Osmanlı Tekstil Mirasının Batı'ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme

Abdurrezzak Çelik

TR EN

Osmanlı Tekstil Mirasının Batı'ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, İngiliz tekstil şirketi G. P. & J. Baker'in 19. yüzyıl ortasından 20. yüzyılın başlarına kadar Osmanlı İmparatorluğu ile kurduğu ticari ve kültürel bağları incelemektedir. "Doğu'dan Batı'ya G. P. & J. Baker'den Tekstil" adlı katalog eserinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi üzerine kurulu olan bu makale; Baker ailesinin Osmanlı'daki faaliyetlerini, halı ve tekstil ticaretinin tarihsel gelişimini, Doğu motiflerinin Batı tekstil tasarımına olan etkisini ve şirketin arşiv koleksiyonunun önemini ele almaktadır. Çalışmanın özgün katkısı ise eserdeki "baskı örnekleri" başlığı altında verilen halı ve kumaş koleksiyonlarının sistematik tablolara dönüştürülmesi ve analiz edilmesidir. Aynı zamanda 19. yüzyıl Osmanlı sanayileşme süreci ve dokuma endüstrisi tarihsel bir perspektifle değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Baker Ailesi, Osmanlı Tekstili, Halı Ticareti, 19. Yüzyıl Sanayileşme, G. P. & J. Baker, Blok Baskı, Oryantal Halılar

Kaynakça

Allen, R. C. (2009). The British industrial revolution in global perspective. Cambridge University Press.
Baker, G. P. (1921). Calico painting and printing in the East Indies in the XVIIth and XVIIIth centuries. Edward Arnold
Britannica. (2024). Industrial revolution timeline. Encyclopaedia Britannica. https://britannica.com/summary/Industrial-Revolution-Timeline
Buluş, A. (2000). Osmanlı tekstil sanayii Hereke Fabrikası, (Tez No. 8746) (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Buluş, A., & Bulduk, Ü. (2016). 19. yüzyılda Osmanlı sanayileşmesi sürecinde kurulan devlet fabrikaları: Bir envanter çalışması. OTAM: Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 40, 245–277. https://doi.org/10.1501/OTAM_0000000624
Can, A. (2021). İkinci Meşrutiyet dönemi milli bankacılık faaliyetleri (1908–1918) ( Tez No. 674795). (Doktora Tezi Ankara Üniversitesi) , Ulusal Tez Merkezi.
Çapar, O. (2020). Sultan II. Abdülhamid dönemi Fransız demiryolu yatırımları. History Studies, 12(3), 1233–1257. https://doi.org/10.9737/hist.2020.876
Damlıbağ, F. (2012). Batı Anadolu'da ihracat için pamuk üretimi (1860-1870). Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 60, 433-471. https://izlik.org/JA83XJ52KW
Deane, P. (1965). The first industrial revolution. Cambridge University Press. Dura, C., & Altıparmak, A. (2000). 1838 Osmanlı-İngiliz Ticaret Antlaşması: Nedenleri ve sonuçları. Erciyes Üniversitesi İİBF Dergisi, 16, 22–24. https://izlik.org/JA88BE99MT
Eşiyok, B. A. (2014). Osmanlı İmparatorluğu’nun Dünya Ekonomisine Eklemlenmesinde Bir Dönüm Noktası:1838 Serbest Ticaret Anlaşması. Mülkiye Dergisi, 34(266), 67-108. https://izlik.org/JA56PH94DA

