İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ

Mustafa Çırpan

İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ

Öz

Bu çalışmada tarih öncesi dönemden başlayarak gelgit olaylarının insanlar tarafından algılanış şeklinin nasıl değiştiğini yaklaşık olarak kronolojik bir biçimde, Newton’un Principia’sına kadar olan kısmı ile ele alınmıştır. Gelgitlerin tarihine ilişkin bugünkü anlayış, gelgitlerin ne olduğu, nasıl gerçekleştiği, çeşitleri ve sebepleri belirtilmiştir. Gelgitler ile ilgili ilk yazılı ya da yazılı olmayan kaynaklardan başlayarak sırasıyla İlkçağ, Ortaçağ, Rönesans ve 17. yüzyılı kapsayacak şekilde gelgit gözlemlerinin önemli isimleri ve önemli teorileri aralarında bağlantılar kurarak irdelenmiş ve bir derleme haline getirilmiştir. İsimler ve olaylar bazen kronolojik bazen de olay örüntüsüne göre sıralanmıştır. Gelgitlerin etkisinin gözlenmediği ve bunun sonucu olarak gelgitlerin tarih boyunca algılanış biçiminin ve gelgitler ile ilgili teorilerin çok konuşulmadığı ülkemizde yerel kaynak teşkil etmesi açısından gelgitlere ilişkin düşüncelerin ve teorilerin tarihi kısa ve açık şekilde, matematiksel ifadelere başvurmadan ifade edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Panikkar, N. K. (2015). Al-Biruni and The Theory of Tides. Proceedings of Indian National Science Academy, 10, 236.
Bīrūnī, M. İbn A. (2015). Tahkîku mâ li’l-Hind: Bîrûnî’nin Gôzüyle Hindistan. Ankara : Türk Tarih Kurumu, ss. 355-358.
Bonelli, F., & Russo, L. (1996). The origin of modern astronomical theories of tides: Chrisogono, de Dominis and Their Sources. The British Journal for the History of Science, 29(4), 387-388.
Cartwright, D. E. (2001). On The Origins Of Knowledge Of The Sea Tides From Antiquity To The Thirteenth Century. Earth Sciences History, 20(2), 105-126.
Case, J. (2000). Understanding Tides—From Ancient Beliefs to Present-day Solutions to the Laplace Equations. SIAM News, 33(2), p. 1.
Coğrafya Sözlüğü—Kaynakça—Türk Coğrafya Kurumu. (2020). http://www.tck.org.tr/kaynak/tr/cografya-sozlugu/cografya-sozlugu
Darwin, G. H. (2009). Scientific Papers of Sir George Darwin. Volume 1. Cambridge University Press, p. vii
Ekman, M. (1993). A Concise History of the Theories of Tides, Precession-Nutation and Polar Motion (From Antiquity to 1950). Surv Geophys Surveys in Geophysics : An International Review Journal Covering the Entire Field of Geosciences and Related Areas, 14(6), 585-617.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Deniz Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Çırpan Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

16 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

16 Eylül 2020

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 19

IZ

https://izlik.org/JA65RM76TT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çırpan, M. (2020). İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ. GİDB Dergi, 19, 3-16. https://izlik.org/JA65RM76TT

AMA

1.Çırpan M. İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ. GİDB. 2020;(19):3-16. https://izlik.org/JA65RM76TT

Chicago

Çırpan, Mustafa. 2020. “İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ”. GİDB Dergi, sy 19: 3-16. https://izlik.org/JA65RM76TT.

EndNote

Çırpan M (01 Eylül 2020) İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ. GİDB Dergi 19 3–16.

IEEE

[1]M. Çırpan, “İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ”, GİDB, sy 19, ss. 3–16, Eyl. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65RM76TT

ISNAD

Çırpan, Mustafa. “İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ”. GİDB Dergi. 19 (01 Eylül 2020): 3-16. https://izlik.org/JA65RM76TT.

JAMA

1.Çırpan M. İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ. GİDB. 2020;:3–16.

MLA

Çırpan, Mustafa. “İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ”. GİDB Dergi, sy 19, Eylül 2020, ss. 3-16, https://izlik.org/JA65RM76TT.

Vancouver

1.Mustafa Çırpan. İLK ÇAĞLARDAN NEWTON’A KADAR DEĞİŞEN GELGİT ANLAYIŞI VE GELGİT TEORİLERİ. GİDB [Internet]. 01 Eylül 2020;(19):3-16. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65RM76TT