., & Anuar, N. (2025). Using geospatial-driven territorial planning and land suitability analysis for sustainable coconut agriculture in Johor, Malaysia. International Journal of Engineering and Geosciences, 10(3), 313–328. https://doi.org/10.26833/ijeg.1572232
Song, M., Li, W., Zhou, B., & Lei, T. (2016). Spatiotemporal data representation and its effect on the performance of spatial analysis in a cyberinfrastructure environment – a case study with raster zonal analysis. Computers & Geosciences, 87, 11–21. https://doi.org/10.1016/j.cageo.2015.11.005
Türkoğlu, N., Aydın, O., Duman, N., & Çiçek, İ. (2016). Türkiye’de yağışın farklı mekânsal enterpolasyon yöntemleriyle karşılaştırılması. İnsan Bilimleri Dergisi, 13(3), 5636–5658. https://doi.org/10.14687/jhs.v13i3.4173
Cho, D., Yoo, C., Im, J., Lee, Y., & Lee, J. (2020). Improvement of spatial interpolation accuracy of daily maximum air temperature in urban areas using a stacking ensemble technique. GIScience & Remote Sensing, 57(5), 633–649. https://doi.org/10.1080/15481603.2020.1766768
Usman, U., Yelwa, S.A., Gulumbe, S.U., & Danbaba, A. (2013). An Assessment of the changing climate in Northern Nigeria using Cokriging. American Journal of Applied Mathematics and Statistics, 1(5), 90–98. https://doi.org/10.12691/ajams-1-5-3
Myers, D.E. (1982). Matrix formulation of Co-Kriging. Mathematical Geology, 14(3), 249–257. https://doi.org/00204958/82/0600-0249503.00/0
Myers, D.E. (1983). Estimation of linear combinations and Cokriging. Mathematical Geology, 15, 633–637. https://doi.org/10.1007/BF01093416
Aydın, O., & Raja, N.B. (2025). Ankara’da partikül madde (PM10) ve kükürt dioksit (SO2) konsantrasyonlarının iklim parametreleri ile mekânsal-zamansal analizi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 11(1), 249–267. https://doi.org/10.21324/dacd.1533641
Uyan, M. (2019). Comparison of different interpolation techniques in determining of agricultural soil index on land consolidation projects. International Journal of Engineering and Geosciences, 4(1), 28–35. https://doi.org/10.26833/ijeg.422570
Kongoli, C., & Smith, T.M. (2023). Modeling and estimation of snow depth spatial correlation structure from observations over North America. Frontiers in Earth Science, 11, 1035339, 1–10. https://doi.org/10.3389/feart.2023.1035339
Balk, B., & Elder, K. (2000). Combining binary decision tree and geostatistical methods to estimate snow distribution in a mountain watershed. Water Resources Research, 36(1), 13–26. https://doi.org/0043-1397/00/1999WR900251
López-Moreno, J.I., & Nogués-Bravo, D. (2006). Interpolating local snow depth data: an evaluation of methods. Hydrological Processes, 20(10), 2217–2232. https://doi.org/10.1002/hyp.6199
Thompson, D.W.J., & Wallace, J.M. (1998). The Arctic oscillation signature in the wintertime geopotential height and temperature fields. Geophysical Research Letters, 25(9), 1297–1300. https://doi.org/10.1029/98GL00950
Türkeş, M., & Erlat, E. (2003). Precipitation changes and variability in Turkey linked to the North Atlantic oscillation during the period 1930–2000. International Journal of Climatology, 23(14), 1771–1796. https://doi.org/10.1002/joc.962
Dayan, U., Nissen, K., & Ulbrich, U. (2015). Review article: atmospheric conditions inducing extreme precipitation over the eastern and western Mediterranean. Natural Hazards Earth System Sciences, 15(11), 2525–2544. https://doi.org/10.5194/nhess-15-2525-2015
Trigo, I.F., Davies, T.D., & Bigg, G.R. (1999). Objective climatology of cyclones in the Mediterranean Region. Journal of Climate, 12(6), 1685–1696. https://doi.org/10.1175/1520-0442(1999)012<1685:OCOCIT>2.0.CO;2
Monteiro, D., & Morin, S. (2023). Multi-decadal analysis of past winter temperature, precipitation and snow cover data in the European Alps from reanalyses, climate models and observational datasets. The Cryosphere, 17(8), 3617–3660. https://doi.org/10.5194/tc-17-3617-2023
Miller, Z.S., Peitzsch, E.H., Sproles, E.A., Birkeland, K.W., & Palomaki, R.T. (2022). Assessing the seasonal evolution of snow depth spatial variability and scaling in complex mountain terrain. The Cryosphere, 16(12), 4907–4930. https://doi.org/10.5194/tc-16-4907-2022
Dewali, S.K., Jain, K., Dhamija, S., & Singh, D.K. (2022). Mapping snow depth and spatial variability using SFM photogrammetry of UAV images over rugged mountainous regions of the Western Himalaya. Geocarto International, 37(27), 17260–17287. https://doi.org/10.1080/10106049.2022.2127923
Odry, J., Boucher, M.A., Cantet, P., Lachance-Cloutier, S., Turcotte, R., & St-Louis, P.Y. (2020). Using artificial neural networks to estimate snow water equivalent from snow depth. Canadian Water Resources Journal/Revue canadienne des ressources hydriques, 45(2), 1–17. https://doi.org/10.1080/07011784.2020.1796817
Sun-Mack, S., Hu, Y., Lu, X., Chen, Y., & Omar, A. (2025). Neural network-based snow depth retrieval from AMSR-2 brightness temperatures using ICESat-2 measurement as ground truth. Frontiers in Remote Sensing, 6, 1591276, 1–16. https://doi.org/10.3389/frsen.2025.1591276
Bai, Y.N., Li, Z., Zhang, P., Huang, L., Gao, S., Qiao, H.W., Liu, C., Liang, S., & Hu, H.D. (2025). High-resolution snow depth retrieval by passive microwave based on linear unmixing and machine learning stacking technique. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 138, 104467. https://doi.org/10.1016/j.jag.2025.104467

