Derleme

Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri

Cilt: 3 Sayı: 1 28 Şubat 2026
PDF İndir
TR EN

Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri

Öz

Endokrin bozucu kimyasalların (EDC) karsinogenezdeki rolü, hormon bağımlı kanserlerde hormon sentezi, salınımı, taşınması, metabolizması ve reseptör aracılı sinyal iletim yollarına müdahale edilmesini kapsamaktadır. Giderek artan sayıda kanıt, EDC maruziyetinin epigenetik mekanizmalar aracılığıyla kanser gelişimini etkileyebileceğini ve bu etkinin uzun dönemli ve potansiyel olarak nesiller arası sonuçlara yol açabileceğini göstermektedir. Mevcut kanıtlar, EDC maruziyeti ile ilişkili kanser riskinin yalnızca maruziyetin varlığına değil, maruziyetin düzeyine, süresine ve özellikle maruziyetin gerçekleştiği gelişimsel döneme bağlı olarak belirlendiğini ortaya koymaktadır. Endokrin bozucu kimyasallar arasında, Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından Grup 1 insan kanserojeni olarak sınıflandırılan başlıca bileşikler 2,3,7,8-tetraklorodibenzo-p-dioksin (TCDD), poliklorlu bifeniller (PCB’ler) ve dietilstilbestroldür (DES). Gerçek yaşamda EDC maruziyeti genellikle çoklu bileşiklerin eşzamanlı maruziyetini içermekte olup, mekanistik ve epidemiyolojik verileri birleştiren translasyonel çalışmalara duyulan gereksinimi ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. La Merrill MA, Vandenberg LN, Smith MT. Consensus on the key characteristics of endocrine-disrupting chemicals as a basis for hazard identification. Nat Rev Endocrinol. 2020;16:45-57.
  2. Bergman Å, Heindel JJ, Jobling S. State of the science of endocrine disrupting chemicals – 2012 (WHO/UNEP). World Health Organization/UNEP Report. 2012.
  3. Manić L, Wallace D, Onganer PU, Taalab YM, Farooqi AA, Antonijević B, Djordjevic AB. Epigenetic mechanisms in metal carcinogenesis. Toxicol Rep. 2022;9:778-87.
  4. Gore AC, Chappell VA, Fenton SE, et al. EDC-2: The Endocrine Society’s Second Scientific Statement on Endocrine-Disrupting Chemicals. Endocr Rev. 2015;36:E1-E150.
  5. European Chemicals Agency (ECHA). Endocrine disruptors assessment / legislation information. Updated Jan 2025.
  6. Tsuda H, Naito A, Kim CK. Carcinogenesis and its modification by environmental endocrine disruptors: in vivo experimental and epidemiological findings. Jpn J Clin Oncol. 2003;33:259-70.
  7. Yin Z, Jin X, Mao C, et al. Analysis of toxicity and mechanisms of DEHP in prostate cancer with network toxicology and molecular docking strategy. Int J Surg. 2025;111:1454-7.
  8. Palmer JR, Wise LA, Hatch EE. Prenatal diethylstilbestrol exposure and risk of breast cancer. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2006;15:1509-14.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endokrinoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

4 Aralık 2025

Kabul Tarihi

11 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Keskin, M., Or Koca, A., Yetkin, İ., & Cesur, M. (2026). Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 22-27. https://izlik.org/JA92MD26GE
AMA
1.Keskin M, Or Koca A, Yetkin İ, Cesur M. Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri. gms. 2026;3(1):22-27. https://izlik.org/JA92MD26GE
Chicago
Keskin, Müge, Arzu Or Koca, İlhan Yetkin, ve Mustafa Cesur. 2026. “Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 3 (1): 22-27. https://izlik.org/JA92MD26GE.
EndNote
Keskin M, Or Koca A, Yetkin İ, Cesur M (01 Şubat 2026) Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 3 1 22–27.
IEEE
[1]M. Keskin, A. Or Koca, İ. Yetkin, ve M. Cesur, “Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri”, gms, c. 3, sy 1, ss. 22–27, Şub. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92MD26GE
ISNAD
Keskin, Müge - Or Koca, Arzu - Yetkin, İlhan - Cesur, Mustafa. “Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi 3/1 (01 Şubat 2026): 22-27. https://izlik.org/JA92MD26GE.
JAMA
1.Keskin M, Or Koca A, Yetkin İ, Cesur M. Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri. gms. 2026;3:22–27.
MLA
Keskin, Müge, vd. “Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri”. Güven Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 1, Şubat 2026, ss. 22-27, https://izlik.org/JA92MD26GE.
Vancouver
1.Müge Keskin, Arzu Or Koca, İlhan Yetkin, Mustafa Cesur. Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Kanserojen Etkileri. gms [Internet]. 01 Şubat 2026;3(1):22-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92MD26GE