Araştırma Makalesi

Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı

Sayı: 15 31 Aralık 2025
PDF İndir
AR EN TR

Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı

Öz

Hadis ilminde, kendisinden sadece bir kişinin hadis tahammül ettiği râvî vuhdân olarak isimlendirilir. Vuhdân raviler, muhaddisler arasında mechûlü’l-‘ayn yani kimliği bilinmeyenler diye vasıflandırılırlar. Vuhdânın ismi, kendisinden rivâyette bulunan diğer râvî tarafından açıklanmış olsa bile, mechûlü’l-‘ayn olarak kalır. Vuhdân râvî, münekkitlerin sözlü olarak hükmüyle veya ilmine itibar olunan en az iki ya da daha çok sika râvî kendisinden rivâyette bulunmadıkça zayıf kabul edilmiştir. Münekkitler arasında, tevsîk edilmedikçe vuhdân râvînin zayıf kabul edileceği konusunda fikir ayrılığı yok gibidir. Esas fikir ayrılığı, kimliği bilinmeyen râvînin tevsîkinin imkânı, tevsîki mümkünse bunun hangi şartlar dahilinde mümkün olup olmadığı noktasındadır. Klasik kaynaklarda vuhdân râvînin tevsîkine ilişkin münekkitler tarafından bazı kanaatler ileri sürülmüştür. Fakat bu râvîlerin hangi şartlarda tevsîk edileceğine dair fikirler sistemli ortaya konulmamıştır. Çalışmanın amacı, vuhdân olarak nitelenen râvîlerin gerçekten mechûlü’l-‘ayn olup olmadıklarını ve hadis rivâyeti bakımından durumlarını bazı örnekler üzerinden ortaya koymaktır. Söz konusu râvîlerin rivâyet açısından durumlarını tespit etmek için sistemli olarak yürütülecek işlemlerin bazı örnekler üzerinden test edilmesi aynı amaç dâhilindedir. Bu kapsamda, vuhdânın cehâletü’r-râvî ile ilgisi, vuhdân râvîyi tevsîk etmenin mümkün olup olmadığı ve konu bağlamında ileri sürülen kriterler, bu râvîlerin tevsîk ve taz’îfine dair bazı örnekler incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdürrezzâk b. Hemmâm. Musannef. thk. Habîbürahman el-A’zamî. 12 Cilt. Beyrut: el-Meclisi’l-İlmî, 1983.
  2. Ahmed b. Hanbel. Müsned. thk. Şuayb el-Arnaûd. 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2001.
  3. Ahmed b. Hanbel. Suâlâtü Ebî Dâvud li’l-İmâm Ahmed b. Hanbel fî cerhi’r-ruvât ve ta’dîlihim. thk. Ziyâd Muhammed Mansûr. Medine: Mektebetü’l-Ulûm ve’l-Hikem, 1414.
  4. Ahmed Muhammed Şâkir. el-Bâisü’l-hasîs ilâ İhtisari Ulumi’l-hadis. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1967.
  5. Ali el-Kârî, Ali b. Muhammed Ebu’l-Hasen. Şerhu Nuhbeti’l-fiker fî mustalahâti ehli’l-eser. thk. Abdülfettah Ebû Gudde. Beyrut: Dâru’l-Erkam, 1978.
  6. Aşıkkutlu, Emin. “Meçhûl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2023.
  7. Aşıkkutlu, Emin. “Mübhem”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2020.
  8. Beşşâr Avvad Ma’rûf - Şuayb el-Arnaûd. Tahrîru Takrîbü’t-Tehzîb. 4 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1997.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hadis

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

9 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

29 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 15

Kaynak Göster

APA
Doğanay, S. (2025). Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı. HADITH, 15, 32-63. https://doi.org/10.61218/hadith.1761596
AMA
1.Doğanay S. Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı. HADITH. 2025;(15):32-63. doi:10.61218/hadith.1761596
Chicago
Doğanay, Süleyman. 2025. “Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı”. HADITH, sy 15: 32-63. https://doi.org/10.61218/hadith.1761596.
EndNote
Doğanay S (01 Aralık 2025) Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı. HADITH 15 32–63.
IEEE
[1]S. Doğanay, “Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı”, HADITH, sy 15, ss. 32–63, Ara. 2025, doi: 10.61218/hadith.1761596.
ISNAD
Doğanay, Süleyman. “Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı”. HADITH. 15 (01 Aralık 2025): 32-63. https://doi.org/10.61218/hadith.1761596.
JAMA
1.Doğanay S. Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı. HADITH. 2025;:32–63.
MLA
Doğanay, Süleyman. “Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı”. HADITH, sy 15, Aralık 2025, ss. 32-63, doi:10.61218/hadith.1761596.
Vancouver
1.Süleyman Doğanay. Vuhdân Râvîyi Tevsîk veya Taz‘îfin İmkânı. HADITH. 01 Aralık 2025;(15):32-63. doi:10.61218/hadith.1761596