A research on the determination of the potential and fruit properties of fruit species growing naturally and processed in the food industry in Merzifon district

Abstract

This research was carried out in Merzifon District and villages of Amasya province between 2021-2022 years. In 2021, the natural rosehip, hawthorn, and cornelian cherry populations in these areas were identified. Detailed observations and analyses of 27 rosehip, 21 hawthorn, and 10 cornelian cherry genotypes, selected through pre-selection, were conducted in 2022. . In the study, average fruit weight for rosehip genotypes is 0.85-3.12 g, fruit length is 16.27-23.11 mm, fruit width is 9.56-16.37 mm, number of seeds is 15.33-40.60 pieces/fruit, water-soluble dry matter content is 9.2-22.8%, total solids content is 39.43-78.14%, pH 3.45-4.45 and titratable acidity 0.93-3.48%; Average fruit weight for hawthorn genotypes is 2.07-4.62 g, fruit length is 12.81-17.82 mm, fruit width is 14.96-20.55 mm, number of seeds is 2.17-4.87 pieces/fruit, water-soluble solid content is 13.2-32.4%, total dry matter content is 20.13-59.73%, pH 3.03-3.74 and titratable acidity 0.8-3.08%; For cornelian cherry genotypes, average fruit weight is 1.18-2.43 g, fruit length is 15.57-20.26 mm, fruit width is 10.40-13.83 mm, number of seeds is 1 piece/fruit, water-soluble solids content is 11-17%, total dry matter content is 9.92-78.93%, pH 2.72-3.51 and titratable acidity were found between 0.8- 2.41%.

Keywords

• Rosehip (Rosa canina L.)
• cornelian cherry (Cornus mas L.)
• hawthorn (Crataegus spp.)
• Merzifon.

Merzifon ilçesinde doğal olarak yetişen ve gıda sanayisinde işlenen meyve türlerinin potansiyelinin ve meyve özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma

Öz

Bu araştırma, 2021-2022 yılları arasında Amasya ili Merzifon ilçe ve köylerinde yürütülmüştür. 2021 yılında, bu alanlarda doğal olarak bulunan kuşburnu, alıç, kızılcık populasyonu belirlenmiştir. Bunlar arasından da ön seçimle belirlenen 27 kuşburnu, 21 alıç ve 10 kızılcık genotiplerinin detaylı gözlem ve analizi 2022 yılında yapılmıştır. Araştırma sonucunda; Kuşburnu genotipleri için ortalama meyve ağırlıkları 0.85-3.12 g, meyve boyları 16.27-23.11 mm, meyve enleri 9.56-16.37 mm, tohum sayıları 15.33-40.60 adet/meyve, suda çözünebilir kuru madde miktarı %9.2-22.8, toplam kuru madde miktarı %39.43-78.14, pH 3.45-4.45 ve titre edilebilir asitlik ise %0.93- 3.48; alıç genotipleri için ortalama meyve ağırlıkları 2.07-4.62 g, meyve boyları 12.81-17.82 mm, meyve enleri 14.96-20.55 mm, tohum sayıları 2.17-4.87 adet/meyve, suda çözünebilir kuru madde miktarı %13.2-32.4, toplam kuru madde miktarı %20.13-59.73, pH 3.03-3.74 ve titre edilebilir asitlik ise %0.8- 3.08; kızılcık genotipleri için ortalama meyve ağırlığı 1.18-2.43 g, meyve boyları 15.57-20.26 mm, meyve enleri 10.40-13.83 mm, tohum sayıları 1 adet/meyve, suda çözünebilir kuru madde miktarı %11-17, toplam kuru madde miktarı %9.92-78.93, pH 2.72-3.51 ve titre edilebilir asitlik ise %0.8- 2.41 arasında bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kuşburnu (Rosa canina L.)
• kızılcık (Cornus mas L.)
• alıç (Crataegus spp.)
• Merzifon.

