EN
TR
Bağımlı Meteorolojik Zaman Serilerinde Durağanlığın Birim Kök Yaklaşımı ile Belirlenmesi: Tokat Örneği
Öz
Bu çalışmanın amacı, bağımlı zaman serilerindeki değişimin saptanması ve bu değişimin fark dönüşümüyle giderilmesi ile ilgili metodolojileri sunmaktadır. Bu amaçla, Tokat meteoroloji istasyonunda ölçülen 5 yıllık günlük sıcaklık, güneşlenme şiddeti ve bağıl nem verisi materyal olarak kullanıldı. 5 yıllık ölçümler çok fazla veri içerdiğinden, günlük ortalama sıcaklık ve bağıl nem (7.00, 14.00 ve 21.00 ölçümlerinden elde edilen) ve 5 yıllık günlük güneşlenme şiddetinin ortalamaları alınarak yeni veri serileri oluşturuldu. Adı geçen bu iklim elemanlarından elde edilen ortalamalar arasındaki otokorelasyonun varlığı grafiksel yaklaşım, Ljung-Box Q istatistiği ve Runs test ile incelendi. Bu üç yaklaşım, ortalamaların otokorelasyona sahip olduğunu göstermektedir. Ortalama günlük veri serilerindeki değişimi test etmek için Birim kök testi (augmented Dickey and Fuller, ADF) uygulanmıştır. ADF test sonuçları günlük veri serilerinde değişimin olduğunu belirtmektedir. Benzer şekilde, günlük veri serileri için elde edilen otokorelasyon fonksiyonları yavaş azalım gösterdiğinden dolayı, otokorelasyon grafikleri (korrelogram) değişimi belirtiyor. Günlük veri serilerindeki değişimi gidermek için birinci fark dönüşümü uygulandı. Birinci fark dönüşümünden sonra, günlük veri serilerinin ADF test sonuçları ve korrelogramları durağanlığı göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bayazıt, M., 1981.Hidrolojide İstatistik Yöntemler. İstanbul Teknik Üniversitesi, Yayın No : 1197, 223 s., İstanbul.
- Box, G.E.P., and Jenkins, G.M., 1976. Time Series Analysis Forecasting and Control. Holden-Day, 575 p., San Francisco-USA.
- Chow, V.T. 1964. Handbook of Applied Hydrology. McGraw-Hill Book Company, New York.
- Cromwell, J.B., Labys, W.C. and Terraza, M., 1994. Univariate Tests for Time Series Models. A Sage Publications, Series/number: 07-99, 96 p., London.
- Dickey, D.A. and Fuller, W.A., 1981. Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series With A Unit Root. Econometrica, 49, 1057-1072.
- Enders, W., 1995. Applied Econometric Time Series. John Wiley and Sons, Inc., 435 p., New York.
- Ferguson T.S., Genest, C. and Hallin, M., 2000. Kendal’s Tau for Serial Dependence. The Canadian Journal of Statistics, 28, 587-604.
- Gibbons, J.D., 1997. Nonparametric Methods for Quantitative Analysis. American Sciences Press, Inc.,537 p., Ohio-USA.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
1 Haziran 2005
Gönderilme Tarihi
31 Mart 2014
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2005 Cilt: 2005 Sayı: 1