Pamuk çiftçilerinin iklim değişikliğine uyum stratejisi olarak ürün sigortası: Türkiye’de Aydın ili Söke ilçesi örneği

Öz

İklim değişikliği riskleriyle başa çıkmak ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini sağlamak için iklim değişimi uyum stratejileri önemlidir. Bu araştırmada Türkiye’de Avrupa Birliği tarafından tescillenen ilk pamuk ürünü olan Aydın ili Söke ilçesindeki pamuk üreticilerinin iklim değişimi adaptasyon stratejileri ele alınmıştır. Araştırmada çiftçilerle yüz yüze görüşme yoluyla yapılan anketlerden sağlanan birincil veriler kullanılmıştır. Aydın ili Söke ilçesindeki çiftçilerden basit tesadüfi olasılıklı örnekleme yöntemi ile 157 çiftçi ile anket yapılmıştır. Adaptasyon stratejilerinden biri olan ürün sigortası yaptırma üzerinde etkili faktörler binary lojistik regresyon analizi ile hesaplandı. Hesaplanan McFadden R2 (0,389), Cox & Snell R2 (0,408) ve Nagelkerke R2 (0,551) değerleri, modelin ürün sigortası stratejisini açıkladığını göstermektedir. Bu araştırmada, AUC değeri 0,887 olarak hesaplanmış olup bu değer mükemmel olarak kabul edilmektedir. Hosmer ve Lemeshow testi sonucuna göre Ki-kare: 11,439 ve p: 0,178 değerleriyle modelin verilere uyumunun iyi olduğu belirlenmiştir. Yapılan binary lojistik regresyon analizi sonucunda; göç etme ve tarımsal gelir çiftçilerin ürün sigortası yaptırma olasılığını negatif yönde etkilemesine karşın sulama yöntemini değiştirme, ilaçlama zamanını değiştirme, ürün çeşitlendirme ve yağmur duası etmenin ürün sigortası yaptırma olasılığı üzerinde pozitif etkisi olduğu belirlendi. Ürün sigortası üzerinde iklim değişimi adaptasyon stratejileri arasında en etkili faktörün ürün çeşitlendirme stratejisi olduğu görüldü. Tarımsal üretimde risklerle başa çıkabilmek için iklim değişimi uyum stratejilerinin bütüncül uygulanması hayati bir konudur. Ürün sigortası yaptırma oranının %60 olduğu göz önünde tutulduğunda çiftçilerin ürün sigortası konusunda bilgilendirilme faaliyetleri önerilir. Ayrıca 2025 yılında 36 ilde yaşanan zirai don olayları adaptasyon stratejilerinde yapılan (ilaç, gübre, ekim vb.,) zaman, yöntem ve miktar ayarlamalarına paralel olarak ürün sigortası kapsamının da genişletilmesi gerektiğini de göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Adaptasyon
• Çiftçi
• İklim Değişimi
• Pamuk
• Söke
• Strateji
• Ürün Sigortası

Crop insurance as a climate change adaptation strategy for cotton farmers: the case of Söke district of Aydın province in Türkiye

Öz

Adaptation strategies to climate change are important to manage the risks of climate change and to ensure the sustainability of agricultural production. This study focuses on the climate change adaptation strategies of cotton producers in Söke district of Aydın province, the first cotton product registered by the European Union in Türkiye. Primary data from personal interviews with farmers were used for the study. A survey was conducted among 157 farmers from Söke district of Aydın province using simple random sampling. The factors affecting crop insurance, one of the adaptation strategies, were calculated using binary logistic regression analysis. The calculated McFadden's R2 (0.389), Cox & Snell R2 (0.408), and Nagelkerke R2 (0.551) values indicate that the model explains the crop insurance strategy. In this research, the AUC value was calculated as 0.887, which is considered excellent. According to the Hosmer and Lemeshow test result, with Chi-square: 11.439 and p: 0.178, it was determined that the model's fit to the data was good. As a result of the binary logistic regression analysis, it was found that migration and agricultural income had a negative effect on the probability of purchasing crop insurance, while changing irrigation methods, changing spraying times, crop diversification and praying for rain had a positive effect on the probability of purchasing crop insurance. Among the adaptation strategies to climate change, the strategy of product diversification proved to be the most effective factor in crop insurance. To manage the risks in agricultural production, it is essential to implement climate change adaptation strategies holistically. As the share of crop insurance is 60%, it is recommended to inform farmers about crop insurance. In addition, the agricultural frost events in 36 provinces in 2025 show that the scope of crop insurance should be expanded in parallel with the temporal, methodological and quantitative adaptation strategies (spraying, fertilizing, planting, etc.).

