Türkiye’de Türlerine Göre Krediler ile İhracat ve Büyüme Arasındaki İlişkinin Analizi (2007-2024)

Yıl 2026, Cilt: 1 Sayı: 2, 1 - 32, 17.01.2026

Sultan Sarı

Öz

Bu çalışma, 2007-2024 döneminde Türkiye’deki ekonomik büyüme, ihracat ve çeşitli kredi türleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Hem kısa hem de uzun dönem dinamiklerini, Granger nedensellik testleri ve ARDL(Otokorelasyonlu Dağıtılmış Gecikme) eşbütünleşme yöntemleri kullanarak analiz etmektedir. Sonuçlar, KOBİ kredileri ile ekonomik büyüme arasında karşılıklı nedensellik ilişkisi ve büyümeye yönelik imalat kredileri, ihracata yönelik krediler ve enflasyon arasında tek yönlü nedensellik ilişkileri olduğunu göstermektedir. ARDL modelleri, ihracat ve reel efektif döviz kuru ile ekonomik büyüme arasında anlamlı pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymakta, ancak KOBİ kredilerinin büyüme üzerinde olumsuz etkisi bulunmaktadır. Çalışma, kredi türlerinin ve makroekonomik değişkenlerin ihracat ve büyüme üzerindeki farklı etkilerini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Krediler , İhracat , büyüme , ARDL yöntemi , Granger Nedensellik İlişkisi

The Analysis of the Relationship Between Exports, Economic Growth, and Types of Loans in Turkey (2007-2024)

Öz

This study examines the relationship between economic growth, exports, and various credit types in Turkey between 2007-2024. It analyzes both short and long-term dynamics using Granger causality tests and ARDL methods. The results show a bidirectional causality between SME credits and growth, unidirectional causality from growth to manufacturing credits, from exports to export credits, and from export credits to inflation. ARDL models reveal that exports and the real effective exchange rate have a significant positive relationship with growth, while SME credits negatively affect growth. The study highlights the varying impacts of credit types and macroeconomic variables on exports and growth.