Kaynakça

1. Anonim. [2022]. T.C. Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çölleşme Ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlügü. Doğal Alıç (Crataegus Spp.) Populasyonlarındaki İri Ve Sarı Meyveli Tiplerin Belirlenmesi, Moleküler Karakterizasyonu, Vejetatif Çoğaltma Kapasiteleri İle Kurak-Yarıkurak Alanlarda Kullanım İmkânlarının Belirlenmesi Ve Muhafazası Projesi. Sonuç Raporu, Ankara-2022.
2. Anonim.(2021-2022). Merzifon İlçe Meteoroloji Müdürlüğü 2020-2021 Yılları Bazı İklim Verileri.
3. Anonim.(2021a). Merzifon İlçe Tarım Ve Orman Müdürlüğü Gıda Ve Yem Birimi Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi Verileri
4. Anonim.(2021b). Merzifon İlçesinde Meyve İşleyen Gıda Sanayi İşletmelerinden Alınan Sözlü Bilgiler
5. Anonim.(2012). ‘Yıldız’ kuşburnu çeşidi (Arı Fidan). (http:// www.tarim. gov.tr/bugem /ttsm/menu/ 30/ kayit-listeleri) (Meyve Ve Asma Çeşit Listesi (Fruit/Vine).
6. Anonim.(2015).‘Gerçekcioğlu’ kuşburnu çeşidi.
7. http://www.tarim.gov.tr/bugem/ttsm/ menu/30/kayit–listeleri (Meyve Ve Asma Çeşit Listesi (Fruit/Vine).
8. Akça, N.(2020). Niksar’da(Tokat) doğal olarak yetişen alıç(crataegus spp.) genotiplerinin ön seleksiyonu. Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ordu.

