Sosyal Medya Platformlarında Yöresel Kültür Göstergelerinin Sunumu: “Gaziantep Hikâyeleri” Instagram Profili Örneği

Öz

Dijital medya çağında yerel ve yöresel kültür göstergelerinin, sosyal medya platformları aracılığıyla yeni bir görünürlük ve aktarım alanı kazandığı görülmektedir. Günümüzde bu platformlar, kültürel unsurların korunmasına katkı sunan ve onları daha geniş kitlelere ulaştıran etkili iletişim mecraları olarak öne çıkmaktadır. Görselliğin temel bir ifade biçimi hâline geldiği Instagram sosyal medya platformu ise kültürel çeşitliliğin görünür olmasına ve farklı topluluklara aktarılmasına olanak tanıyarak bu sürecin merkezinde yer almaktadır. Bu nedenle Instagram’da üretilen yöresel kültür içerikli göstergelerin, görsel ve dilsel düzlemde temsil biçimlerinin ortaya konması, kültürel mirasın dijital ortamda sürdürülebilirliğinin anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı ile ele alınan çalışmanın örneklemini 2017 yılından günümüze kadar 1000 içerik (post+reels+story+anket) üreten, yaklaşık 4.800 takipçisi bulunan Gaziantep kültürünü yerelden globale aktaran “Gaziantep Hikâyeleri” adlı Instagram hesabı oluşturmaktadır. “Gaziantep Hikâyeleri” hesabındaki içeriklerin yöresel kültür göstergelerini analiz edebilmek amacıyla “yöre insanı”, “kültür-zanaat”, “kent mimarisi”, “gelenekler ve görenekler” olarak dört ana kategori belirlenmiştir. Her bir kategoriye ilişkin temsil niteliği taşıyan bir gönderi (post), amaçlı örneklem yöntemi kullanılarak seçilmiş ve bu gönderiler, Ferdinand de Saussure’ün yapısalcılık yaklaşımına dayanan göstergebilimsel yöntem doğrultusunda “gösteren” ve “gösterilen” ilişkisi çerçevesinde çözümlenmiştir. Yöresel kültür göstergelerinin anlam katmanlarını çözümleyebilmek ve göstergelerin toplumsal, kültürel ve simgesel boyutlarını açığa çıkarmak amacıyla, Roland Barthes’ın “düzanlam” ve “yananlam” ayrımına dayalı anlamlandırma modeli kullanılmıştır. Reels videoları, hikâye (story), anketler, yarışmalar, sosyal sorumluluk duyuruları ve geçici nitelikli diğer tüm içerik türleri çalışma kapsamının dışında bırakılmıştır. Elde edilen bulgular, yöresel kültür göstergelerinin sosyal medyada bir temsil işlevi üstlendiğini ve bu mecraların kültürlerin tanıtılması ile korunmasında önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Medya
• Instagram
• Göstergebilim
• Gösterge
• Yöresel Kültür Göstergeleri

Presentation of Local Culture Indicators on Social Media Platforms: The Case of “Gaziantep Hikâyeleri” Instagram Profile

Öz

In the digital media age, local and regional cultural indicators have gained a new sphere of visibility and transmission through social media platforms. These platforms function as influential communication channels that help preserve cultural elements and make them accessible to wider audiences. Instagram, where visual expression dominates, plays a central role by enabling cultural diversity to become visible and transferable across communities. Understanding how local cultural signifiers are represented on Instagram at visual and linguistic levels is essential for assessing the sustainability of cultural heritage in digital environments. This study uses a qualitative research approach and focuses on the Instagram account “Gaziantep Hikâyeleri,” which has produced nearly 1,000 pieces of content (posts, reels, stories, and polls) and has about 4,800 followers since 2017. The account conveys Gaziantep’s cultural heritage from local to global audiences. To analyze the cultural signifiers in its posts, four thematic categories were established: “local people,” “culture and craftsmanship,” “urban architecture,” and “traditions and customs.” A representative post from each category was selected through purposive sampling. These posts were examined using Ferdinand de Saussure’s structuralist semiotic approach, focusing on the relationship between “signifier” and “signified.” Roland Barthes’ model of denotation and connotation was applied to uncover the cultural, social, and symbolic dimensions within the signifiers. Content such as reels, stories, polls, competitions, social responsibility announcements, and temporary features were excluded. The findings show that local cultural signifiers serve a representational function on social media and play a key role in the promotion and preservation of cultural heritage in digital contexts.