Anahtar Kelimeler

Credits , Export , Growth , ARDL method , Granger Causality Relationship

Kaynakça

• Aktaş, C. (2009). Türkiye'nin ihracat ithalat ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik analizi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (18), 35-47.
• Awokuse, T. O. (2006). Export-led growth and the Japanese economy: evidence from VAR and directed acyclic graphs. Applied Economics, 38(5), 593-602.
• Bahmani-Oskooee, M., & Domaç, İ. (1995). Export growth and economic growth in Turkey: Evidence from cointegration analysis. Retrieved from: https://open.metu.edu.tr/handle/11511/108411
• Balassa, B. (1978). Exports and economic growth: further evidence. Journal of development Economics, 5(2), 181-189.
• Beck, T., & Levine, R. (2004). Stock markets, banks, and growth: Panel evidence. Journal of Banking & Finance, 28(3), 423-442.
• Begum, S., & Shamsuddin, A. F. (1998). Exports and economic growth in Bangladesh. The Journal of Development Studies, 35(1), 89-114.
• Bilgin, C., & Şahbaz, A. (2009). Causality relations between growth and export in Turkey. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 8(1), 177-198.Bilgin, C., & Sahbaz, A. (2009). Retrieved from: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/223480
• Bülbül, S. E., & Demiral, A. (2016). Türkiye Ekonomisinde Ekonomik Büyüme, İhracat Ve Eximbank Kredileri Arasindaki Nedensellik İlişkisi: 2002-2015. Öneri Dergisi, 12(46), 21-40.
• Ceylan, S., & Durkaya, M. (2010). Türkiye’de kredi kullanimi-ekonomik büyüme ilişkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(2), 21-35.
• Çonkar, M. K., Canbaz, M. F., ve Arifoğlu, A. (2018). Mevduat Ve Katılım Bankaları Kredilerinin Ekonomik Büyüme İle İlişkisi: Ekonometrik Bir Analiz. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(1), 1-11. Demirhan, E. (2005). Büyüme Ve İhracat Arasindaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 60(4), 75-88.
• Dura, Y. C., BEŞER, M. K., & Acaroğlu, H. (2017). Türkiye’nin İhracata Dayalı Büyümesinin Ekonometrik Analizi. Ege Academic Review, 17(2).
• El-Sakka, M. I., & Al-Mutairi, N. H. (2000). Exports and economic growth: The Arab experience. The Pakistan Development Review, 153-169.
• Erdoğan, S. (2006). Türkiye'nin İhracat Yapisindaki Değişme Ve Büyüme İlişkisi: Koentegrasyon Ve Nedensellik Testi Uygulamasi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2006(1), 30-39.
• Göçer, İ., & Hepkarşı, N. (2013). İhracat-büyüme ilişkisi: yapısal kırılmalı bir analiz. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(4), 57-87.
• Halıcıoğlu, F. (2007). A multivariate causality analysis of export and growth for Turkey. Retrieved from: https://mpra.ub.uni-muenchen.de/3565/1/MPRA_paper_3565.pdf
• Hanişoğlu, G. S. (2023).Türkiye’nin İhracat Hacmi ile İhracat Kredileri Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Analizi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), 432-448.
• Haykır, Ö., & Aydın, M. (2019). Türkiye’de Banka Kredilerinin İhracat üzerine Etkileri; Ekonometrik Analiz. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(2), 515-533.
• Herzer, D., NOWAK‐LEHMANN D, F., & Siliverstovs, B. (2006). Export‐led growth in Chile: Assessing the role of export composition in productivity growth. The Developing Economies, 44(3), 306-328.
• İspir, M. S., Ersoy, B. A., & Yılmazer, M. (2009). Türkiye’nin Büyüme Dinamiğinde İhracat Mi İthalat Mi Daha Etkin?. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(1), 3-16.
• Jung, W. S., & Marshall, P. J. (1985). Exports, growth and causality in developing countries. Journal of development economics, 18(1), 1-12.
• Kandemir, T., Arifoğlu, A., & Canbaz, M. F. (2018). Sektörel Krediler ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Katılım Bankaları Örneği. Journal of Aksaray University Faculty of Economics & Administrative Sciences/Aksaray Üniversitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2).
• Karaöz, N., & Aksu, A. (2024). Türkiye’de Kredi Türlerinin Ekonomik Büyümeyle İlişkisi. Journal of Economics, Finance and Sustainability, 2(1), 63-78.
• Karagöl, E., & Serel, A. (2005). Türkiye'de İhracat Ve GSMH Arasındaki İlişkinin Kointegrasyon Yöntemiyle İncelenmesi. In Journal of Social Policy Conferences (No. 50, pp. 1029-1040). Istanbul University.
• Kaya, A., Gülhan, Ü., & Güngör, B. (2013). Türkiye ekonomisinde finans sektörü ve reel sektör etkileşimi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 5(8), 2-15.
• Khan, M. A., Qayyum, A., Sheikh, S. A., & Siddique, O. (2005). Financial development and economic growth: The case of Pakistan [with Comments]. The Pakistan development review, 819-837.
• Koç, S. (2015). Türkiye’deki Bankaların Sektörler Bazında Kullandırdıkları Krediler İle Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: 1999-2011. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (67), 135-156.
• Korkmaz, S., & Aydın, A. (2015). Türkiye’de dış ticaret-ekonomik büyüme ilişkisi: Nedensellik analizi.
• Mert, M. & Çağlar, A.E.( 2019), Eviews ve Gauss Uygulamalı Zaman Serileri Analizi, Ankara: Detay Yayıncılık.
• Narayan, P. K. (2005). “The Saving and Investment Nexus for China: Evidence from Cointegration Tests”. Applied economics, 37(17), 1979-1990.
• Özcan, B., & Özçelebi, O. (2013). İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi Türkiye İçin Geçerli Mi?. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 20(1), 1-14.
• Panas, E., & Vamvoukas, G. (2002). Further evidence on the export-led growth hypothesis. Applied Economics Letters, 9(11), 731-735.
• Pesaran, M. H., and Shin, Y. (1998). “An Autoregressive Distributed-Lag Modelling Approach to Cointegration Analysis”. Econometric Society Monographs, 31, 371-413.
• Pesaran, M. H., Shin, Y., and Smith, R. J. (2001). “Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships”. Journal of applied econometrics, 16(3), 289-326.
• Saraç, T. B. (2013). İhracat ve İthalatin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örnegi/The Effects of Exports and Imports on Economic Growth: Turkey Case. Ege Akademik Bakis, 13(2), 181.
• Sezal, L. (2022). Ticari kredi kullandırımları ile imalat sanayi üretim endeksi arasındaki ilişkinin keşfi: 2004-2022 dönemi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (95), 117-134. https://doi.org/10.25095/mufad.1125870
• Sezal, L. (2023). Banka Kredileri ile Cari Açık Arasındaki İlişki: Türkiye İçin Asimetrik Nedensellik Analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 34-44. https://doi.org/10.52642/susbed.1219328
• Sharma, A., & Panagiotidis, T. (2003). An Analysis of Exports and Growth in India: Some Empirical Evidence (1971-2001). Retrieved from: https://eprints.whiterose.ac.uk/9883/1/SERP2003004.pdf
• Şimşek, M. (2003). İhracata Dayali-Büyüme Hipotezinin Türkiye Ekonomisi Verileri İle Analizi,1960–2002. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 43-63.
• Soylu, C., & Demirci, A. (2021). İhracat teşvik yöntemleri ve Eximbank kredilerinin ihracat üzerindeki rolü. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 8(23), 22-33.
• Şahin, Z., & Baş, M. (2018). Sendikasyon Kredileri Diş Ticaret İlişkisi: Türkiye Örneği. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 3(6), 105-114.
• Takım, A. (2010). Türkiye’de GSYİH ile ihracat arasındaki ilişki: granger nedensellik testi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 315-330.
• Taşseven, Ö., Yılmaz, N. (2021). Türkiye Ekonomisinde Banka Kredisi, İhracat ve Ekonomik Büyüme Arasindaki Nedensellik İlişkisi, Akademik Hassasiyetler, 8(16), 429-455.
• Tıraşoğlu, M. (2012). Türkiye Ekonomisi'nde İhracata Dayali Büyüme Hipotezinin Yapisal Kirilmali Birim Kök Ve Eşbütünleşme Testleri İle İncelenmesi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 62(2), 373-396.
• Tuna, K. ve Bektaş, H. (2013). Kredi hacminin ekonomik büyüme üzerindeki rolünün incelenmesi: Türkiye örneği. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 5(9), 139-150.
• Tutar, F., & Ünlüleblebici, Y. (2014). Türkiye’de KOBİ kredilerinin ekonomik büyümeye etkisi (2006-2011). Global Journal of Economics and Business Studies, 3(5), 1-14.
• Yapraklı, S. (2007). İhracat ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik: Türkiye üzerine ekonometrik bir analiz. Retrieved from: https://open.metu.edu.tr/handle/11511/58508
• Yavuz, M. (2012). Türkiye’de Ihracatin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Bir Zaman Serisi Analizi. Ege Üniversitesi 15. İktisat Kongresi.