9. Artık, N., & Ekşi, A.(1988). Bazı yabani meyvelerin (kuşburnu, yemişen, alıç, yaban mersini, kızılcık) kimyasal bilesimi üzerine araştırma. Gıda Sanayi. 9, 33-34.
10. Balta, M.F., Çelik, F., Türkoğlu, N., Özrenk, K., & Özgökçe, F. (2006). Some fruit traits of hawthorn (crataegus sp.) genetic resources from Malatya, Turkey. Research Journal Of Agriculture And Biological Sciences, 2(6), 531-536.
11. Başar, Y. ve İ, Demirtaş. [2025]. Kuşburnu Bitkisinin Kullanım Alanları Ve Katma Değerli Ürünlerin Eldesi. https://www.researchgate.net/publication/387697201. 3 Ocak 2025, Bölüm 36: 349-357.
12. Bayoğlu, Ş. (2021). Farklı yörelerden toplanan kızılcık (cornus mas l.) genotiplerinin meyve özellikleri yönünden değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi, Bursa, Türkiye. Bostan, S.Z., & Günay, K.(2014). “Hayward (Actinidia deliciosa planch) kivi çeşidinin meyve kalitesi üzerine rakım ve yöneyin etkisi.” Akademik Ziraat Dergisi, 3(1), 13-22, 2014.
13. Cangi, R., & Karadeniz, T. (1999). Ordu ekolojisinde yetiştirilen hayward kivi çeşidinde (A. deliciosa) bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin değişimi üzerine bir araştırma. http://www. qafqaz.edu. 12 (b) - 2007 Issn: 1307-3311, Rakımın meyve yetiştiriciliğinde önemi ve etkileri Az/Journal/Ordu
14. Cemeroğlu, B. (1992). Meyve ve sebze işleme endüstrisinde temel analiz metodları. Bilim Ve Teknik Araştırma Vakfı Yayınları, Üniversite Kitapları Serisi, No:02-2, Ankara, 381.
15. Çelik, F. (2007). Van gölü havzası kuşburnu (Rosa spp.) genetik kaynaklarının seleksiyonu ve mevcut biyolojik çeşitliliğin tespiti. Doktora Tezi, Yüzüncü Yıl Üni. Van
16. Çelik, H. (1996). Bağcılıkta anaç kullanımı ve yetiştiricilikte önemi. Anadolu. J. Of Agri. 6(2), 127- 148.
17. Demirsoy, M.(2016). Sera koşullarında farklı yapay ışık, renk ve kaynaklarının (L. esculentum mill.) biber (C. annuum l.) ve patlıcanda (S. melongena l.) fide büyüme, gelişme, kalite ve dikim sonrası adaptasyonlarına etkilerinin kantitatif yöntemlerle incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniv. Fen Bilimleri Enstitüsü, 157s, Samsun.
18. Doğan, A., & Kazankaya, A. (2006). Fruit properties of rose hip species grown in lake Van basin (Eastern Anatolia Region). Asian Journal Of Plant Sciences, 5 (1):120-122.
19. Doğan, A. , Uyak, C. , Akçay, A. , Keskin, N. , Gazioglu Şensoy, R. İ. , Çelik, F. , Kunter, B. , Çavuşoğlu, Ş. & Özrenk, K. (2020). Hizan (Bitlis) koşullarında yetiştirilen üzüm çeşitlerinin klorofil miktarları ve stoma yoğunluklarının belirlenmesi . Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi , 30 (4) , 652-665 .
20. Ekincialp, A. (2007). Hakkari yöresi’nde doğal olarak yetişen kuşburnuların (Rosa spp.) seleksiyonu. (Yüksek Lisans Tezi, Basılmamış). Y.Y.Üniv. Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
21. Encu, T. (2015). Doğu anadolu bölgesinin bazı lokasyonlarından (Van-Hakkari-Şırnak) alınan kuşburnu (Rosa canina l.) meyvelerinin pomolojik ve bazı biyokimyasal özelliklerinin belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Van, 2015.
22. Ercişli, S. (1996). Gümüşhane ve ilçelerinde doğal olarak yetişen kuşburnuların (Rosa ssp.) seleksiyon yoluyla ıslahı ve çelikle çoğaltma imkânları üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Erzurum, 1996;10-56.
23. Ercişli, S. (2004). Cornelian cherry germplasm resources of Turkey. J Fruit Ornament Plant Res 12:87–92
24. Ercişli, S. & Güleryüz, M. (2005).Rose hip utilization in turkey. proceedings of the I.International Rose Hip Conference, Acta Hort.(690):77–82
25. Erdoğan, S., Yalçınkaya, E. & Eti, S. (2001). Batı karadeniz bölgesinde seleksiyonu yapılan kızılcık tiplerinin teknolojik özellikleri üzerine araştırmalar. I. Sert Çekirdekli Meyveler Sempozyumu 25 28 Eylül 2001, Yalova, 567-570.
26. Ertan, Ü., Özelkök, S., Yürektürk, M., & Demirören, S. (1982). Marmara bölgesinin muhtelif yörelerinde yetiştirilen bazı standard şeftali çeşitlerinin hasat sonrası fizyolojileri üzerinde araştırmalar. redhaven. Sert Çekirdekli Meyveler Sonuç Raporu, Yalova, 134s.
27. Eşitken, A. (1992). Erzincan’da yetiştirilen hasanbey, şalak ve şekerpare kayısı ceşitlerinde meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişmeler ile hasat kriterlerinin saptanması üzerinde bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahce Bitkileri Bölümü Yüksek Lisans Tezi, S.85.
28. Eşitken, A.(2006). Vitamin fizyolojisi. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Ders Notu, Erzurum.
29. Gazioğlu, R.İ. (2000). Van yöresinde yetişen alıçlar. Yüksek Lisans Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
30. Genç, C. (2015). Giresun ili merkez ilçede kızılcık (Cornus mas l.) seleksiyonu (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezinden Edinilmiştir. (Tez No. 382870).
