Yenikapı Neolitik Yerleşiminden Bumerang Tipi Alet Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme
Öz
Marmaray Projesi kapsamında gerçekleştirilen Yenikapı kazıları, İstanbul’un Neolitik Dönem'e kadar uzanan tarihi geçmişine ışık tutarak arkeoloji literatürüne önemli katkılar sağlamıştır. Neolitik Dönem, tarımın ve yerleşik yaşama geçişin yanı sıra toplumsal örgütlenme, malzeme kullanımı ve teknolojik gelişmeler açısından köklü dönüşümleri içermektedir. Bu bağlamda, toplumların çevresel kaynaklara erişimi ve bu kaynakları işleme yöntemleri, kültürel yapılarının ve günlük yaşam pratiklerinin şekillenmesinde belirleyici unsurlar olmuştur. Yenikapı kazılarında ortaya çıkarılan ahşap buluntular, dönemin toplumsal organizasyonu ve teknolojik gelişimi hakkında değerli bilgiler sunmaktadır. Ayrıca, Yenikapı buluntuları, Anadolu’daki diğer Neolitik yerleşimlerde karşılaşılmayan örnekler sunduğundan, arkeolojik literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Karşılaştırmalı analizler, Yenikapı yerleşmesinin yerel ve küresel kültürel etkileşimlerdeki önemli rolünü ortaya koymaktadır. Bu makalede, Marmaray Projesi Yenikapı kazılarında bulunan bumerang tipi ahşap aletin fonksiyonel ve yapısal özellikleri değerlendirilmiş; benzer Neolitik buluntularla karşılaştırmalar yapılarak arkeolojik ve antropolojik çıkarımlar elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Yenikapı, Neolitik, Ahşap buluntular, Bumerang tipi alet, Kültürel etkileşim
Kaynakça
- ALGAN, O., YALÇIN, M. N., YILMAZ, İ., KIRCI-ELMAS, E., SARI, E., ONGAN, D., BULKAN-YEŞİLADALI, Ö., PERİNÇEK, D., ÖZDOĞAN, M., YILMAZ, Y. ve KARAMUT, İ. (2010). “Geoarchaeology of the Theodosian Harbor at Yenikapı”, U. KOCABAŞ (Ed.), Proceedings of the 1st Symposium on Marmaray–Metro Salvage Excavations 5th–6th May 2008 (ss. 175-181). İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürlüğü.
- ALGAN, O., YALÇIN, M. N., ÖZDOĞAN, M., YILMAZ, Y., SARI, E., ELMAS-KIRCI, E., YILMAZ, İ., BULKAN, Ö., ONGAN, D., GAZİOĞLU, C., NAZİK, A., POLAT, M. A. ve MERİÇ, E. (2011). “Holocene coastal change in the ancient harbor of Yenikapı–İstanbul and its impact on cultural history” Quaternary Research 76(1), 30–45.
- ALGAN, O., YALÇIN, M. N. ve ÖZDOĞAN, M. (2014). “Yenikapı Kazıları Jeoarkeoloji Çalışmaları-Son Buzul Döneminden Günümüze Çevre Koşullarındaki Değişimler ve Kültür Tarihine Yansımaları”, Ş. BALTAŞ ve Ş. ALTUN (Ed.), Hayalden Gerçeğe Bir İstanbul Öyküsü-Marmaray. (ss. 130-139). Gama Holding.
- ALSHERIF, A. (2014). The history of rock art research in the Tadrart Acacus (Southwest Libya), Adoranten, 97–102. ANDERSEN, S. H. (2009). “Ronæs Skov”, Marinarkæologiske undersøgelser af kystboplads fra Ertebølletid, Jutland archaeological society publications, vol 64. Jutland Arkeoloji Dernei, Højbjerg.
- BAMFORD, M. K. ve HENDERSON, Z. L. (2003). “A reassessement of the wooden fragment from Florisbad, South Africa”, Journal of archeological science 30, 637–651.
- BAUER, I. ve LEUZINGER, U. (2004). “Experiment Pfahlbauarchäologie”, Archäologie Schweiz 27 (2), 73–7.
- BIÇAKÇI, E., ALTINBİLEK-ALTINGÜL, Ç., BALCI, S. ve GODON, M. (2007). “Tepecik Çiftlik”, M. ÖZDOĞAN ve N. BAŞGELEN (Ed.), Anadolu’da Uygarlığın Doğuşu ve Avrupa’ya Yayılımı. Türkiye’de Neolitik Dönem: Yeni kazılar-yeni bulgular. (ss. 237–253) (text), 229–258 (plates) İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
- BORDES, L. (2014). Les bâtons de jet préhistoriques et leurs représentations: Développement d’outils et de méthodes pour la mesure de leurs caractéristiques et l’évaluation de leurs fonctions (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Cepam: Nice.
- BORDES, L. (2024). “A Scheme of Evolution for Throwing Sticks”, EXARC Journal, (2).
- BORDES, L., LEFORT, A. ve BLONDEL, F. (2015). “A gaulish throwing stick discovery in normandy: Study and throwing experimentations”, EXARCH Journal 2015(3), 1–23.