Kültürel Değerlerin Panorama Müzelerinde Sergilenmesi; 25 Aralık Gaziantep Savunması ve Kahramanlık Panoraması Müzesi Örneği

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 244 - 259, 31.12.2025

Atiye Güner

https://doi.org/10.71353/gunaad.1814747

Öz

Kültür, 20. yüzyılın sonlarında kültür ile ilgili kurumlarda öne çıkan bir kavramdır. 2022 Dünya Kültür Politikaları ve Sürdürülebilir Kalkınma Konferansında kültür, kültürel çeşitlilik ve kültürel sürdürülebilirlik konuları gündem olmuştur. Kültürel değerlerin gelecek nesillere aktarılması; kültürel miras varlıklarının korunması ve kültürel sürdürülebilirliğin yolu olarak görülmüştür. Kültürle ilgili konularda değişen anlayışlar 20. yüzyılın sonlarında çağdaş müzecilik yaklaşımlarını da etkilemiştir. Yeni müzecilik anlayışlarında kültürel değerlerin korunması aktarılması sürdürülmesi konularındaki yaklaşımlar sergileme tekniklerinin çeşitlenmesine neden olmuştur. Panorama müzeleri, bir ulusun sahip olduğu; kahramanlık, vatanseverlik, toplumsal dayanışma, milli beraberlik vb. ulusal öğelerin ve tarihin sergilendiği müzeler olarak görülmüştür. Belirgin özellikleri, farklı tasarım ve sergileme anlayışına sahip oluşlarıdır. Bu çalışma, bir ulusa ait bu özgün değerlerin korunması, aktarılması ve sürdürülmesinde panorama müzelerinin üstlendiği misyonu ortaya koymayı amaçlamıştır. Gaziantep’te yerel yönetime ait bir müze olan Gaziantep Savunması ve Kahramanlık Panorama Müzesi örneklem seçilmiştir. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi’nin yaptırdığı, 25 Aralık 2020’de açılan Gaziantep Savunması ve Kahramanlık Panorama Müzesi’nde, o zamandaki adıyla Antep Şehri’nin İstiklal savaşı döneminde, 10 ay 9 gün (15 Mart 2021-25 Aralık 2021) süren işgale karşı verdiği mücadele sergilenmektedir. Bir toplumun kültürü ve ulus birliğinin oluşma süreçleri çeşitli sergileme teknikleri ile gösterilmektedir. Çalışmada, kahramanlık panoraması ve dioramalar incelenerek betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda; kahramanlık, vatanseverlik, bağımsızlık vb. kültürel değerleri aktarım ve bunlarla ilgili sergilemelerin panorama müzelerinin en önemli misyonunu oluşturduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Panorama sanatı , Panorama müzeleri , Diorama , Sürdürülebilirlik , Gaziantep

Exhibiting Cultural Values in Panorama Museums; 25 December Gaziantep Defense and Heroism Panorama Museum Example

Öz

Culture emerged as a prominent concept within cultural institutions toward the end of the twentieth century. At the World Conference on Cultural Policies and Sustainable Development (2022), the themes the cultur, cultural diversity, and sustainability came to the forefront. The transmission of cultural values to future generations has been regarded as a means of preserving cultural heritage assets and ensuring cultural sustainability. Changing perspectives on cultural issues in the late twentieth century also influenced contemporary museological approaches. In the context of new museology, approaches to the preservation, transmission, and continuity of cultural values have shaped exhibition practices as well. Panoramic museums are regarded as living history museums that display a nation’s heroism and patriotic values. They differ from other museums in terms of their unique design and exhibition elements. This research aims to reveal the mission undertaken by panorama museums in preserving, transferring and maintaining these unique values of a nation. As a case study, the Gaziantep Defense and Heroism Panorama Museum—established by the Gaziantep Metropolitan Municipality and opened on December 25, 2020—was selected. The museum exhibits, through various display techniques, the struggle of the city then known as Antep during its ten-month and nine-day occupation (March 15, 1921–December 25, 1921) in the period of the Turkish War of Independence.The stages of nation-building and the formation of a society’s culture are conveyed to the public. In this study, heroic panoramas and dioramas were analyzed using descriptive analysis method. As a result of the research, it has been seen that the most important mission of panorama museums is to convey cultural values such as heroism, patriotism and independence and to exhibit them accordingly.

Anahtar Kelimeler

Panorama art , Panorama Museums , Diorama , Sustainability , Gaziantep

Kaynakça

• Assman,Jan- Czaplicka, John. “Collective Memory and Cultural Identity”, New German Critique 65 (Spring - Summer, 1995), 125-133.
• Büyüköztürk, Şener vd., Eğitime Bilimsel Araştırma Yöntemleri. (Ankara:Pegem Akademi ), 31.bs, 2021.
• Chau, Tsz Kin vd. “Cultural Big Data: Nineteenth to Twenty-first Century Panoramic visualization 2024”. Frontiers in big data ,(7. 2024), 1309887.
• Ediz, Özgür. “Geçmişten Günümüze Panorama Müzeleri; Bursa Panorama Müzesi Örneği”. Yapı Dergisi. (2021, 468) 44-53.
• Gür, Berin F. “Two conquerors under the dome of the Panorama 1453 History Museum. The Journal of Architecture (2024.29(5–6), 870–895.
• Kervankıran, İsmail- Çalışırım, Orhan . “Müzeler ve Toplumsal Hafıza İlişkisi: Süleyman Demirel Demokrasi ve Kalkınma Müzesi Örneği. International Journal of Geography and Geography Education,(2022(45), 114-133.
• Keskin, Necat. “Kentlerde Yeni Bellek Mekânları: Kent Müzeleri” Folklor/Edebiyat, (2014,20(79), 25-39.
• Mercin, Levent “Kültür ve Sanat Değerlerinin Yaşatılmasında Müzelerin. Rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi”. (2003 C. 2 S. 6), 151-160.
• Tan, Ecem. Toplumsal Bellek Bağlamında Bir Hafıza Mekânı Olarak Gaziantep Panorama 25 Aralık Müzesi. (Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep Üniversitesi Göç Enstitüsü.2022)
• Uçuk, Ceyhun- Kayran, Mehmet Fatih .“Gaziantep Mutfağının Tarihsel Gelişimi: Milli Mücadele Döneminde Gaziantep’te Yeme İçme Faaliyetleri”. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi .(2020 3(2),258-272.
• Üstündağ, Ünal. “Millî Kültür İnşasında Müzelerin Önemi 25 Aralık Gaziantep Savunması Kahramanlık Panoraması ve Müzesinin Millî Kültürümüze Katkısı”. Uluslararası, Gaziantep’in Kurtuluşu’nun 100. Yılında Mîsâk-I Millî ve Güney Hattı Sempozyumu Bildiri Kitabı. (2022),292-1326.
• Zülfikar, Ayşe Burcu . Değişen Müze ve Müzecilikte SergilemeninTeknoloji Boyutunun İncelenmesi: Bursa Panorama Müzesi Örneği. (Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü .2020)
• Zülfikar, Ayşe Burcu – Ediz, Özgür. “Değişen Müze ve Müzecilikte SergilemeninTeknoloji Boyutunun İncelenmesi: Bursa Panorama Müzesi Örneği”. Lycus Dergisi, Sayı 2 (Aralık 2020), 67-100.