Derleme

Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite

Cilt: 2 Sayı: 1 31 Mart 2025
PDF İndir
TR EN

Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite

Öz

Uyku, zihinsel ve metabolik süreçlerin yoğun olduğu, yaşam için vazgeçilmez bir süreçtir. Sanayileşme ile başlayan modern yaşam, uyku süresinin azalmasına, uyku bozuklukları ve buna bağlı diyabet ile obezite gibi kronik hastalıkların artırmasına neden olmaktadır. Bu derleme, uyku bozukluklarının diyabet ve obeziteyle ilişkisini irdelemeyi amaçlamaktadır. Uyku, non-REM ve REM evrelerinden oluşur; non-REM metabolik restorasyonu, REM ise daha çok bilişsel işlevleri destekler. Uyku-uyanıklık döngüsü, sirkadiyen ve homeostatik sistemlerle düzenlenir. Uykunun süresini ve kalitesini bozan faktörler, birçok metabolik hastalığın riskini artırırken, obezite ve diyabet gibi kronik hastalıklarda uyku bozuklukları daha sık görülebilmektedir. Uyku süresinin azalması ve kalitesinin bozulması, glukoz metabolizmasını olumsuz etkileyerek insülin direnci, prediyabet ve tip 2 diyabet riskini artırır. Ayrıca leptin düşüşü ve ghrelin artışı üzerinden iştahı artırarak kilo alımına neden olur. Türkiye’de güncel verilere göre diyabet sıklığı %15,9, obezite sıklığı ise %20.2’dir. Günlük uyku süresinde 1 saat azalma bile, 10 yıllık diyabet gelişim riskini %3 artırabilir. İnsomnia, diyabet riskini 2,88 kat artırır, ayrıca diyabetik bireylerde HbA1c ve açlık glisemisini yükseltir. Obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS), VKİ ≥ 30 kg/m2 bireylerin %60’ında görülür ve kilo artışı ile şiddetlenir. Ayrıca diyabet riskini %35-49 oranında artırır ve diyabetlilerin %90’ında görülen obeziteyle ilişkilidir. Huzursuz bacak sendromu, diyabetlilerde 4 kat sık görülür ve insülin direncini tetikler. Vardiyalı çalışma ise diyabet riskini %22-40, obezite riskini ise %17 artırır. Sonuç olarak uyku bozuklukları başta diyabet ve obezite olmak üzere pek çok metabolik hastalık ile ilişkilidir. Metabolik hastalıkların tedavi ve yönetiminde başarılı olabilme hastanın kapsamlı değerlendirilmesi ve tedavisi ile doğrul orantılıdır. Bu nedenle kronik hastalık yönetimi mutlaka uyku değerlendirmesini de içermelidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Andersen ML, Tufik S. William Charles Dement. Sleep Sci 2020; 13:214–214.
  2. Berry RB, Quan SF, Abreu AR. The AASM Manual for the Scoring of Sleep and Associated Events (Ver 2.6). 2.6. 2020.
  3. Kryger MH, Roth T, Dement WC. Principles and Practice of Sleep Medicine. Elsevier; 2016. (Elsevier).
  4. Eban-Rothschild A, Appelbaum L, Lecea L de. Neuronal Mechanisms for Sleep/Wake Regulation and Modulatory Drive. Neuropsychopharmacology 2018; 43:937–52.
  5. WOF. World Obesity Atlas 2023 [Internet]. Available from: https://data.worldobesity.org/publications/?cat=19
  6. TUİK. Turkiye Health Survey Report - 2022. 2025. Available from: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Health-Survey-2022-49747&dil=2
  7. Watson NF, Badr MS, Belenky G, et al. Recommended Amount of Sleep for a Healthy Adult: A Joint Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine and Sleep Research Society. Sleep 2015; 38:843–4.
  8. Di Lorenzo L, De Pergola G, Zocchetti C, L'Abbate N, Basso A, Pannacciulli N et al. Effect of shift work on body mass index: results of a study performed in 319 glucose-tolerant men working in a Southern Italian industry. Int J Obes 2003; 27:1353–8.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endokrinoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

16 Kasım 2024

Kabul Tarihi

18 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Demirci, İ. (2025). Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(1), 17-24. https://izlik.org/JA96HD92PJ
AMA
1.Demirci İ. Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite. gms. 2025;2(1):17-24. https://izlik.org/JA96HD92PJ
Chicago
Demirci, İbrahim. 2025. “Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2 (1): 17-24. https://izlik.org/JA96HD92PJ.
EndNote
Demirci İ (01 Mart 2025) Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2 1 17–24.
IEEE
[1]İ. Demirci, “Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite”, gms, c. 2, sy 1, ss. 17–24, Mar. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96HD92PJ
ISNAD
Demirci, İbrahim. “Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2/1 (01 Mart 2025): 17-24. https://izlik.org/JA96HD92PJ.
JAMA
1.Demirci İ. Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite. gms. 2025;2:17–24.
MLA
Demirci, İbrahim. “Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 2, sy 1, Mart 2025, ss. 17-24, https://izlik.org/JA96HD92PJ.
Vancouver
1.İbrahim Demirci. Uyku bozuklukları, diyabet ve obezite. gms [Internet]. 01 Mart 2025;2(1):17-24. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96HD92PJ