Anahtar Kelimeler

• Adaptation
• Climate Change
• Cotton
• Farmer
• Söke
• Strategy
• Crop Insurance

Destekleyen Kurum

TUBİTAK 2209-A

Etik Beyan

The necessary ethics committee approval for the research was obtained from the Yozgat Bozok University Social and Human Sciences Ethics Committee in 16.04.2025, under decision number 24/49.

Kaynakça

1. Aina, I., Ayinde, O., Thiam, D., & Miranda, M. (2024). Crop index insurance as a tool for climate resilience: lessons from smallholder farmers in Nigeria. Natural Hazards, 120(5), 4811–4828. https://doi.org/10.1007/s11069-023-06388-x
2. Akalın, M. (2014). İklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkileri: Bu etkileri gidermeye yönelik uyum ve azaltım stratejileri. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 351–377.
3. Akgün, M. (2021). Türkiye’de Tarım Sigortaları ve Tarımsal Risk Alanında Yapılan Araştırmaların Kuramsal Analizi (1994-2020). Meyve Bilimi, 8(1), 8–16. https://doi.org/10.51532/meyve.896792
4. Akinwande, M. O., Dikko, H. G., & Samson, A. (2015). Variance inflation factor: as a condition for the inclusion of suppressor variable (s) in regression analysis. Open Journal of Statistics, 5(07), 754.
5. Arisoy, H., Bayramoglu, Z., Karakayaci, Z., & Oguz, C. (2017). The effect of agricultural support on the economic sustainability of agricultural enterprises. Custos e Agronegócio on Line, 13(3), 233–253.
6. Başer, U., Bozoğlu, M., & Mennan, H. (2023). Çiftçilerin tarım sigortası yaptırmalarını etkileyen faktörler. Akademik Ziraat Dergisi, 12(1), 77–82. https://doi.org/10.29278/azd.1168328
7. Bryan, E., Deressa, T. T., Gbetibouo, G. A., & Ringler, C. (2009). Adaptation to climate change in Ethiopia and South Africa: options and constraints. ENVIRONMENTAL SCIENCE & POLICY, 12(4), 413–426. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2008.11.002
8. Bryan, E., Ringler, C., Okoba, B., Roncoli, C., Silvestri, S., & Herrero, M. (2013). Adapting agriculture to climate change in Kenya: Household strategies and determinants. JOURNAL OF ENVIRONMENTAL MANAGEMENT, 114, 26–35. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2012.10.036

