Deprem Şoklarının Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Finansal Dayanıklılığına Etkisi: Borsa İstanbul’dan Kanıtlar
Öz
Doğal afetler, özellikle depremler, sermaye piyasalarında sistematik risk kanalıyla finansal kurumların mali yapılarını etkilemektedir. Gayrimenkul varlıklarına dayalı yapıları nedeniyle Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO’lar), bu tür ani şoklara karşı literatürde kırılgan kurumlar arasında değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin Borsa İstanbul’da işlem gören GYO’ların mali yapıları üzerindeki etkilerini incelemek ve afet sonrası dönemde ortaya çıkan finansal uyum davranışlarını ampirik olarak ortaya koymaktır. Çalışmada Merkezi Kayıt Kuruluşu’ndan temin edilen 2021–2024 dönemine ait bilanço ve gelir tablosu verileri kullanılmış; deprem öncesi (2021–2022) ve sonrası (2023–2024) dönemler karşılaştırılmıştır. Likidite, borçluluk ve sermaye yapısı ile kârlılık ve operasyonel performansa ilişkin finansal oranlardaki değişimler Paired Sample t-testi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, literatürde afet sonrası dönemde firmaların ihtiyatlı likidite yönetimine yöneldiğini ortaya koyan çalışmalarla uyumlu biçimde, cari oran ve nakit oranında istatistiksel olarak anlamlı artışlar olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, kısa vadeli borç payında tespit edilen güçlü düşüş, GYO’ların borç vade yapılarını uzatarak likidite riskini azaltmaya çalıştıklarına işaret etmektedir. Kârlılık göstergelerinde gözlenen anlamlı düşüşler ise afetlerin operasyonel performans üzerindeki baskılayıcı etkilerini vurgulayan literatürü desteklemektedir. Buna karşılık, genel borçluluk oranlarında anlamlı bir değişim gözlenmemesi, depremin GYO bilançolarında bir daralmadan ziyade yapısal bir yeniden dengelemeye yol açtığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, doğal afetlerin GYO’ların mali yapıları üzerindeki etkilerini likidite, borç vade yapısı ve kârlılık kanalları üzerinden ortaya koyarak, afet-finans ilişkisini firma düzeyinde derinleştirmekte ve literatüre Türkiye örneği üzerinden ampirik katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Deprem, Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları, Finansal Yapı, Likidite, Kârlılık
Kaynakça
- Akpınar, Y., & Karyağdı, N. G. (2025). 6 Şubat 2023 depremi sonrasında inşaat ve çimento sektörlerinde performans analizi: CRITIC-TOPSIS yöntemiyle bir araştırma. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 38, 19–38.
- Akyüzlü, M. K., & Aksoy, M. (2024). Depremin hisse senedi piyasası üzerindeki etkileri: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş örneği. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(4), 213–228.
- Aral, M., & Tunç, G. (2021). Türkiye’de deprem performansına dayalı bina kimlik bilgilerinin oluşturulmasına yönelik çalışma ve öneriler. Afet ve Risk Dergisi, 4(1), 20–41.
- Beybur, M. (2024). The impact of earthquakes on individual savings and expenditure preferences: Evidence from the February 6, 2023 Türkiye earthquakes. Turk Deprem Araştırma Dergisi, 6(2), 488–507.
- Biçim, H. (2025). Van il merkezindeki konut ilanlarının dili ve sosyolojik açıdan analizi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (Özel Sayı), 317–333.
- Buruçu, H., & Contuk, F. Y. (2016). Türk gayrimenkul yatırım ortaklıklarında rekabet yapısı. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 53(615), 89–104.
- Coşkuner, A. (2024). Gayrimenkul yatırım ortaklıklarında kârlılık belirleyicilerinin veri madenciliği yöntemleri ile tahminlemesi. İKSAD Yayınevi.
- Çubukcu, M. İ., Çubukcu, F., Doker, A. C., Gülhan, Ü., & Gülhan, Y. (2023). 2023 Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin gayrimenkul yatırım davranışlarına etkisi. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 8(4), 772–795.
- Erdoğan, O., & Özaslan, A. (2021). Gayrimenkul yatırım ortaklığı (GYO)’nın gelişimi: Türkiye’de bir GYO olarak Emlak Konut. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 679–700.
- Koç, V. (2025). Türkiye’de kentsel dönüşüm, mega projeler ve toplu konut projelerinde TOKİ ve GYO’ların rolü. Politik Ekonomik Kuram, 9(2), 670–686.