Araştırma Makalesi

1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi

Cilt: 13 Sayı: 26 15 Kasım 2026
PDF İndir
TR EN

1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi

Öz

Osmanlı Devleti’nin on dokuzuncu yüzyıldaki toplumsal, siyasî ve iktisadî yapısı büyük oranda nüfus dinamikleri ve demografik hareketler tarafından şekillendirilmiştir. Nüfus tahrir defterleri, kaydedildikleri yerleşim birimlerine ilişkin olarak öncelikle mahalle ve köy adlarını sunmak suretiyle idarî teşkilatlanmayı, erkek nüfusun miktarını ve askerî statülerini, vergi yükümlülerini, doğum ile vefat tarihlerini, kullanılan şahıs isimleri ile lakapları ortaya koyması bakımından oldukça değerli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Hicrî 1247 / Miladî 1832 tarihini yansıtan nüfus istatistiklerini ihtiva eden 2587 ve 2588 numaralı Harput Sancağı’na bağlı Arapgir Kazası’na ait Müslüman ve gayrimüslim nüfus defterleri bu kapsamda yer almaktadır. Söz konusu defterlerdeki veriler; nüfus, yaş, lakap, meslek, yer değişikliği, vergi yükümlülüğü ve fiziksel engel durumu gibi unsurlar esas alınarak tablo formatında sınıflandırılmıştır. Bu kayıtlardan hareketle, incelenen dönemin demografik, iktisadî ve toplumsal yapısına dair pek çok bulguya ve yoruma ulaşılmıştır. Çalışmanın temelini oluşturan Arapgir Kazası nüfusu, Başbakanlık Osmanlı Arşivi Nüfus Defterleri Kataloğu’nda NFS.d. kodu altında kayıtlı 2587 ve 2588 numaralı defterlerin incelenmesiyle ortaya konulmuştur

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AKSIN, A, & Karakaş E. (1996) Nüfus İcmal Defterine Göre 19.Yüzyılda Arabgir, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, (13), ss. 91-125.
  2. BAYKARA, T. (2015), Anadolu’nun Tarihi Coğrafyasına Giriş 1, Anadolu’nun İdari Taksimatı, Bilge kültür sanat, İstanbul.
  3. ÇADIRCI, M. (2011), Tanzimat Sürecinde Türkiye- Anadolu Kentleri, İmge Kitabevi yay, İstanbul
  4. ÇELİKDEMİR, Murat(2019), Harput’un Elazığ’a Nakli, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, ss.425-430. DARKOT, B. (1978) “Arapkir”, DİA ,I, ss-553-554.
  5. DEVELİOĞLU, F. (1988); Osmanlıca- Türkçe Ansiklopedik Lugat, İstanbul
  6. H. FRENCH, D. (1970) “Avşan Kazısı Ön Raporu”, Keban Keban Projesi 1968 Çalışmaları, Ortadoğu Teknik Üniversitesi Keban Projesi yay, 1(1), Ankara.
  7. GÜNDÜZ, Ş. (2002) Keşiş, DİA, C: 25, ss.322-324
  8. GÜVEN, D. & ŞİMŞEK, F. & EROĞLU, H(2009) “Osmanlı İmparatorluğunda Tev’em Maaşı”, Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(16), Bursa, ss.77-100.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Kent Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2026

Kabul Tarihi

9 Kasım 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 26

Kaynak Göster

APA
Erman, O. (2026). 1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi, 13(26), 43-63. https://izlik.org/JA56FW55EG
AMA
1.Erman O. 1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi. 2026;13(26):43-63. https://izlik.org/JA56FW55EG
Chicago
Erman, Ozan. 2026. “1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi”. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi 13 (26): 43-63. https://izlik.org/JA56FW55EG.
EndNote
Erman O (15 Kasım 2026) 1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi 13 26 43–63.
IEEE
[1]O. Erman, “1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi”, Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi, c. 13, sy 26, ss. 43–63, Kas. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56FW55EG
ISNAD
Erman, Ozan. “1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi”. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi 13/26 (15 Kasım 2026): 43-63. https://izlik.org/JA56FW55EG.
JAMA
1.Erman O. 1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi. 2026;13:43–63.
MLA
Erman, Ozan. “1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi”. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi, c. 13, sy 26, Kasım 2026, ss. 43-63, https://izlik.org/JA56FW55EG.
Vancouver
1.Ozan Erman. 1832 (H.1247) Yılı Nüfus Kayıtları Çerçevesinde Harput Sancağı Arapgir Kazasının Demografik Yapısı: Müslüman Ve Gayrimüslim Toplulukların Karşılaştırmalı İncelemesi. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi [Internet]. 15 Kasım 2026;13(26):43-6. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56FW55EG