Anahtar Kelimeler

• Social Media
• Instagram
• Semiotics
• Semiosis
• Local Culture Indicators

Kaynakça

1. Agarwal, Prakhar ve Shivani Jain. “Semantic Web: Golden Era of Information.” International Journal of Engineering & Technology 7/2.8 (2018), 436–438.
2. Akyıldız, Nihal Arda ve Tuba Nur Olğun. “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Anadolu’da Tarihi Yerleşimlerin Korunması ve Sürdürülebilirliği Bağlamında Değerlendirilmesi.” Millî Folklor 16/128 (2020), 234–243.
3. Acun, Ramazan. “Her Dem Yeniden Doğmak: Online Sosyal Ağlar ve Kimlik.” Millî Folklor 23/89 (2011).
4. Appadurai, Arjun. Modernity at Large: Cultural Dimensions of Globalization. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press, 1996.
5. Aydın Yıldırım, Berkay ve Gökhan Gökgöz. “Tarihî Gaziantep Bey Mahallesine Mutenalaştırma Kavramı ve Medyadaki Temsili Çerçevesinden Bakmak.” Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/2 (2025), 635–658.
6. Barthes, Roland. Göstergebilim İlkeleri. Çev. Berke Vardar ve Mehmet Rifat. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1979.
7. Bourdieu, Pierre. Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1984.
8. Boyd, Danah. “Social Network Sites as Networked Publics: Affordances, Dynamics, and Implications.” Zizi Papacharissi (ed.) içinde, A Networked Self: Identity, Community, and Culture on Social Network Sites, 39–58. New York: Routledge, 2010.

