TR
EN
Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler
Öz
Aterosklerotik kardiyovasküler hastalık (ASCVD), temelde apolipoprotein B (apoB) içeren lipoproteinlere yaşam boyu maruziyetin kümülatif bir sonucudur. Genetik epidemiyoloji, Mendel randomizasyon çalışmaları ve geniş ölçekli randomize klinik çalışmalar, düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterolü (LDL-K) ve apoB partikül yükünün ateroskleroz için nedensel belirleyiciler olduğunu açık biçimde ortaya koymuştur. Bu doğrultuda güncel lipid tedavisi, klasik statin merkezli ve basamaklı yaklaşımdan uzaklaşarak daha erken başlanan, daha derin ve bireyselleştirilmiş stratejilere yönelmiştir. Statinler lipid düşürücü tedavinin temelini oluşturmaya devam etse de, çok yüksek riskli hastalarda hedeflere ulaşmada yetersiz kalabilmeleri ve statin intoleransı, yeni ilaç sınıflarının klinik pratiğe girmesini hızlandırmıştır. Proprotein konvertaz subtilisin/keksin tip 9 (PCSK9) monoklonal antikorları, statin tedavisine eklendiğinde belirgin LDL-K düşüşü ve kardiyovasküler olaylarda anlamlı azalma sağlamaktadır. Küçük girişimci RNA (siRNA) temelli tedaviler, özellikle inclisiran, seyrek dozlama ile kalıcı LDL-K düşüşü sunarak tedavi uyumu sorununa yenilikçi bir çözüm getirmektedir. Bempedoic acid, statin intoleransı olan hastalarda olay azaltıcı etkisi kanıtlanmış bir alternatif olarak öne çıkarken, anjiyopoietin benzeri protein 3 (ANGPTL3) inhibisyonu LDL reseptöründen bağımsız lipid düşüşü sağlayarak ailesel hiperkolesterolemide önemli bir seçenek sunmaktadır. LDL-K’nin ötesinde, lipoprotein(a) [Lp(a)] genetik olarak belirlenen, bağımsız ve nedensel bir kardiyovasküler risk faktörü olarak giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Lp(a)’yı hedefleyen yeni nesil antisens ve siRNA tedavileri, rezidüel kardiyovasküler riskin azaltılmasında gelecek vaat eden bir yaklaşım olarak lipidolojide yeni bir dönemin habercisidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Baigent C, Blackwell L, Emberson J, Cholesterol Treatment Trialists’ (CTT) Collaboration. Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol: a meta-analysis of data from 170 000 participants in 26 randomised trials. Lancet. 2010;376:1670-81.
- Grundy SM, Stone NJ, Bailey AL, et al. 2018 AHA/ACC guideline on the management of blood cholesterol. Circulation. 2019;139:e1082–e1143.
- Mach F, Baigent C, Catapano AL, et al. 2019 ESC/EAS guidelines for the management of dyslipidaemias. Eur Heart J. 2020;41:111-88.
- Lloyd-Jones DM, Morris PB, Ballantyne CM, et al. 2022 ACC expert consensus decision pathway on the role of nonstatin therapies for LDL-cholesterol lowering. J Am Coll Cardiol. 2022;80:1366-418.
- Virani SS, Morris PB, Agarwala A, et al. 2021 ACC expert consensus decision pathway on ASCVD risk reduction in patients with persistent hypertriglyceridemia. J Am Coll Cardiol. 2021;78:960-93.
- Cannon CP, Blazing MA, Giugliano RP, et al. Ezetimibe added to statin therapy after acute coronary syndromes (IMPROVE-IT). N Engl J Med. 2015;372:2387-97.
- Kim BK, Hong SJ, Lee YJ, et al. A strategy of high-intensity statin therapy versus moderate-intensity statin therapy in patients with coronary artery disease (LODESTAR). Lancet. 2022;400:380-90.
- Nissen SE, Stroes E, Dent-Acosta RE, et al. Efficacy and tolerability of evolocumab vs ezetimibe in patients with statin intolerance. JAMA. 2016;315:1580-90.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İç Hastalıkları
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
28 Şubat 2026
Gönderilme Tarihi
1 Kasım 2025
Kabul Tarihi
13 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 1
APA
Demirçelik, M. B. (2026). Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 18-21. https://izlik.org/JA45TL73HJ
AMA
1.Demirçelik MB. Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler. gms. 2026;3(1):18-21. https://izlik.org/JA45TL73HJ
Chicago
Demirçelik, Muhammed Bora. 2026. “Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 3 (1): 18-21. https://izlik.org/JA45TL73HJ.
EndNote
Demirçelik MB (01 Şubat 2026) Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 3 1 18–21.
IEEE
[1]M. B. Demirçelik, “Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler”, gms, c. 3, sy 1, ss. 18–21, Şub. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45TL73HJ
ISNAD
Demirçelik, Muhammed Bora. “Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 3/1 (01 Şubat 2026): 18-21. https://izlik.org/JA45TL73HJ.
JAMA
1.Demirçelik MB. Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler. gms. 2026;3:18–21.
MLA
Demirçelik, Muhammed Bora. “Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 1, Şubat 2026, ss. 18-21, https://izlik.org/JA45TL73HJ.
Vancouver
1.Muhammed Bora Demirçelik. Lipid Yönetiminde Yeni Dönem: ApoB Merkezli Yaklaşımlar ve Gelişen Tedaviler. gms [Internet]. 01 Şubat 2026;3(1):18-21. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45TL73HJ