9. Carter, M. R., Cheng, L., & Sarris, A. (2016). Where and how index insurance can boost the adoption of improved agricultural technologies. Journal of Development Economics, 118, 59–71.
10. Dellal, İ. (2012). Türkiye’de iklim değişikliğinin tarım ve gıda güvencesine etkileri. Türkiye’nin İklim Değişikliği II. Ulusal Bildiriminin Hazırlanması Projesi Yayını, Ankara, s 34, 12.
11. Di Falco, S., Veronesi, M., & Yesuf, M. (2011). Does Adaptation to Climate Change Provide Food Security? A Micro-Perspective from Ethiopia. American Journal of Agricultural Economics, 93(3), 829–846. https://doi.org/https://doi.org/10.1093/ajae/aar006
12. Gürkan, H., Bayraktar, N., & Bulut, H. (2017). İklim değişikliği nedeniyle artan kuraklığın ayçiçeği ve pamuk verimi üzerine etkileri. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20, 216–221.
13. Hosmer Jr, D. W., Lemeshow, S., & Sturdivant, R. X. (2013). Applied logistic regression. John Wiley & Sons.
14. Hossain, M. S., Alam, G. M. M., Fahad, S., Sarker, T., Moniruzzaman, M., & Rabbany, M. G. (2022). Smallholder farmers’ willingness to pay for flood insurance as climate change adaptation strategy in northern Bangladesh. Journal Of Cleaner Production, 338. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.130584
15. Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (Vol. 5). Asil Yayın Dağıtım Ankara, Türkiye. Karabaş, S. (2013). Tüketicilerin ithal hayvansal ürünler karşısındaki tutum ve davranışlarının logistik regresyon analizi ile tahmini. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2013(1), 59–64.
16. Khalili, M. Y., Palabıçak, M. A., & Sevinç, M. R. (2024). Türkiye’de Pamuk Üretimine Yönelik Destekleme Politikalarının Etkinliğinin Belirlenmesi: 2007-2022 Dönemi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(111), 1759–1767. https://doi.org/10.5281/zenodo.13864106
17. Kumar, S., Singh, D. R., Singh, A., Singh, N. P., & Jha, G. K. (2020). Does Adoption of Soil and Water Conservation Practice Enhance Productivity and Reduce Risk Exposure? Empirical Evidence from Semi-Arid Tropics (SAT), India. SUSTAINABILITY, 12(17). https://doi.org/10.3390/su12176965
18. Lan, D. H., Truong, D. D., Lan, B. T. H., Hang, N. D., & Huy Huan, L. (2024). Determinants of crop insurance participation of farming households in Mekong River Delta, Vietnam in climate change context. Environmental Research Communications, 6(10), 105014. https://doi.org/10.1088/2515-7620/ad82b1
19. Li, L., Liu, Z., Chen, J.-Y., Wu, Y.-C., & Li, H. (2022). Enhanced Agriculture Insurance with Climate Forecast. In Sustainability (Vol. 14, Issue 17). https://doi.org/10.3390/su141710617
20. Mao, H., Chen, S., Ying, R., & Fu, Y. (2023). How crop insurance influences agrochemical input use: Evidence from cotton farmers in China. Australian Journal of Agricultural and Resource Economics, 67(2), 224–244. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/1467-8489.12507
21. Özay, G. (2006). Şehir Coğrafyası Açısından Söke Şehri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, İstanbul.
22. Özden, A., & Şengün, E. (2023). Examination of Cotton Producers Perceptions on Climate Change and Agricultural Insurance: The Case of Aydin ProvinceClimate, Climate Change. Tarım Ekonomisi Dergisi, 28(2), 183–193. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1168890
23. Rosner, B. A. (2006). Fundamentals of biostatistics. Thomson-Brooks/Cole Belmont, CA.
24. Söke Kaymakamlığı. (2025). SÖKE’NİN GENEL TOPOĞRAFİK YAPISI (KONUMU). Coğrafi Yapı. http://www.soke.gov.tr/cografi-yapi#:~:text=Söke’nin hemen kuzeyinde Samson,aylarında genelde hiç yağış almaz
25. STO. (2025). Economy (Agriculture). Soke Ticaret Odası. https://www.sto.org.tr/SÖKE/EkonomiTarım/tabid/13284/Default.aspx
26. Stoltzfus, J. C. (2011). Logistic Regression: A Brief Primer. Academic Emergency Medicine, 18(10), 1099–1104. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/j.1553-2712.2011.01185.x
27. Swami, D., & Parthasarathy, D. (2022). Assessing effectiveness of agricultural adaptation strategies in context of crop loss: a case study of the Indian subcontinent. REGIONAL ENVIRONMENTAL CHANGE, 22(2). https://doi.org/10.1007/s10113-022-01921-3
28. TOBB. (2024). Avrupa Birliği’nin ilk tescilli pamuğu Türkiye’den. https://tobb.org.tr/Sayfalar/Detay.php?rid=30703&lst=MansetListesi
29. Tüzüntürk, S., (2007), “Ekonometri Bölümü Mezunlarının Çalışma Hayatına Girişi: Deneysel Bir Araştırma”, 8. Türkiye Ekonometri ve İstatistik Kongresi, İnönü Üniversitesi, 24-25 Mayıs 2007, Malatya.
30. Venkateswarlu, B., & Shanker, A. K. (2009). Climate change and agriculture: adaptation and mitigation stategies. Indian Journal of Agronomy, 54(2), 226–230.
31. Wang, H., Liu, H., & Wang, D. (2022). Agricultural Insurance, Climate Change, and Food Security: Evidence from Chinese Farmers. Sustainability, 14(15). https://doi.org/10.3390/su14159493
32. Zhang, M. H., Abrahao, G., & Thompson, S. (2021). Sensitivity of soybean planting date to wet season onset in Mato Grosso, Brazil, and implications under climate change. Climatic Change, 168(3–4). https://doi.org/10.1007/s10584-021-03223-9
33. Zhou, J., Zhang, J., & Zhoui, L. (2022). Information interventions and health promotion behavior: evidence from China after cadmium rice events. INTERNATIONAL FOOD AND AGRIBUSINESS MANAGEMENT REVIEW, 25(4), 571–586. https://doi.org/10.22434/IFAMR2021.0094