Faroqhi, S., McGowan, B., Quataert, D., & Pamuk, Ş. (2006). Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik ve sosyal tarihi (1600–1914) (Cilt 2). Eren Yayıncılık.
Issawi, C. (1980). The economic history of Turkey, 1800–1914. University of Chicago Press. İnalcık, H. (2009). Devlet-i Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu üzerine araştırmalar. İş Bankası Yayınları.
İnalcık, H. (2019). Osmanlı İmparatorluğu: Klasik çağ (1300–1600). Yapı Kredi Yayınları. Kasalak, K. (2012). Teşvik-i Sanayi Kanunları ve Türkiye’de sanayileşmeye etkileri. SDÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 27, 65–79. https://izlik.org/JA24LT64JF
Küçükerman, Ö. (1990). Türk giyim sanayii tarihindeki ünlü fabrika: Feshane Defterdar Fabrikası. Sümerbank.
Lumen Learning. (t.y.). Textile manufacturing. https://courses.lumenlearning.com/suny-fmccboundless- worldhistory/chapter/textile-manufacturing/
MacKenzie, J. M. (1995). Orientalism: History, theory and the arts. Manchester University Press.
Mokyr, J. (2009). The enlightened economy: An economic history of Britain, 1700–1850. Yale University Press.
OER Commons. (t.y.). The agricultural and industrial revolutions. https://oercommons.org/courseware/lesson/87910
Ökçün, G. (1984). Osmanlı sanayii 1913–1915 istatistikleri. Hil Yayınları.
Önsoy, R. (1988). Osmanlı sanayi ve sanayileşme tarihi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Öztürk, N. (1990). XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nda sanayileşme ve 1827’de kurulan vakıf iplik fabrikası. Vakıflar Dergisi, 21, 17–35. https://doi.org/10.16971/vd.80658
Pamuk, Ş. (1984). Osmanlı ekonomisi ve dünya kapitalizmi (1820–1913). Yurt Yayıncılık.
Pamuk, Ş. (2018). Osmanlı ekonomisi ve dünya kapitalizmi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Peck, A. (Ed.). (2013). Interwoven globe: The worldwide textile trade, 1500–1800. Metropolitan Museum of Art. https://www.metmuseum.org/art/metpublications/Interwoven_Globe
Quataert, D. (1993). Ottoman manufacturing in the age of the Industrial Revolution. Cambridge University Press.
Quataert, D. (2011). Sanayi Devrimi çağında Osmanlı imalat sektörü (T. Güney, Çev.). İletişim Yayınları.
Quataert, D., & İnalcık, H. (2004). Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik ve sosyal tarihi. ed. Halil İnalcık, Donald Quatert, c. II, Eren Yayıncılık, İstanbul.
Sarıkoyuncu, A., & Kayıran, M. (1998). Atatürk, Cumhuriyet ve Türk Tarımı: Atatürk’ün Tarım Politikası ve Sonuçları. Erdem, 11(31), 215-242. https://izlik.org/JA56LB59WN
Seyitdanlıoğlu, M. (2009). Tanzimat Dönemi Osmanlı Sanayii (1839-1876). Tarih Araştırmaları Dergisi, 28(46), 53-69. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000440
Soylu, İ. Ş. (2022). 19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin sanayileşme politikaları ve sonuçları (Tez No. 752068) (Yüksek lisans tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Soyluer, S. (2013). Osmanlı silah sanayii’nde modernleşme çabaları (1839–1876) (Tez No. 340448) (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Victoria & Albert Museum, & G. P. & J. Baker. (1984). Textiles from East to West by G. P. & J. Baker. Victoria & Albert Museum.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tekstil ve Moda Tasarımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Abdurrezzak Çelik ^*
0000-0003-1128-534X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

15 Haziran 2026

Kabul Tarihi

13 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA95TR83DP

APA

Çelik, A. (2026). Osmanlı Tekstil Mirasının Batı’ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme. Gordion Sosyal Bilimler Dergisi, 3, 54-70. https://izlik.org/JA95TR83DP

AMA

1.Çelik A. Osmanlı Tekstil Mirasının Batı’ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme. Gordion Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;(3):54-70. https://izlik.org/JA95TR83DP

Chicago

Çelik, Abdurrezzak. 2026. “Osmanlı Tekstil Mirasının Batı’ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme”. Gordion Sosyal Bilimler Dergisi, sy 3: 54-70. https://izlik.org/JA95TR83DP.

EndNote

Çelik A (01 Temmuz 2026) Osmanlı Tekstil Mirasının Batı’ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme. Gordion Sosyal Bilimler Dergisi 3 54–70.

IEEE

[1]A. Çelik, “Osmanlı Tekstil Mirasının Batı’ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme”, Gordion Sosyal Bilimler Dergisi, sy 3, ss. 54–70, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95TR83DP

ISNAD

Çelik, Abdurrezzak. “Osmanlı Tekstil Mirasının Batı’ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme”. Gordion Sosyal Bilimler Dergisi. 3 (01 Temmuz 2026): 54-70. https://izlik.org/JA95TR83DP.

JAMA

1.Çelik A. Osmanlı Tekstil Mirasının Batı’ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme. Gordion Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;:54–70.

MLA

Çelik, Abdurrezzak. “Osmanlı Tekstil Mirasının Batı’ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme”. Gordion Sosyal Bilimler Dergisi, sy 3, Temmuz 2026, ss. 54-70, https://izlik.org/JA95TR83DP.

Vancouver

1.Abdurrezzak Çelik. Osmanlı Tekstil Mirasının Batı’ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme. Gordion Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 01 Temmuz 2026;(3):54-70. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95TR83DP

Osmanlı Tekstil Mirasının Batı'ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme

Osmanlı Tekstil Mirasının Batı'ya Aktarımı: Baker Ailesi ve From East to West Kataloğu Üzerine Bir İnceleme

Öz

Anahtar Kelimeler

The Transmission of Ottoman Textile Heritage to the West: A Study of the Baker Family and the From East to West Catalogu

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster