Derleme

Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH

Cilt: 3 Sayı: 1 28 Şubat 2026
PDF İndir
TR EN

Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH

Öz

Metabolik disfonksiyonla ilişkili steatohepatit (MASH) önceki adıyla alkolsüz steatohepatit (NASH), NAFLD/MASLD kökeninden gelişen inflamasyonla ve karaciğerde fibrozis ile karakterize olan oldukça önemli ve kronik karaciğer hastalıklarından biridir. MASH obezite, tip 2 diabetes mellitus, dislipidemi gibi metabolik bozukluklarla güçlü bir şekilde ilişki göstermektedir. Hastalık karaciğer dokusunda fibrozis ve skarlaşmanın artmasıyla siroza ilerleyebilir ayrıca hepatoselüler karsinoma (HCC) gibi ciddi karaciğer komplikasyonlarına zemin hazırlayabilir. Bu bağlamda dünya çapında yaklaşık %25'ten fazla insanı etkileyerek küresel çapta giderek yaygınlaşan agresif bir karaciğer hastalığıdır. 2023 yılında yayımlanan konsensüs sonucunda değişen terminolojiyle birlikte NAFLD yerine metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD); NASH yerine ise metabolik disfonksiyonla ilişkili steatohepatit (MASH) terimleri şeklinde güncellenmiştir. Bu yenilik hastalığın metabolizmayla olan ilişkisini vurgulayarak "alkol dışı" tanımının sebep olduğu damgalamayı ortadan kaldırmıştır. Yeni terminolojiyle birlikte tanı kriterlerinde de çeşitli değişiklikler meydana gelmiştir ve tanının daha net olması sağlanmıştır. MASH kompleks bir hastalık olduğundan patogenezi oldukça karmaşıktır. Hepatik lipid birikimi sonucu lipotoksik etkiler, ROS sonucu oksidatif stresin artışı, kas ve kalp üzerine sistemik etkileri ve bağırsak mikrobiyotası hastalığın patogenezini etkileyen faktörlerden yalnızca birkaçıdır. Günümüzde yapılan araştırmalarda GWAS kullanımı sonucu hastalığın prognozunda çeşitli varyantların (SNP'lerin) rol oynadığı belirlenmiştir. PNPLA3, TM6SF2, GCKR, HSD17B13 ve MBOAT7 gibi SNP'lerin hastalık gelişimiyle ilişkili olabileceği keşfedilmiştir. Hastalığın ilerleyişinde yalnızca genetik değil aynı zamanda epigenetik faktörlerin, farklı sinyal yolaklarının da etkili olduğu belirlenmiştir. Bu derlemede, MASH'in güncel sınıflandırması, hücresel ve moleküler mekanizmaları hastalığın patogenezi literatür verileri doğrultusunda ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Chen G, Ni Y, Nagata N, et al. Micronutrient antioxidants and nonalcoholic fatty liver disease. Int J Mol Sci. 2016;17:1379.
  2. Rinella ME, Lazarus JV, Ratziu V, et al. A multi-society Delphi consensus statement on new fatty liver disease nomenclature. J Hepatol. 2023;79:1542-56.
  3. American Liver Foundation. Nonalcoholic Steatohepatitis (NASH) [Internet]. American Liver Foundation; 31 Temmuz 2025. Erişim adresi: https://liverfoundation.org/liver-diseases/fatty-liver-disease/nonalcoholic-steatohepatitis-nash/.
  4. Pfister D, Núñez NG, Pinyol R, et al. NASH limits anti-tumour surveillance in immunotherapy-treated HCC. Nature. 2021;592:450-6.
  5. Younossi ZM, Anstee QM, Marietti M, et al. Global burden of NAFLD and NASH: trends, predictions, risk factors and prevention. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2018;15(1):11–20.
  6. Tholey D, Nguyen M. Metabolic Dysfunction–Associated Liver Disease (MASLD) [Internet]. MSD Manual; Nisan 2025. Erişim adresi: https://www.msdmanuals.com/professional/hepatic-and-biliary-disorders/approach-to-the-patient-with-liver-disease/metabolic-dysfunction-associated-liver-disease-masld.
  7. Bhadoria AS, Kedarisetty CK, Bihari C, et al. Impact of family history of metabolic traits on severity of non-alcoholic steatohepatitis related cirrhosis: A cross-sectional study. Liver Int. 2017;37:1397-404.
  8. Schwimmer JB, Celedon MA, Lavine JE, et al. Heritability of nonalcoholic fatty liver disease. Gastroenterology. 2009;136:1585-92.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Mikrobiyoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

30 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

5 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Ak Aksoy, S. (2026). Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 1-7. https://izlik.org/JA87CY58GE
AMA
1.Ak Aksoy S. Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH. gms. 2026;3(1):1-7. https://izlik.org/JA87CY58GE
Chicago
Ak Aksoy, Seçil. 2026. “Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 3 (1): 1-7. https://izlik.org/JA87CY58GE.
EndNote
Ak Aksoy S (01 Şubat 2026) Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 3 1 1–7.
IEEE
[1]S. Ak Aksoy, “Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH”, gms, c. 3, sy 1, ss. 1–7, Şub. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87CY58GE
ISNAD
Ak Aksoy, Seçil. “Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 3/1 (01 Şubat 2026): 1-7. https://izlik.org/JA87CY58GE.
JAMA
1.Ak Aksoy S. Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH. gms. 2026;3:1–7.
MLA
Ak Aksoy, Seçil. “Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 1, Şubat 2026, ss. 1-7, https://izlik.org/JA87CY58GE.
Vancouver
1.Seçil Ak Aksoy. Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Karaciğer Hastalıklarında Yeni Kavramlar: MAFLD ve MASH. gms [Internet]. 01 Şubat 2026;3(1):1-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87CY58GE