Değişen İklim Koşullarında Hidrolojik Tasarım Parametresinin Tahmininde Potansiyel Endişenin İncelenmesi

Öz

Hidrolik yapıların tasarım parametrelerinin tahmininde dikkate alınan geleneksel yaklaşımlar, analizde kullanılacak verilerin durağan olduğunu varsaymaktadır. Ancak, hidrolojik döngünün normal işleyişi iklim değişikliği nedeniyle bozulduğu için durağanlık varsayımı geçerliliğini yitirmiştir. Daha da ötesi, durağan olmayan koşullar altında hidrolik yapılar için gerekli tasarım parametresinin tahmini, söz konusu yapı için başarısızlığın kanıtı olacaktır. Çalışmanın amacı, Fırat-Dicle nehir havzası için 2 saat süreli maksimum yağışın bölgesel frekans dağılım özelliğinin durağan olmayan koşullarda ne gibi farklılık göstereceğini ortaya çıkarmaktır. Bu amaç için ITA ve PITA yaklaşımları kullanıldı. Maksimum yağmur serilerinin yaklaşık %83'ünde trend tespit edildi, bu miktarında %80'inde artan değişim bulundu. Tüm yağış serilerinin bölgesel frekans dağılımındaki değişkenliği ortaya çıkarmak için ITA yöntemiyle oluşturulan birinci yarı ve ikinci yarının veri serilerine L-momentler algoritması uygulanmıştır. Bazı risk seviyeleri için elde edilen niceliklerde dikkate değer farklılıklar tespit edildi.

Anahtar Kelimeler

• Fırat-Dicle Havzası
• Frekans Analizi
• Maksimum Yağmur

Scrutinization of Potential Concern in Estimating Hydrological Design Parameter in Changing Climate Conditions

Öz

Traditional approaches considered in estimating the design parameters of hydraulic structures assume that the data to be used in the analysis is stationary. However, the assumption of stationary has lost its validity, as the normal functioning of the hydrological cycle is deteriorated by climate change. Furthermore, the estimation of the required design parameter for hydraulic structures under non-stationary conditions would be evidence of failure for the structure in question. The aim of the study was to come up with what the regional frequency distribution characteristic of maximum rainfall with 2-h duration for the Euphrates-Tigris river basin would differ under non-stationary conditions. For this purpose, ITA and PITA approaches were used. Trends were detected in approximately 83% of the maximum rainfall series, with increasing variation in 80% of this amount. In order to reveal the variability in the regional frequency distribution of all rainfall series, the L-moments algorithm was applied to the data series of the first halve and second halve formed by the ITA method. It was found that remarkable differences were detected in the quantiles obtained for some risk levels.

Anahtar Kelimeler

• Euphrates-Tigris basin
• frequency analysis
• maximum rainfall

Kaynakça

1. Wang HJ, Chen YN and Chen ZS (2012). Spatial distribution and temporal trends of mean precipitation and extremes in the arid region, northwest of China, during 1960–2010. Hydrological Processes. 27:1807-1818.
2. Yurekli K (2021). Scrutinizing variability in full and partial rainfall time series by different approaches. Natural Hazards. 105:2523-2542.