31. Güneş, M. (1997). Tokat yöresinde doğal olarak yetişen kuşburnuların (Rosa spp.) seleksiyon yoluyla ıslahı ve çelikle çoğaltma imkanları üzerinde bir araştırma. Doktora Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi. Fen Bilimleri.Enstitüsü, Van.
32. Güneş, M., & Şen, SM. (2001). Tokat yöresinde doğal olarak yetişen kuşburnuların (Rosa ssp.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerinde bir araştırma. Bahçe 2001; 30(1-2): 9-16.
33. Güleryüz, M.(1977). Erzincan’da yetistirilen bazı önemli elma ve armut çesitlerinin pomolojileri ile döllenme biyolojileri üzerinde araştırmalar. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Yay. No: 229, Erzurum, s.180.
34. Gürlen, A., Gündoğdu, M., Özer, G., Ercisli, S., & Duralija, B. (2020). Primary, secondary metabolites and molecular characterization of hawthorn (Crataegus spp.) genotypes. Agronomy, 10(11): 1731.
35. Gürsoy, S.(2016).Bahçesaray yöresi alıç türlerinin pomolojik ve biyokimyasal özelliklerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Ens. Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Van.
36. Kalyoncu, İ. H. (1996). Konya yöresindeki kızılcık (Cornus mas l.) tiplerinin bazı özellikleri ve farklı nem ortamlarındaki köklenme durumu üzerine bir araştırma (Doktora Tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezinden Edinilmiştir. (Tez No. 57156)
37. Karaçalı, İ. (1990). "Bahçe Ürünlerinin Muhafazası Ve Pazarlanması”, Ege Üniv. Zir. Fak. Yayınları S. 494.
38. Karaçalı, İ.(2002). Bahçe Ürünlerinin Muhafaza Ve Pazarlanması. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, No:494.
39. Kara, Z., & Gerçekçioğlu, R. (1992). Tokat yöresinde doğal olarak yetişen kuşburnu (Rosa spp.) tiplerinin birisinin fenolojik ve pomolojik özellikleri üzerinde araştırmalar. 1. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi Cilt:1 (Meyve), 623, İzmir, 1992.
40. Karadeniz, T. (1995). Görele'de (Giresun) yetişen kızılcıkların (Cornus mas l.) seleksiyonu üzerine bir araştırma. (1-2) (Bahçe (24)), 36-44. Yalova.
41. Karadeniz, T., & Kalkışım, Ö. (1996). Edremit ve Gevaş ilçelerinde yetişen alıç (Crataegus azarous L.) tiplerinin meyve özellikleri ve ümitvar tiplerin seçimi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 6 (1), 27-33.
42. Karadeniz, T. (2019). Ordu yöresinde yetişen kızılcıkların (Cornus mas l.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerine araştırmalar. Uazimder Uluslararası Anadolu Ziraat Mühendisliği Bilimleri Dergisi. (2): 1-5.
43. Karlıdağ, H.(1998). Hekimhan (Malatya)' da farklı rakımlarda yetiştirilen bazı kayısı çeşitlerinde meyvenin fiziksel ve kimyasal özelliklerindeki değişimin incelenmesi. Atatürk Üni. Fen Bil.Ens. Y.Lisans Tezi. 109s
44. Kantemiz, A.(2022). Sakarya ili karasu ilçesinde kızılcık (Cornus mas L.) seleksiyonu( Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı, Kayseri, 2022.
45. Kaygısız, H., & Aybak, H.Ç. (2000). Narenciye yetiştiriciliği, Hasad Yayıncılık, 2000.
46. Kayahan, S., Ozdemir, Y., & Gulbag, F. (2022). Functional Compounds and Antioxidant Activity of Rosa Species Grown In Turkey. ErwerbsObstbau, 1-8.
47. Kazankaya, A., Koyuncu, F., Askın, M.A., Yarılgaç, T., & Özrenk, K. (2002). Fruit traits of rosehips (Rosa spp.) selections of Edremit and gevas plains. Bulletin of Pure And Applied Sciences, 21(2) 87–92, 2002.
48. Kökosmanlı, M., & Keleş, F. (2000). Erzurum’da yetiştirilen kızılcık meyvesinin marmelat ve pulpa işlenerek değerlendirilmesi. Gıda 25(4): 289-298.
49. Köksal, F., & Tuğlu A. M., (2025). Atık Kuşburnu Çekirdeğinin Kullanımı, Ekonomik Değeri ve İnsan Sağlığı Üzerine Bir Araştırma. Multidisipliner Yaklaşımlarla Coğrafya Dergisi, 3(2), 95-112.)
50. Kurnaz, Ş. (1989). Bazı önemli şeftali çeşitlerinin derim öncesi ve derim sonrası fizyolojileri üzerinde araştırmalar. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.
51. Kurucu, S., & Kesikoglu, C.(1990). Rosa (gül) türleri meyvelerinin bileşimi ve biyolojik aktivitesi. Farmakoloji Bilim Dergisi, Sayı (265): 42–43.
52. Lidiková, J., Čeryová, N., Grygorieva, O., Bobková, A., Bobko, M., Árvay, J., Šnirc, M., Ňorbová, M., Harangozo, Ľ ., & Kňazovická, V. [2024]. Cornelian cherry (Cornus mas L.) as a promising source of antioxidant phenolic substances and minerals. Eur Food Res Technol 250, 1745–1754. https://doi. org/10.1007/s00217-024-04513-z.
53. Martinović, A., Cavoski, I. [2020]. The exploitation of cornelian cherry (Cornus mas L.) cultivars and genotypes from Montenegro as a source of natural bioactive compounds. Food Chemistry, 318. https://doi.org/10.1016/j. foodchem.2020.126549.