9. Brennan, M. A. Importance of incorporating local culture into community development. Penn State Extension, College of Agricultural Sciences, 2025. https://extension.psu.edu/importance-of-incorporating-local-culture-into-community-development
10. Castells, Manuel. The Rise of the Network Society. 2. Baskı. Chichester, UK: Wiley-Blackwell, 2010.
11. Cerulo, Karen A. Identity Designs: The Sights and Sounds of a Nation. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press, 1997.
12. Clark, Lynn Schofield. “Couldry, Nick: Media, Society, World: Social Theory and Digital Media Practice. London: Polity, 2012.” MedieKultur 54 (2013), 181–184.
13. Demir, Ayşe Yeşim. “Gaziantep Baraklarında Dövme Geleneği, Kimlik İnşası ve Cinsiyet İlişkileri.” Istanbul Anthropological Review 1 (2021), 59–85.
14. Eco, Umberto. A Theory of Semiotics. Bloomington: Indiana University Press, 1976.
15. Erikson, Erik H. Identity: Youth and Crisis. New York: W. W. Norton & Company, 1968.
16. Ertan, Güler ve Emin Sansarcı. Görsel Sanatlarda Anlam ve Algı. İstanbul: Alternatif Yayıncılık, 2016.
17. Erkman Akerson, Füsun. Göstergebilime Giriş. İstanbul: Multilingual, 2005.
18. Fidan, Süleyman. “Kına Geleneği Bağlamında Oluşan Sözlü Şiir Ürünlerinin İşlevleri: Gaziantep Örneği.” Asia Minor Studies 6/AGP Sempozyum Özel Sayısı 1 (2018), 275–293.
19. Fortman, Jennifer ve Howard Giles. “Communicating Culture.” John R. Baldwin, Sandra L. Faulkner, Michael L. Hecht ve Sheryl L. Lindsley (eds.) içinde, Conceptualizing Culture Across Disciplines, 91–102. Mahwah, NJ: Erlbaum, 2006.
20. Göker, Göksel ve Savaş Keskin. “Sosyal Medya Türevi Olarak Sosyal İçerik Platformları: Betimsel Bir İnceleme.” Journal of International Social Research 8/39 (2015).
21. Gontier, Elodie Marie. “Web Semantic and Ontology.” Advances in Internet of Things 5/2 (2015), 15–20.
22. Gryaznov, Yevgeny ve Pavel Rusakov. “Analysis of RDF Syntaxes for Semantic Web Development.” Applied Computer Systems 18/1 (2015), 33–42.
23. Güngör, Arif Can. Filmde Anlatı Yapısı. İstanbul: Gamze Yayıncılık, 2022.
24. Gürbüz Yıldırım, Esra ve Gülen Çağdaş. “Gaziantep Geleneksel Mimari Dokusunun Sosyo-Kültürel Bağlamda Mekân Dizimsel Analizi.” Gaziantep University Journal of Social Sciences 17/2 (2018), 508–532.
25. Güner, Atiye. “Sanatta Yeni Medya ile Değişen İfade Olanakları: Banksy; ‘Girl with Balloon’ Örneği.” Akdeniz Sanat 13/24 (2019), 99–111.
26. Hall, Stuart. “Cultural Identity and Diaspora.” Jonathan Rutherford (ed.) içinde, Identity: Community, Culture, Difference, 222–237. London: Lawrence & Wishart, 1990.
27. Huntington, Samuel Phillips. The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. New York: Touchstone, 1997.
28. Hofstede, Geert, Gert Jan Hofstede ve Michael Minkov. Cultures and Organizations: Software of the Mind. 3. Baskı. New York: McGraw-Hill, 2010.
29. Jenkins, Henry. Convergence Culture: Where Old and New Media Collide. New York: New York University Press, 2006.
30. Kalelioğlu, Murat. “Göstergebilim Kuramının Genel Bir Değerlendirmesi: Türkiye’deki Yeri ve Önemi.” Söylem Filoloji Dergisi 6/1 (2021), 189–200.
31. Kaplan, Andreas Marcus ve Michael Haenlein. “Users of the World, Unite! The Challenges and Opportunities of Social Media.” Business Horizons 53/1 (2010), 59–68.
32. Kapoor, Kawal, Kuttimani Tamilmani, Nripendra P. Rana, Pushp Prakash Patil, Yogesh Kumar Dwivedi ve Sridhar Nerur. “Advances in Social Media Research: Past, Present and Future.” Information Systems Frontiers 20/3 (2018), 531–558.
33. Kiesler, Sara, ed. Culture of the Internet. New York: Psychology Press, 1997.
34. Küçükerdoğan, Gül Rengin. Reklam Nasıl Çözümlenir? Reklam İletişiminde Göstergeler ve Stratejiler. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., 2009.
35. Levin, Iris ve Dan Mamlok. “Culture and Society in the Digital Age.” Information 12/2 (2021), 68.
36. Oğuz, Esin Sultan. “Toplum Bilimlerinde Kültür Kavramı.” Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 28/2 (2011).
37. Okutan Akalın, Ebru. “Şanlıurfa’nın Harran İlçesi’nde Dövme Geleneği.” Folklor Akademi Dergisi 2/3 (2019), 422–439.
38. Özdemir, Melda ve Fatma Ozan Kaya. “Günümüzde Gaziantep İlinde Bakırcılık.” Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10/3 (2011), 1149–1170.
39. Ragnedda, Massimo ve Giuseppe Destefanis. Blockchain and Web 3.0: Social, Economic, and Technological Challenges. London: Routledge, 2020.
40. Rifat, Mehmet. XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları – 2: Temel Metinler. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1998.
41. Saussure, Ferdinand de. Genel Dilbilim Dersleri. Çev. Berke Vardar. İstanbul: Multilingual, 1998.
42. Solomon, Michael, Gary Bamossy ve Søren Askegaard. Consumer Behaviour: A European Perspective. 2. Baskı. Harlow: Pearson Education, 2002.
43. Sunkad, Gayatri. “The Impact of Social Media on Society.” International Journal of Social Health 2/10 (2023), 785–791.
44. Tajfel, Henri ve John C. Turner. “The Social Identity Theory of Intergroup Behavior.” Stephen Worchel ve William G. Austin (eds.) içinde, Psychology of Intergroup Relations, 7–24. Chicago: Nelson-Hall, 1986.
45. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Geleneksel Gaziantep El Sanatları.”
46. Uluç, Güliz ve Ayşegül Yarcı. “Sosyal Medya Kültürü.” Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 52 (2017), 88–102.
47. Yıldırım, A. ve H. Şimşek. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.
48. Yıldız, M. “İletişim Sürecinde Sosyal Medya ve Sosyal Sermaye.” The Journal of Social Science 1/2 (2017), 71–82.
49. Yılmaz, Şirin. “Kına Gecesi Ritüelinde Anlamsal İşleyiş: Çağrışımlar, Düşünyapılar, Dönüşümler.” Millî Folklor 125 (2020), 163–176.