Londra The National Archives'de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme

İsmail Altınöz

Londra The National Archives'de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Londra’daki The National Archives’de Büyük Britanya İmparatorluğu’nun tüm dış dünya ile olan bağlantılarının kayıtlarının tutulduğu arşivde sayısız otantik belgelere ulaşmak mümkündür. Özellikle Osmanlı İmparatorluğunun dağılma sürecinde büyük bir etkiye sahip olan İngilizlerin Osmanlı İmparatorluğunun son dönemiyle ilgili kayıtları muhafaza ettikleri bilinmektedir. İngiltere’nin en büyük arşivi konumunda bulunan ve bünyesinde 11 milyon belgeyi barındıran The National Archives’da Antep ile ilgili belgelerin bulunması dikkat çekmektedir. Bunların büyük çoğunluğunu Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemi ve Cumhuriyetin ilk yıllarına ait belgeler oluşturmaktadır. Bu belgeler özellikle Osmanlı İmparatorluğunun dağılma sürecinde ve yeni Cumhuriyet’in oluşumu aşamasında dışarıdan bir bakış açısını yansıtması bakımından büyük ehemmiyet taşımaktadırlar. Bu belgelerin büyük çoğunluğu Osmanlının son döneminde cereyan eden Ermeni hâdiseleriyle alakadır. Özellikle Osmanlılar zamanında Antep Ermenileri ile İngilizler bizzat ilgilenmişlerdir. 1891 yılından itibaren kütük defterler halinde Antep Ermenileri hakkında bilgiler bu arşivde yer almaktadır. Bunun dışında Kurtuluş Savaşında Antep ve çevresinin önce İngilizler tarafından işgal edilmesi neticesinde bu konuyla alakalı binlerce belge İngiliz Arşiv kayıtlarında yerini almıştır. Özellikle Mondros Ateşkes Andlaşması akabinde Kurtuluş Savaşında Antep’in ekonomik yapısı, haritalar, Antep ile ilgili konsolosluk raporları ve nihayetinde Antep ile alakalı taşımacılık/ulaşım olmak üzere ilgili belgeleri bu arşivde bulmak mümkündür. Bu makalede, İngiliz Arşiv kayıtlarında Antep için kullanılan “Aintab” kelimesine sâdık kalınarak “Ayntab” kelimesinin kullanılması tercih edilmiştir. İngiltere’de The National Archives’da Osmanlı Döneminde Antep ile ilgili belgelerin genel özellikleri, ne tür konuları içerdikleri, özellikle savaş döneminde Antep’in dışarıdan nasıl göründüğü arşiv portresinden betimlenmeye çalışılacaktır. Bu belgelere göre İngiltere’nin bu dönemdeki rolü de ortaya konulacaktır. Böylece, bilim dünyasına katkıda bulunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

ALTINÖZ, İsmail; “Londra The National Archives’de Ankara ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme”, Tarihte Ankara Uluslararası Sempozyumu, Bildiriler, 2. Cilt, Ankara: 25-26 Ekim 2011, Ankara 2012, s.987-999.
----------------------; “Londra The National Archives’da Maraş ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme” Uluslararası Osmanlı Döneminde Maraş Sempozyumu, II. Cilt Kahramanmaraş: 04-06 Ekim 2012, İstanbul 2013, s.431-440.
DEMİREL, Fatmagül; “İngiliz Devlet Arşivi’nde Kısa Bir Gezinti”, Arşiv Dünyası, Sayı: 8, (Haziran 2006), s.13-15.
ERSOY, Osman; “İngiliz Devlet Arşivi (The Public Record Office)”, Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, IV/2, (1955), s.125-131
KURAT, Akdes Nimet; “İngiliz Devlet Arşivinde ve Kütüphanelerinde Türkiye Tarihine Ait Bazı Malzemeye Dair”, AÜDTCFD, VII/1, (Mart 1949), s.1-18.
KUTLUOĞLU, Muhammed Hanefi; “İngiliz Devlet Arşivi (PRO) ve Yakın Dönem Osmanlı Tarihi Açısından Önemi”, The Journal of Ottoman Studies, XVIII, (İstanbul 1998), s.225-238.
KÜTÜKOĞLU, Mübahat S.; Osmanlı-İngiliz İktisadî Münasebetleri (1580-1838), Ankara 1974.
TÜRKHAN, M. Sait “Osmanlı-İngiliz Ticaret Tarihinin İngiliz Arşiv Kaynakları: State Papers Tasnifi Üzerine Bir Değerlendirme”, History Studies, XI/5, (Ekim 2019), s. 1753-1772.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İsmail Altınöz ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

24 Aralık 2020

Kabul Tarihi

31 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 3 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA82SB57ZJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Altınöz, İ. (2020). Londra The National Archives’de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme. Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi, 3(2), 25-52. https://izlik.org/JA82SB57ZJ

AMA

1.Altınöz İ. Londra The National Archives’de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme. AAD. 2020;3(2):25-52. https://izlik.org/JA82SB57ZJ

Chicago

Altınöz, İsmail. 2020. “Londra The National Archives’de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme”. Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi 3 (2): 25-52. https://izlik.org/JA82SB57ZJ.

EndNote

Altınöz İ (01 Aralık 2020) Londra The National Archives’de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme. Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi 3 2 25–52.

IEEE

[1]İ. Altınöz, “Londra The National Archives’de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme”, AAD, c. 3, sy 2, ss. 25–52, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82SB57ZJ

ISNAD

Altınöz, İsmail. “Londra The National Archives’de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme”. Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi 3/2 (01 Aralık 2020): 25-52. https://izlik.org/JA82SB57ZJ.

JAMA

1.Altınöz İ. Londra The National Archives’de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme. AAD. 2020;3:25–52.

MLA

Altınöz, İsmail. “Londra The National Archives’de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme”. Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 2, Aralık 2020, ss. 25-52, https://izlik.org/JA82SB57ZJ.

Vancouver

1.İsmail Altınöz. Londra The National Archives’de Antep ile İlgili Belgeler Üzerine Bir Değerlendirme. AAD [Internet]. 01 Aralık 2020;3(2):25-52. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82SB57ZJ