54. Mert, C. ve B. Müftüoğlu. [2024]. Ziraat, Orman ve Su Ürünlerinde Araştırma, Uygulama ve Analiz-2024. Kızılcık Meyvesinin Morfolojik Ve Kimyasal Özellikleri İle Kullanım Potansiyeli. Bölüm XVI. Kızılcık Meyvesinin Morfolojik Ve Kimyasal Özellikleri İle Kullanım Potansiyeli. 269. https://www.researchgate.net/publication/387558159 . e-ISBN: 978-2-38236-774-2 DOI: 10.5281/zenodo.14540965.
55. Nas, Y., & İ. Duman. (2017). Farklı toprak tiplerinde yetiştirilen sanayi domatesinde son sulama uygulamalarının verim ve meyve kalite özelliklerine etkisi, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 54 (2), 223-230s.
56. Okatan, V. (2016). Determination of some physical and chemical properties of native cornelian cherry (Cornus mas L.) district of Almus (Tokat). Scientific Papers. Series B, Horticulture, LX, 21-25.
57. Özçağlar, A. (1988). “Türkiye’de tarım alanlarının coğrafi dağılışının doğal çevre ile ilişkisi”, Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Coğrafya Araştırmaları Dergisi, Sayı: 11, s.131-150,
58. Paydaş, S., & Kaşka, N. (1993). Differences in fruit bud formation on strawberries grown at sea level and high altitude. Acta Hort. 345.
59. Sağır, S. (2010). Akıncılar yöresinde doğal olarak yetişen kuşburnuların (Rosa spp.) seleksiyon yoluyla ıslahı. Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi Fen Bil. Ens. Bahçe Bitkileri ABD. Ordu
60. Scheerens, J.C.(2001). Phytochemicals and the consumers: factors affecting fruit and vegetable consumption and the potential for increasing small fruit in the diet. Horttech, 11:547-556.
61. Selçuk, E. (2010). Erzincan yöresinde yetiştirilen kızılcıkların (Cornus mas L.) fenolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen BilimleriEnstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim dalı, Yüksek Lisans Tezi, Van, 56s.
62. Shaw, D.V. (1988). Genotypic variation and genotypic correlation for sugars and organic acis of strawberries. J. Am. Soc. Hort-Sci. 113:770-774.
63. Sistrunk, W.A., & Morris, J.R.(1985). Strawberry Quality: Influence of cultural and environmental faktors. In evalitaion of quality of fruits and vegetables. H.E. Pattee ed. AVI Publishing co. Westport. CN.
64. Topdaş, E.F., Çakmakçı, S., & Çakıroğlu, K. (2017). The antioxidant activity, vitamin C contents, physical, chemical and sensory properties of ice cream 67 supplemented with cornelian cherry (Cornus mas L.) Paste. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 23(5), 691-697.
65. Tural, S., & Koca, I. (2008). Physico-chemical and antioxidant properties of cornelian cherry fruits (Cornus mas L.) grown in Turkey. Scientia Horticulturae,116(4), 362-366.
66. Türkben, C., Çopuri, O.U., Tamer, C.E., & Senel, Y. (1999). Bursa yöresinde yetişen kuşburnuların (Rosa spp.) meyve karakteristikleri üzerinde bir araştırma. Türkiye 3. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi. 809-814, Ankara,14-17 Eylül 1999.
67. Türkoğlu, N., Şensoy, İ., & Gazioğlu, R. (1999). Konya’nın derebucak ilçesinde yetişen kızılcıkların (Cornus mas L.) seleksiyonu üzerine bir ön çalışma. III. Bahçe Bitkileri Kongresi Bildirileri. 768-771.
68. Türkoğlu, N., & Muradoğlu, F. (2003). Tatvan yöresinde doğal olarak yetişen kuşburnu tiplerinin üstün özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi. Antalya 256-257.
69. Uğur, Y., Zengin, R., Ernim, C., Günhan, Z. İ., Şalva, E., & Erdoğan, S.[2024]. Changes in the phenolic, melatonin, sugar contents and antioxidant capacity, depending on ripening stage in different cornelian cherry (Cornus mas L.) fruits. Chemıstryselect, vol.9, no.7, 1-7.
70. Uzun, S.(2000). Sıcaklık ve ışığın bitki büyüme, gelişme ve verimine etkisi (III. Verim). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 15(1): 105- 108.
71. Yalçınkaya, E., Karabat, S., & Güloğlu, U. (2007). Doğu Toroslar kızılcık tiplerinin pomolojik özellikleri. Türkiye V. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, 734-737 4-7 Eylül 2007. Erzurum.
72. Yanar, M., Ercişli, S., Yılmaz, K.U., Şahiner, H., Taşkın, T., Zengin, Y., Akgül, I., & Çelik, F. (2011). Morphological and chemical diversity among hawthorn (Crataegus spp,) genotypes from Turkey. Scientific Research and Essays, Vol, 6(1): 35-38
73. Yıldırım, A.N., Şan, B., Yıldırım, F., & Göktaş, H. (2017). Isparta yöresinde doğal olarak yetişen kızılcık (Cornus mas L.) tiplerinin pomolojik özellikleri. Bahçe, 46, 249-253.
74. Yıldız, D.(2013). Gölgelemenin sırık domates yetiştiriciliğinde verim, kalite ve bazı argonomik özellikler üzerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 44 s, Tokat.
75. Yörük, E. (2006). Siirt yöresinde yetişen kuşburnuların (Rosa spp.) meyve özelliklerinin tanımlanması(Yüksek Lisans Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Van, 2006.