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Mekansal Veri Modelleme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Öykü Dilara Güner
0009-0005-6573-6515
Türkiye

Olgu Aydın ^*
0000-0001-8220-6384
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

21 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

16 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

14 Eylül 2025

Kabul Tarihi

16 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.29128/geomatik.1783742

IZ

https://izlik.org/JA28HH97CL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Güner, Ö. D., & Aydın, O. (2025). Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği. Geomatik, 11(1), 139-160. https://doi.org/10.29128/geomatik.1783742

AMA

1.Güner ÖD, Aydın O. Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği. Geomatik. 2025;11(1):139-160. doi:10.29128/geomatik.1783742

Chicago

Güner, Öykü Dilara, ve Olgu Aydın. 2025. “Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği”. Geomatik 11 (1): 139-60. https://doi.org/10.29128/geomatik.1783742.

EndNote

Güner ÖD, Aydın O (01 Aralık 2025) Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği. Geomatik 11 1 139–160.

IEEE

[1]Ö. D. Güner ve O. Aydın, “Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği”, Geomatik, c. 11, sy 1, ss. 139–160, Ara. 2025, doi: 10.29128/geomatik.1783742.

ISNAD

Güner, Öykü Dilara - Aydın, Olgu. “Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği”. Geomatik 11/1 (01 Aralık 2025): 139-160. https://doi.org/10.29128/geomatik.1783742.

JAMA

1.Güner ÖD, Aydın O. Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği. Geomatik. 2025;11:139–160.

MLA

Güner, Öykü Dilara, ve Olgu Aydın. “Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği”. Geomatik, c. 11, sy 1, Aralık 2025, ss. 139-60, doi:10.29128/geomatik.1783742.

Vancouver

1.Öykü Dilara Güner, Olgu Aydın. Doğu Anadolu Bölgesi’nde Kar Kalınlığının Co-kriging Yöntemiyle Mekânsal Modellemesi: Bitlis, Van ve Hakkâri Örneği. Geomatik. 01 Aralık 2025;11(1):139-60. doi:10.29128/geomatik.1783742