Histeri Belası: Medea vs Hedda Gabler

Yıl 2020, Sayı: 9, 13 - 26, 19.12.2020

Dicle Çoban

https://izlik.org/JA64TT98XN

Öz

Tüm dünyada ‘histeri’ ya da ‘isteri’ olarak bilinen, ani ve aşırı duygusal tepkimelerin yol açtığı psikosomatik ve psikonevrotik bozukluk; ilk kez tanılandığı çağlarda anatomik bilginin yetersizliği sebebiyle ‘rahim kaynaklı bir hastalık’ olarak tanımlanmış; antik zamanlardan on dokuzuncu yüzyıl sonlarına değin kadına özgü bir rahatsızlık olarak tıp literatüründe yer almıştır. Bu ‘bilimsel’ yanılgı yüzlerce yıl sürecek tarihsel bir yanılgıya kapı açmış ve birçok kadın için ezber bir yargıya varılmasına sebep olmuştur. Çağlar boyunca aklını işletmeye çalışan, duygusunu dile getirmeye cüret eden, kendini ifade etmeye,varlığını ispat etmeye çabalayan kadınlar histeri etiketi altında gizil ‘cinsel kıskançlık’ yargısıyla yaftalanmış; bu sözde rahatsızlığın giderilmesi adına ilkel tedavi yöntemlerine maruz bırakılmış ya da yalnızlaştırılmıştır. Bu çalışma, tiyatro sanatının en ünlü iki kadın karakterini, antik çağlardan Medea ve modern zamanlardan Hedda Gabler’i merkezine alarak, histeri mefhumunun tarihsel sürecini feminist bir bakış açısı ile tartışmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Histeri , Medea , Hedda Gabler , Toplumsal Cinsiyet , Tiyatro

Hysteria Trouble: Medea vs Hedda Gabler

https://izlik.org/JA64TT98XN

Öz

The psychoneuratic disfunction which causes sudden and extreme emotional reactions is known as “hystreia” all around the world. During the ancient times it is first diognaised as “an uterus related disfunction” due to the lack of anatomical knowledge and it had defined as a female related disorder in medical litarature until the end of nineteenth century. This “scientific” delusion led to a historical mistake for centuries and caused a rote provision about numerous women. This delusion had put a label named as latent “sexual envy” on women who tried to prove their own exsistance, dared to express their feelings and their own identity and women were exposed of primitive approaches to cure the so-called disorder or they were isolated. The indicated study aims to debate the historical process of hysteria notion by centeralizing around two famous female theatre characters ,Medea from the ancient times and Hedda Gabler from modern times, from the feminist perspective.

Anahtar Kelimeler

Hysteria , Medea , Hedda Gabler , Gender , Theatre

Kaynakça

• Aydın, Suavi &Emiroğlu, Kudret, Antropoloji Sözlüğü, Ankara, Bilim Sanat Yay., 2009
• Belkıs, Özlem, Feminist Tiyatro, İstanbul, Mitos Boyut Yay., 2015
• Berktay, Fatmagül, Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, İstanbul, Metis Yay., 2019
• Budak, Selçuk, Psikoloji Sözlüğü, Bilim Sanat Yay., Ankara,2009
• Case, Sue-Ellen, Feminizm ve Tiyatro, çev: Ayşan Sönmez, İstanbul, BGST Yay., 2010
• Cavarero, Adriana, Platon’a Rağmen, çev:Bilge Tanrısever, İstanbul, Otonom Yay., 2017
• Connel, R.W, Toplumsal Cinsiyet ve İktidar, çev:Cem Soydemir,, İstanbul, Ayrıntı Yay., 2019
• Çabuklu, Yaşar, Toplumsalın Sınırında Beden, İstanbul, Kanat Yay., 2004
• Erkızan-Beyaz, H.Nur, Aristotales Yazıları, Bursa, Sentez Yay., 2012
• Ersöz-Günindi, Aysel, Toplumsal Cinsiyet Sosyolojisi, Ankara, Anı Yay., 2016
• Euripides, Medea, çev: Metin Balay, İstanbul, Mitos Boyut Yay., 2002
• Freud, Sigmund & Breuer, Josef, Histeri Üzerine Çalışmalar, çev: Emre Kapkın, İstanbul, Payel Yay., 2013
• Hippokrates, Hippokrates Külliyatı, çev: Nur Nirven, İstanbul, Pinhan Yay., 2018
• İbsen, Henrik, Hedda Gabler, çev: T.Yılmaz Öğüt, İstanbul, Mitos Boyut Yay., 2019
• Mitchel, Juliet, Psikanalizm ve Feminizm, çev: Ayşe Kurtulmuş, İstanbul, Yaprak Yay., 1984
• Mitchel, Juliet &Oakley,Ann, Kadın ve Eşitlik, çev:Fatmagül Berktay, İstanbul, Pencere Yay.,1998
• Nişanyan, Sevan, Sözlerin Soyağacı, İstanbul, Everest Yay., 2012
• Janet, Pierre, Histerinin Ana Semptomları, çev: Burcu Tümkaya, İstanbul, Pinhan Yay., 2020
• Scott, Joan W., Feminist Tarihin Peşinde, çev: Fahriye Dinçer-Özlem Aslan, İstanbul, BGST, 2013
• Uğurlu, Cemil, M, ‘Hipokrat’, Ankara Üniversitesi Tıp Fak. Mecmuası, Cilt:50, Sayı:2, 1997
• Vernant, Jean-Pierre, Yunan Düşüncesinin Kaynakları, çev: Hüseyin Portakal, İstanbul, Cem Yay., 2017