Derleme

Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim

Cilt: 2 Sayı: 3 30 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim

Öz

Menopoz, kadınlarda en az 12 ardışık ay adet görmeme ile tanımlanan; çoğunlukla 45–55 yaş aralığında ortaya çıkan (ortanca, 51 yıl) fizyolojik bir yaşam evresidir. Günümüzde yaşam süresinin uzamasıyla birlikte bu post-reprodüktif dönem kadın hayatının üçte birine kadar uzayabilmekte, dolayısıyla klinik ve toplumsal etkisi belirginleşmektedir. Biyolojik olarak süreci tetikleyen temel mekanizma, fetal dönemde belirlenen ve yenilenmeyen oosit/folikül havuzunun yaşam boyu atrezisi ile oositlerin tüketilmesidir. Bu durum reprodüktif yaşlanmayı somatik yaşlanmadan daha erken ve keskin hâle getirir. Evrimsel biyoloji açısından birçok faydası olduğu görülse de menopoz kadın hayatının zor bir dönemidir. Klinik pratikte başlıca sorunlar vazomotor yakınmalar, uyku ve duygu durum bozuklukları, bilişsel şikâyetler, genitoüriner sendrom (GSM), kemik kaybı/osteoporoz ve kardiyometabolik risklerde artış etrafında toplanır. Yönetimde, uygun hastada hormon replasman tedavisi (HRT) vazomotor semptomlar için en etkili seçenektir; HRT’nin uygun olmadığı ya da tercih edilmediği durumlarda SSRI/SNRI, gabapentinoidler ve davranışsal yaklaşımlar değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Santoro N, Randolph JF, Allshouse A, et al. Menopause: An Endocrine Society Scientific Statement. J Clin Endocrinol Metab. 2022;107(4):1051–80.
  2. Broekmans FJ, Soules MR, Fauser BC, et al. Ovarian aging: mechanisms and clinical consequences. Endocr Rev. 2009;30(5):465–93.
  3. Maclaughlin DT, Donahoe PK. Sex determination and differentiation. N Engl J Med. 2004;350(4):367–78.
  4. Manson JE, Kaunitz AM, Shifren JL, et al. Menopause management getting clinical care back on track. N Engl J Med. 2023;388(13):1173–6.
  5. Ellis S, Fricke H, Bender N, et al. The evolutionary puzzle of menopause. Trends Ecol Evol. 2022;37(6):507–20.
  6. Gurven M, Kaplan H. Longevity among hunter-gatherers: a cross-cultural examination. Popul Dev Rev. 2007;33(2):321–65.
  7. Hawkes K, O'Connell JF, Blurton Jones NG, et al. Grandmothers and the evolution of human longevity. Am J Hum Biol. 1998;10(4):385–95.
  8. Crimmins EM, Zhang YS, Seeman TE, et al. Historical changes in life expectancy: Implications for health. Annu Rev Public Health. 2022;43:145–60.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

21 Eylül 2025

Kabul Tarihi

20 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Karasu, Y. (2025). Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 62-67. https://izlik.org/JA77UB32HW
AMA
1.Karasu Y. Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim. gms. 2025;2(3):62-67. https://izlik.org/JA77UB32HW
Chicago
Karasu, Yetkin. 2025. “Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2 (3): 62-67. https://izlik.org/JA77UB32HW.
EndNote
Karasu Y (01 Kasım 2025) Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2 3 62–67.
IEEE
[1]Y. Karasu, “Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim”, gms, c. 2, sy 3, ss. 62–67, Kas. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA77UB32HW
ISNAD
Karasu, Yetkin. “Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2/3 (01 Kasım 2025): 62-67. https://izlik.org/JA77UB32HW.
JAMA
1.Karasu Y. Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim. gms. 2025;2:62–67.
MLA
Karasu, Yetkin. “Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 2, sy 3, Kasım 2025, ss. 62-67, https://izlik.org/JA77UB32HW.
Vancouver
1.Yetkin Karasu. Menopoz: Biyolojik Nedenler, Klinik Sonuçlar ve Kanıta Dayalı Yönetim. gms [Internet]. 01 Kasım 2025;2(3):62-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA77UB32HW