1261/1845 TARİHLİ HARPUT KEFALET DEFTERİ VE BU DEFTERE GÖRE XIX. YÜZYILIN ORTALARINDA HARPUT ŞEHRİ
Öz
Osmanlı Devleti'nde kefâlet, gerek resmî işlemlerde ve gerekse sosyal hayatta,
sık başvurulan bir sistemdir. Mala ve şahsa olmak üzere iki şekilde uygulanan
kefâlette bir iş veya kazanımın sorumluluğu kefile de yüklenerek, hakkın güvenceye
alınması amaçlanır.
Araştırma konumuz olan Harput şehri kefâlet defteri, âdeta bir nüfus yoklaması
niteliğinde olup 25'i boş olmak üzere toplam 138 sayfadır. Şehrin ve bölgenin içinde
bulunduğu asayiş sorunları karşısında, mahalle sakinlerinin birbirlerine kefil olması
şeklinde yazılmıştır. Mahalleler, medreseler ve esnaf olmak üzere 3 tertip halinde
düzenlenmiştir.
Çalışmamızda, öncelikle kefâlet defterinin yazım özellikleri üzerinde
durulmuştur. Sonrasında ise defterdeki kayıtlar teker teker incelenerek, XIX. yüzyıl
ortalarında Harput şehrinin mahalleleri ve demografik yapısı, müderris ve
öğrencileriyle birlikte medreseleri, han ve hamamlarıyla birlikte bütün esnaf kolları
ve sayıları ortaya çıkarılıp bunların değerlendirilmesi yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
1261/1845 Dated the Harput Kefalet Defteri (Indemnity Register) and
According to the Registers of This Defter Harput City in the Middles
of XIXth Century
Öz
Indemnity is a widely used system both in official business and daily life in the
Ottoman Empire. In Indemnity system, which is used both on commodities and
individuals liability of a business or an earning given to a guarantor to secure the
rights.
The Indemnity register of Harput City, which is fairly a population census, is
138 pages in total with 25 blank pages. The registry was written in format of mutual
indemnities for the people of the each neighbourhood. Districts, Medreses and
Craftsmen are the three different sections of the register. In our work, firstly, writing style of the registers is examined. Then, each of the
records are examined to find districts of the 19th century Harput city, demographic
formation, medreses with students, baths, inns, all varieties of craftsmen and their
numbers in order to make an assessment
Anahtar Kelimeler
